Λιγότεροι νοσηλευτές, εκατοντάδες οφειλόμενα ρεπό και μονάδες που λειτουργούν κάτω από τα προβλεπόμενα όρια συνθέτουν την εικόνα των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας στα δημόσια νοσοκομεία της Κρήτης, λίγες εβδομάδες πριν από την κορύφωση της τουριστικής περιόδου.
Πίσω από τον αριθμό των κλειστών κρεβατιών ΜΕΘ, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια βαθύτερη πραγματικότητα: ένα σύστημα που συνεχίζει να λειτουργεί χάρη στις υπεράνθρωπες προσπάθειες των εργαζομένων και όχι επειδή διαθέτει το προσωπικό που απαιτούν οι ανάγκες των μονάδων.
Από το Ηράκλειο μέχρι τα Χανιά και από το Ρέθυμνο έως τον Άγιο Νικόλαο, η “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr με τη βοήθεια των Συλλόγων Εργαζομένων των νοσοκομείων συγκέντρωσε τα στοιχεία της στελέχωσης - εκεί όπου ως κοινός παρονομαστής εμφανίζεται η έλλειψη νοσηλευτών. Σε αρκετές περιπτώσεις, η υποστελέχωση δεν επηρεάζει μόνο τον αριθμό των διαθέσιμων κλινών, αλλά και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται οι άνθρωποι που καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν τα πιο βαριά περιστατικά.
ΠΑΓΝΗ
Στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, τη μεγαλύτερη μονάδα του νησιού, λειτουργούν σήμερα 20 από τα συνολικά 27 κρεβάτια ΜΕΘ. Επτά κρεβάτια παραμένουν εκτός λειτουργίας εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού.
Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι αυτό. Οι δύο ΜΕΘ του νοσοκομείου στελεχώνονται σήμερα από 60 νοσηλευτές, όταν, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα και την αναλογία των τεσσάρων νοσηλευτών ανά κρεβάτι, θα απαιτούνταν περισσότεροι από 100 για την πλήρη ανάπτυξη των 27 κλινών. Ακόμη και για τη λειτουργία των 20 κρεβατιών, οι ανάγκες υπολογίζονται σε περίπου 80 νοσηλευτές.
Ταυτόχρονα, η στελέχωση εμφανίζεται μειωμένη σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το 2025 στις δύο ΜΕΘ υπηρετούσαν 69 νοσηλευτές, ενώ σήμερα είναι 60.
Την ίδια ώρα, εργαζόμενοι αναφέρουν ότι οφείλονται περισσότερα από 500 ρεπό, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες νοσηλευτές αναγκάζονται να εργάζονται ακόμη και 16 ώρες, προκειμένου να καλυφθούν τα κενά των βαρδιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ακόμη και προσωπικό υποστήριξης έχει αποσπαστεί προσωρινά σε άλλα τμήματα του νοσοκομείου, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τη λειτουργία των μονάδων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι η πίεση αναμένεται να αυξηθεί κατά τους θερινούς μήνες. Όπως καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι, προκειμένου να δοθούν οι κανονικές άδειες του καλοκαιριού, συχνά περιορίζεται ο αριθμός των διαθέσιμων κλινών ΜΕΘ.
Με άλλα λόγια, η δυνατότητα του συστήματος να ανταποκριθεί σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών εξαρτάται άμεσα από το πόσο προσωπικό μπορεί να βρίσκεται ταυτόχρονα σε υπηρεσία. Ο πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων του ΠΑΓΝΗ, κ. Δημήτρης Βρύσαλης, τόνισε πως «αυτό που θέλουμε να επισημάνουμε είναι ότι ιδιαίτερα το καλοκαίρι, που η τουριστική περίοδος είναι μεγάλη, φαίνεται ακόμα περισσότερο η αναγκαιότητα σήμερα κρεβατιών ΜΕΘ, που όπως λένε και τα διεθνή στάνταρ στις ΜΕΘ σώζονται κατά μέσο όρο 4 στους 5 βαριά πάσχοντες ασθενείς», υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρξει «μια ολοκληρωμένη παρέμβαση στον χώρο των ανθρώπων που φεύγουν από τις Μονάδες. Έπρεπε να υπάρχουν και δύο χιλιάδες δημόσια κρεβάτια αποκατάστασης, που στο νησί μας ουσιαστικά υπολείπονται πάρα πολύ».
Όπως αναλυτικά ανέφερε, «ως Σωματείο Εργαζομένων, έχουμε επισημάνει ότι τα κενά είναι τεράστια σε όλο το νοσοκομείο και στο συγκεκριμένο τμήμα, όπου τα κενά σε νοσηλευτικό προσωπικό είναι μεγάλα», προσθέτοντας πως «όταν τα επιστημονικά δεδομένα λένε ότι θα έπρεπε για τη λειτουργία των 27 κρεβατιών να είναι πάνω από 100 οι νοσηλευτές, αυτή τη στιγμή τα 20 λειτουργούν με την εργασία 60 νοσηλευτών, οι οποίοι εργάζονται για να καλύψουν 20 κρεβάτια». Στο σημείο αυτό υπογράμμισε: «Αυτό αποδεικνύει ότι σήμερα έχουμε κλειστά κρεβάτια λόγω έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού και, βεβαίως, αντίστοιχη είναι η έλλειψη και σε μεταφορείς, βοηθούς θαλάμου ή καθαρίστριες, ενώ έχουμε έλλειψη και σε φυσικοθεραπευτές, που είναι αναγκαίοι για την αποκατάσταση των ασθενών αυτών», και ως εκ τούτου «τονίζουμε την αναγκαιότητα σήμερα να τηρείται η ελάχιστη αναλογία, αλλά και σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, που προβλέπουν 4 νοσηλευτές ανά κρεβάτι».
