Υπάρχουν τόποι που χτίζουν την ταυτότητά τους με πέτρες και μνημεία. Και υπάρχουν τόποι που τη χτίζουν με ανθρώπους. Η Κρήτη είναι... και τα δυο! Με χέρια που απλώνονται χωρίς αντάλλαγμα, με καρδιές που χτυπούν στον ίδιο ρυθμό της αλληλεγγύης, με μια κοινωνία που έχει μάθει ότι η μεγαλύτερη προσφορά είναι εκείνη που γίνεται αθόρυβα.
Στην Κρήτη, ο εθελοντισμός δεν είναι μια περιστασιακή πράξη ευαισθησίας. Είναι στάση ζωής. Είναι μια παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά και αποδεικνύει ότι η κοινωνική συνοχή μπορεί ακόμη να ανθίζει μέσα από μικρές, αλλά πολύτιμες πράξεις. Μία από αυτές είναι η εθελοντική αιμοδοσία, η οποία εδώ και τέσσερις δεκαετίες βρίσκει τον πιο σταθερό, ίσως, της εκφραστή στον Παγκρήτιο Σύνδεσμο Εθελοντών Αιμοδοτών και Δωρητών Οργάνων Σώματος «Αιματοκρήτης».
Σαράντα χρόνια μετά την ίδρυσή του, ο Αιματοκρήτης δεν μετρά απλώς μονάδες αίματος. Μετρά ζωές που σώθηκαν, οικογένειες που ανακουφίστηκαν και μια κοινωνία που απέδειξε ότι η αλληλεγγύη μπορεί να γίνει καθημερινότητα.
«Ξεκινήσαμε ως σύνδεσμος δωρητών οργάνων από μια χούφτα Ηρακλειωτών που μίλησαν για την ιδέα της δωρεάς οργάνων σε μια εποχή που το θέμα ήταν αληθινό ταμπού. Γινόταν και τότε περιστασιακά κάποιες αιμοδοσίες, όμως στην πράξη το πρόγραμμα αιμοδοσιών και η μετονομασία του συλλόγου σε Αιματοκρήτης ήταν η αρχή της αιμοδοτικής μας ιστορίας, το ξεκίνημα μιας αιμοδοτικής παρέας που σταθερά μεγάλωνε» - θυμάται η πρόεδρος του Συνδέσμου, Ειρήνη Γεργιανάκη.
Η πορεία αυτής της «παρέας» ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Πριν από λίγα χρόνια καταγράφηκε το ιστορικό ρεκόρ με περισσότερες από 4.000 μονάδες αίματος μέσα σε μία χρονιά, ενώ πλέον η ετήσια προσφορά έχει σταθεροποιηθεί γύρω στις 3.000 μονάδες.
«Φτάσαμε πριν λίγα χρόνια να προσφέρουμε στα δημόσια νοσοκομεία πάνω από 4.000 μονάδες αίματος σε μια χρονιά. Έκτοτε έχουμε σταθεροποιηθεί περίπου στις 3.000 μονάδες τον χρόνο, καθώς σε κάποιες περιοχές οι αιμοδοσίες έχουν σταματήσει κυρίως επειδή υπάρχει περιορισμός από την πλευρά των νοσοκομείων λόγω έλλειψης προσωπικού και διαθέσιμων κινητών μονάδων» - αναφέρει η κ.Γεργιανάκη.
Από το 2012 μέχρι σήμερα ο Αιματοκρήτης έχει προσφέρει περισσότερες από 33.500 μονάδες αίματος στα δύο μεγάλα νοσοκομεία του Ηρακλείου, το ΠΑΓΝΗ και το Βενιζέλειο. Είναι αίμα που έφτασε εκεί όπου υπήρχε ανάγκη: σε χειρουργεία, ογκολογικούς ασθενείς, ανθρώπους με μεσογειακή αναιμία, τροχαία, τοκετούς και αμέτρητα ακόμη περιστατικά.
Πίσω όμως από αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται ένα ολόκληρο δίκτυο ανθρώπων. Ο Αιματοκρήτης οργανώνει αιμοδοσίες σε 81 διαφορετικά σημεία στο Ηράκλειο και την ενδοχώρα, με τη στήριξη δήμων, πολιτιστικών συλλόγων, ενοριών, σχολείων και δεκάδων εθελοντών.
Ωστόσο η «καρδιά» αυτής της προσπάθειας χτυπά κάθε Σάββατο στη Λότζια.
