Εντάξει, οι τοπικές κοινωνίες καλά κάνουν κι είναι πάντα επιφυλακτικές γύρω από έργα που απαιτούν παρεμβάσεις στις περιοχές τους, αλλά από το σημείο αυτό μέχρι τις υπερβολές που γράφονται, ακόμη και στον κεντρικό Τύπο, ίσα-ίσα για να... χαϊδέψουν αφτιά, υπάρχει ένα όριο. Ιδίως όταν προκύπτουν αβάσιμοι ισχυρισμοί ότι ο ΑΔΜΗΕ δεν εξέτασε εναλλακτικές τεχνικές λύσεις για το έργο της γραμμής μεταφοράς Χανιών-Δαμάστας.
Τα δεδομένα
Η διπλή ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης από τον ΑΔΜΗΕ, μέσω Πελοποννήσου το 2021 και μέσω Αττικής το 2025, τερμάτισε οριστικά την ενεργειακή απομόνωση του νησιού. Η Κρήτη απολαμβάνει πλέον σταθερή και αξιόπιστη ηλεκτροδότηση από την ηπειρωτική χώρα.
Ωστόσο, είναι απαραίτητο το τοπικό ηλεκτρικό σύστημα μεταφοράς να είναι αρκετά ισχυρό, ώστε η ηλεκτρική ενέργεια που προέρχεται από την ηπειρωτική χώρα να ταξιδεύει με ασφάλεια σε ολόκληρο το νησί. Η γραμμή μεταφοράς υψηλής τάσης μεταξύ Χανίων και Δαμάστας είναι ένα έργο που θα επιτρέψει την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δίνουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις της Κρήτης - και ειδικότερα η διασύνδεση με την Αττική - για τη θωράκιση του ενεργειακού της εφοδιασμού.
Ο σχεδιασμός του έργου από τον ΑΔΜΗΕ προέκυψε μετά από προσεκτική εξέταση των διαθέσιμων εναλλακτικών, οι οποίες είναι τεχνικά υλοποιήσιμες και με εύλογο κόστος κατασκευής, για να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση των τελικών καταναλωτών.
Στοιχεία κι όχι τα σενάρια
Πιο συγκεκριμένα, η όδευση της γραμμής ξεκίνησε να σχεδιάζεται το 2021, λαμβάνοντας υπόψη πολλαπλά κριτήρια, όπως η μεγαλύτερη δυνατή μείωση της όχλησης ιδιοκτησιών και υφιστάμενων χρήσεων, με ορεινή όδευση, όπου είναι δυνατόν, και σεβασμό στις αναπτυξιακές δυνατότητες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Επιπλέον, προβλέπεται υπογειοποίηση σε συγκεκριμένα σημεία, η ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος σε προστατευόμενες περιοχές που μεσολαβούν, καθώς και ο χώρος που είναι αντικειμενικά διαθέσιμος για την ανάπτυξη της νέας υποδομής.
Η αλήθεια για την υπογειοποίηση
Μιλώντας για εφικτές λύσεις, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η πλήρης υπογειοποίηση της γραμμής, η οποία προβάλλεται χωρίς να στοιχειοθετείται ως εναλλακτική και πανάκεια, δεν είναι τεχνικά υλοποιήσιμη, με το ανώτατο όριο των υπογειοποιήσεων να ανέρχεται σε 5 χλμ.
Αυτό συμβαίνει γιατί τα καλωδιακά συστήματα αυξάνουν την τάση του συστήματος και απαιτούν ειδικές εγκαταστάσεις αντιστάθμισης (πηνία) για να λειτουργούν σωστά. Η διασύνδεση Κρήτης-Πελοποννήσου (συμπεριλαμβανομένου του υπόγειου τμήματος στην Κρήτη) με 34 υπόγεια χιλιόμετρα έχει σχεδόν εξαντλήσει τη δυνατότητα περαιτέρω υπογειοποιήσεων.
Το χρονικό των βελτιώσεων στον σχεδιασμό της γραμμής
Οι βελτιώσεις που έχει πραγματοποιήσει ήδη ο ΑΔΜΗΕ στον σχεδιασμό του έργου αποδεικνύουν ότι επιδιώκει ανοιχτό διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ενδιαφέρεται έμπρακτα για την εξασφάλιση της καλύτερης τεχνικής λύσης με τη μέγιστη δυνατή κοινωνική αποδοχή.
