Η Κρήτη υποδέχεται και φέτος ένα από τα πιο συγκινητικά φυσικά φαινόμενα της Μεσογείου. Οι θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta επιστρέφουν στις ίδιες παραλίες όπου γεννήθηκαν πριν από δεκαετίες, για να συνεχίσουν τον κύκλο της ζωής αφήνοντας τα αυγά τους στις αμμουδιές των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Κόλπου της Μεσαράς.
Οι πρώτες φωλιές της φετινής περιόδου έχουν ήδη καταγραφεί, περίπου 10 έως 15 σε κάθε βασικό βιότοπο αναπαραγωγής του νησιού, με τους εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ να βρίσκονται καθημερινά στις παραλίες καταγράφοντας ίχνη, εντοπίζοντας φωλιές και λαμβάνοντας μέτρα προστασίας.
Μιλώντας στο Ράδιο 98.4, η υπεύθυνη των κλιμακίων και προγραμμάτων του ΑΡΧΕΛΩΝ για την Κρήτη Δανάη Τσαπαρλή, υπενθύμισε μια επιστημονικά τεκμηριωμένη αλλά βαθιά συγκινητική αλήθεια: οι περισσότερες θαλάσσιες χελώνες επιστρέφουν για να γεννήσουν στον τόπο όπου γεννήθηκαν οι ίδιες.
«Από αυτή τη γνώση ξεκινά και η ανάγκη να προστατεύσουμε όχι μόνο το ζώο αλλά και τον βιότοπό του», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Οι παραλίες της Κρήτης φιλοξενούν μια μάχη επιβίωσης
Από τη δεκαετία του 1990 ο ΑΡΧΕΛΩΝ παρακολουθεί συστηματικά τις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της Κρήτης. Κάθε χρόνο, από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, δεκάδες εθελοντές εργάζονται αδιάκοπα για την προστασία των φωλιών και την καταγραφή των κινδύνων που απειλούν τις χελώνες.
Κι αν οι φυσικοί θηρευτές αποτελούν μια διαχρονική απειλή, οι ειδικοί επισημαίνουν πως σήμερα ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από τον άνθρωπο.
Η ανεξέλεγκτη ανθρώπινη δραστηριότητα στις παραλίες, η φωτορύπανση, τα βαριά οχήματα, οι μπουλντόζες, οι ξαπλώστρες που παραμένουν τη νύχτα στην άμμο, η παράκτια δόμηση και οι πιέσεις του υπερτουρισμού δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για ένα είδος που ήδη δίνει καθημερινή μάχη για την επιβίωσή του.
«Στην Κρήτη η μεγαλύτερη απειλή είναι δυστυχώς ο άνθρωπος», τόνισε με έμφαση η κ. Τσαπαρλή.
Ένα στα χίλια
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Από τα εκατοντάδες χελωνάκια που θα βγουν από κάθε φωλιά τους επόμενους μήνες, στατιστικά μόλις ένα στα χίλια θα καταφέρει να φτάσει στην ενηλικίωση. Το γεγονός αυτό καθιστά κάθε φωλιά πολύτιμη και κάθε ανθρώπινη παρέμβαση κρίσιμη. Για τον λόγο αυτό ο ΑΡΧΕΛΩΝ τοποθετεί χαρακτηριστικούς προστατευτικούς κλωβούς και σήμανση στις φωλιές, ζητώντας από πολίτες και επισκέπτες να επιδείξουν απόλυτο σεβασμό.
Κανείς δεν πρέπει να μετακινεί τις σημάνσεις, να σκάβει κοντά στις φωλιές ή να προκαλεί όχληση στις περιοχές ωοτοκίας.
Η δύναμη της κοινωνίας
Υπάρχει όμως και η φωτεινή πλευρά. Οι τοπικές κοινωνίες της Κρήτης δείχνουν ολοένα μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι στις θαλάσσιες χελώνες. Πολίτες, οικογένειες, μαθητές και επισκέπτες ενημερώνουν καθημερινά τον ΑΡΧΕΛΩΝ για τραυματισμένες ή νεκρές χελώνες, για φωλιές ή για περιστατικά που χρήζουν παρέμβασης. Η συμμετοχή αυτή αποδεικνύεται πολύτιμη. Όπως ανέφερε η κ. Τσαπαρλή, «με περισσότερα μάτια και περισσότερα αυτιά μπορούμε όλοι μαζί να προστατεύσουμε καλύτερα τις χελώνες».
Ιδιαίτερα ενθαρρυντική είναι η ανταπόκριση των παιδιών. Μέσα από δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε σχολεία της Κρήτης, οι μαθητές γνωρίζουν τη σημασία της προστασίας του είδους και συχνά γίνονται οι πιο ενεργοί υπερασπιστές του.
Τι πρέπει να προσέχουμε
Οι ειδικοί απευθύνουν σαφείς οδηγίες προς όλους:
- Αποφεύγουμε τη χρήση έντονων φώτων και φακών στις παραλίες ωοτοκίας.
- Απομακρύνουμε ή στοιβάζουμε ξαπλώστρες και ομπρέλες κατά τις νυχτερινές ώρες.
- Δεν πλησιάζουμε και δεν αγγίζουμε φωλιές ή νεοσσούς.
- Δεν μεταφέρουμε χελωνάκια στη θάλασσα ακόμη κι αν φαίνονται κουρασμένα ή αποπροσανατολισμένα.
- Επικοινωνούμε άμεσα με τον ΑΡΧΕΛΩΝ για οδηγίες σε περίπτωση που εντοπίσουμε χελώνα ή νεοσσούς σε κίνδυνο.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ακόμη και οι καλές προθέσεις μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα όταν δεν συνοδεύονται από σωστή ενημέρωση.
Το στοίχημα της Κρήτης
Η επιστροφή των θαλάσσιων χελωνών στις ακτές του νησιού δεν αποτελεί μόνο ένα περιβαλλοντικό γεγονός. Είναι ένας δείκτης υγείας των οικοσυστημάτων μας και ταυτόχρονα μια δοκιμασία πολιτισμού.
Η Κρήτη έχει την τύχη να φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους πληθυσμούς Caretta caretta στη Μεσόγειο. Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να προστατεύσει αυτό το μοναδικό φυσικό κεφάλαιο απέναντι στις πιέσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Οι χελώνες συνεχίζουν να επιστρέφουν στις παραλίες όπου γεννήθηκαν, ακολουθώντας ένα πανάρχαιο ένστικτο που επιβιώνει εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το αν οι επόμενες γενιές θα συνεχίσουν να βλέπουν αυτό το θαύμα της φύσης να εκτυλίσσεται στις ακτές της Κρήτης, εξαρτάται πλέον από εμάς. Γιατί η μεγαλύτερη απειλή για τις χελώνες δεν είναι η φύση. Είναι η δική μας αδιαφορία.