«Η Λότζια παραμένει η κεντρική μας αιμοδοσία κάθε Σάββατο, σε συνεργασία με τον Δήμο Ηρακλείου και την κινητή μονάδα του Βενιζελείου, όπου οι Ηρακλειώτες προσφέρουν πάνω από 1.300 μονάδες τον χρόνο. Είμαστε περήφανοι γι' αυτούς, γιατί πια είναι σταθεροί αιμοδότες και αιμοδότριες που δεν χάνουν με τίποτα το ραντεβού τους με την προσφορά» - τονίζει η πρόεδρος του "Αιματοκρήτη".
Και κάπως έτσι γεννήθηκε ένας χαρακτηρισμός που πλέον συνοδεύει την πόλη...
«Χαριτολογώντας, το Ηράκλειο αναφέρεται πια ως το "Κάστρο της αιμοδοσίας", καθώς, παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα, καταφέρνουμε να κρατάμε το ηθικό μας υψηλά και να συνεχίζουμε την εθελοντική προσπάθεια» - αναφέρει η ίδια.
Οι νέοι αλλάζουν την εικόνα
Αν κάτι γεννά αισιοδοξία για το μέλλον, αυτό είναι η παρουσία των νέων ανθρώπων.
Τα στοιχεία του πρώτου πενταμήνου του 2026 δείχνουν ότι 453 νέοι αιμοδότες προσήλθαν για πρώτη φορά να δώσουν αίμα, με μέσο όρο ηλικίας μόλις 31,7 χρόνια, ενώ σχεδόν οι μισοί ήταν κάτω των 25 ετών.
Για την κ. Γεργιανάκη αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη κατάκτηση: «Οι νέοι αιμοδότες είναι πολύ κοντά μας και τους είναι πια φυσικό να αιμοδοτούν για όποιον χρειάζεται αίμα, απαλλαγμένοι από νοοτροπίες που θα έπρεπε ήδη να ανήκουν στο παρελθόν, όπως οι τράπεζες αίματος, οι ονομαστικές εκκλήσεις ή η αιμοδοσία για την κάλυψη απουσιών».
Η αλλαγή αυτή δεν ήρθε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης προσπάθειας μέσα στα σχολεία.
«Πετύχαμε αυτό το ποσοστό με σχεδόν καθημερινές επισκέψεις επί ένα τρίμηνο σε σχολεία, μαθητικές αιμοδοσίες που συμμετέχουν τα ίδια τα παιδιά και γενικότερα μια κουλτούρα προσφοράς που δεν έχει καμία σχέση με την ανάγκη να σβήσουν απουσίες αλλά μόνο με μια εσωτερική ανάγκη να προσφέρουν» - αναφέρει η Ειρήνη Γεργιανάκη.
Μια εικόνα που δεν ξεχνιέται
Από τις δεκάδες χιλιάδες αιμοδοσίες που έχουν πραγματοποιηθεί μέσα σε τέσσερις δεκαετίες, υπάρχει μια εικόνα που η πρόεδρος του Αιματοκρήτη δύσκολα θα ξεχάσει:
«Οι στιγμές που ξεχώρισαν φέτος ήταν ανάμεσα στους μαθητές που έδιναν αίμα ενώ σε λίγο καιρό έδιναν Πανελλήνιες. Έκαναν όλη την προετοιμασία σωστά, κοιμήθηκαν τις προηγούμενες μέρες, έπαιρναν καλό πρωινό και δεν ήθελαν με τίποτα να χάσουν την ομορφιά του να δώσουν παρέα με τους συμμαθητές τους αίμα. Καθηγητές και γονείς ήταν τόσο υπερήφανοι για αυτούς».
Η ίδια συγκινείται ιδιαίτερα όταν βλέπει αυτά τα παιδιά να μεγαλώνουν μέσα στην κουλτούρα της προσφοράς και σημειώνει ότι «πολλά από αυτά τα παιδιά τα ξέρουμε από το δημοτικό, όταν έδιναν οι γονείς τους αίμα, μέχρι το πανεπιστήμιο που δίνουν στις φοιτητικές μας αιμοδοσίες. Οι γενιές των αιμοδοτών εναλλάσσονται, οι τρόποι επικοινωνίας αλλάζουν, μένει όμως απαράλλακτη στα χρόνια η χαρά στα μάτια όσων προσφέρουν και η δική μας που βάζουμε το λιθαράκι μας να γίνει το όραμα πράξη».
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα του Αιματοκρήτη. Όχι μόνο οι δεκάδες χιλιάδες μονάδες αίματος που έχουν σωθεί, αλλά οι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που έμαθαν πως η αλληλεγγύη δεν είναι μια λέξη. Είναι μια συνήθεια. Μια στάση ζωής. Και στην Κρήτη, σαράντα χρόνια τώρα, εξακολουθεί να έχει... σφυγμό.