Στρατηγικός στόχος του σχεδιασμού είναι η απομάκρυνση της γραμμής από οικισμούς και από περιοχές που αναπτύσσονται τουριστικά και είναι ήδη επιβαρυμένες από το υφιστάμενο δίκτυο μεταφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, ήδη από τη φάση προμελέτης/μελέτης, ο Διαχειριστής άλλαξε την όδευση της γραμμής προκειμένου να αποφύγει σημεία ενδιαφέροντος, όπως το πρότυπο Βιοτεχνικό Πάρκο (Μαλάξα), τη λίμνη Κουρνά, την εκκλησία Αγίου Γεωργίου (Άρτος), το Υστερομινωικό Νεκροταφείο (Αρμένοι) και τη Μονή Αρκαδίου.
Αυτά που δε λένε οι επικριτές
Στην αρχική μελέτη που είχε παρουσιαστεί, η γραμμή ήταν εναέρια στο σύνολό της, ωστόσο έπειτα από συνεννοήσεις με τις Εφορίες Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου, Χανίων και Ηρακλείου, απαιτήθηκε η υπογειοποίησή της στην περιοχή των Χανίων, ώστε να μη διέλθει από τον αρχαιολογικό χώρο Νεροκούρου και το διατηρητέο αγροτικό συγκρότημα Μίνωος Ησυχάκη. Αντίστοιχα στα Χανιά, ύστερα από ισχυρή σύσταση της Εφορίας Αρχαιοτήτων Χανίων, για την αποφυγή διέλευσης μέσα από κηρυγμένους και οριοθετημένους αρχαιολογικούς χώρους, έγινε επιπρόσθετη υπογειοποίηση και το καλώδιο δε διέρχεται πλέον εντός του οικισμού.
Επιπλέον, επιτεύχθηκε συμφωνία και με τις τρεις Εφορίες Αρχαιοτήτων για υπογειοποίηση της γραμμής κοντά στον Υποσταθμό Χανίων, στην περιοχή του Νεροκούρου με κατεύθυνση προς το Ρέθυμνο. Μετά τη διατύπωση αντιρρήσεων από την τοπική κοινωνία και συγκεκριμένα από τον Δήμο Ανωγείων στο ανατολικό άκρο της γραμμής, ο ΑΔΜΗΕ τροποποίησε την όδευση στην περιοχή, η οποία έγινε αποδεκτή από την τοπική κοινότητα.
Στον Μυλοπόταμο, μετά από διάλογο με την τοπική κοινότητα, η όδευση μετακινήθηκε βορειότερα, ώστε η γραμμή να διέρχεται όσο το δυνατόν σε μικρότερη έκταση εντός ζωνών Νatura 2000. Επίσης, μειώθηκε ο αριθμός των πυλώνων εντός περιοχών προστασίας και αποφεύγονται περιοχές με πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα πλησίον του Υποσταθμού Δαμάστας.
Η αποφυγή διέλευσης της όδευσης της Γραμμής εντός της περιοχής προστασίας Natura 2000 είναι πρακτικά αδύνατη, καθώς αυτή εκτείνεται από το βόρειο έως το νότιο τμήμα του νησιού. Κατά τη διετία των μελετών για το έργο, πριν την οριστικοποίηση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, εκπονήθηκαν αναλυτικές μελέτες πεδίου από συνεργεία του ΑΔΜΗΕ που ήρθαν σε επαφή με κατά τόπους ιδιοκτήτες περιοχών, με θετικές αντιδράσεις ως προς τις χωροθετήσεις των πυλώνων.
“Ευαίσθητες” περιοχές: Οι επιπλέον προβλέψεις
Όμως και σε πιο ευαίσθητα σημεία όπου διέρχεται η γραμμή, ο ΑΔΜΗΕ έχει προβλέψει συγκεκριμένα διορθωτικά μέτρα, όπως αποζημιώσεις κατειλημμένων γεωργικών εκτάσεων, τοποθέτηση σημαντήρων για την αποφυγή πρόσκρουσης πτηνών, φυτοτεχνικές αποκαταστάσεις σε θιγόμενες δασικές περιοχές κ.λπ.
Το έργο είναι πλήρως αδειοδοτημένο, με Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, στην οποία έχει γνωμοδοτήσει θετικά και η Περιφέρεια Κρήτης. Το ιστορικό του σχεδιασμού και των βελτιωτικών τροποποιήσεων του έργου μέχρι σήμερα δε στοιχειοθετεί σε καμία περίπτωση μονομερείς ενέργειες εκ μέρους του ΑΔΜΗΕ. Αντίθετα, αποδεικνύει ότι ο Διαχειριστής βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση λύσεων σε ζητήματα που προκύπτουν, ώστε να προχωρήσει ένα έργο που είναι απολύτως απαραίτητο για την ενεργειακή ασφάλεια της Κρήτης και την πλήρη αξιοποίηση της διπλής διασύνδεσής της με την ηπειρωτική Ελλάδα.