Βενιζέλειο Νοσοκομείο
Παρόμοια είναι η εικόνα και στο Βενιζέλειο Νοσοκομείο. Από τα 15 κρεβάτια ΜΕΘ λειτουργούν τα 12, ενώ τρία παραμένουν κλειστά. Η Μονάδα διαθέτει 34 άτομα νοσηλευτικού προσωπικού, αριθμός που οριακά υπολείπεται των 36 που προβλέπονται.
Ωστόσο, στα 34 αυτά άτομα συνυπολογίζονται ο υπεύθυνος και η προϊσταμένη της Μονάδας, οι οποίοι τυπικά δε θα έπρεπε να προσμετρώνται στο διαθέσιμο προσωπικό πρώτης γραμμής, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες της “Ν.Κ.” και του neakriti.gr, στο αμέσως επόμενο διάστημα αναμένονται αποχωρήσεις βοηθών νοσηλευτών και ειδικευόμενων, γεγονός που ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Σημαντικά προβλήματα καταγράφονται και στις υποστηρικτικές υπηρεσίες. Η μονάδα δε διαθέτει δικό της φυσικοθεραπευτή, ενώ καλύπτεται περιστασιακά από το τμήμα φυσικοθεραπείας του νοσοκομείου.
Παράλληλα, υπάρχει μόνο ένας τραυματιοφορέας σε πρωινή βάρδια και η κάλυψη των υπόλοιπων ωρών γίνεται από προσωπικό άλλων τμημάτων.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων του Βενιζελείου, κ. Δημήτρης Φλυτζανής, αναφερόμενος στα δεδομένα της υποστελέχωσης, σχολίασε ότι «η πίεση είναι αυξανόμενη όσον αφορά στο προσωπικό, διότι παρότι οι ανάγκες μπορούμε να πούμε πως είναι σταθερές, η υποστελέχωση και οι συνεχείς μετακινήσεις του προσωπικού αυξάνουν και την πίεση».
Ο ίδιος κάνει λόγο για μια ανάγκη «ανάνηψης» του συστήματος, ειδικότερα όσον αφορά στα δεδομένα της στελέχωσης του νοσοκομείου, τονίζοντας: «Το νοσοκομείο είναι στη χειρότερή του κατάσταση όσον αφορά στον παράγοντα της στελέχωσης του μη ιατρικού προσωπικού σε μια περίοδο δεκαετίας, και αυτό οφείλεται στην πολιτική που ακολουθείται», με τον ίδιο να προσθέτει: «Σημαντικοί παράγοντες είναι τα ΒΑΕ, που εκεί υπάρχει κοροϊδία, οι μισθοί είναι πολύ χαμηλοί. Αυτή στη στιγμή αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει διάθεση παραίτησης μόνιμων συναδέλφων για να πάνε ως σχολικοί νοσηλευτές, οπότε εάν δε δοθούν κάποια κίνητρα άμεσα, τότε η κατάσταση μπορεί να φτάσει σε σημείο που να μην είναι αναστρέψιμη».
Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου
Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζει και το Νοσοκομείο Ρεθύμνου, όπου λειτουργούν επτά από τα εννέα κρεβάτια ΜΕΘ. Η Μονάδα διαθέτει μόλις 16 νοσηλευτές, όταν οι προβλεπόμενες θέσεις ανέρχονται σε 27. Δηλαδή καταγράφεται έλλειμμα 11 νοσηλευτών, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα τρίτο της απαιτούμενης στελέχωσης.
Παράλληλα, υπηρετούν τέσσερις γιατροί αντί για έξι που προβλέπει ο οργανισμός, ενώ εδώ, όπως και σε άλλα νοσοκομεία του νησιού, δεν υπάρχει μόνιμος φυσικοθεραπευτής στη ΜΕΘ και οι ανάγκες καλύπτονται εκ των υστέρων από άλλες υπηρεσίες. Την ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση που επικρατεί στη ΜΕΘ Ρεθύμνου περιγράφει η πρόεδρος της Ένωσης Γιατρών ΕΣΥ Ρεθύμνου, κ. Πέλλα Νεονάκη, κάνοντας λόγο για ένα σύστημα που λειτουργεί στα όρια των αντοχών του, την ώρα που η τουριστική περίοδος βρίσκεται σε εξέλιξη και οι ανάγκες αυξάνονται καθημερινά.
Όπως επισημαίνει, τα προβλήματα δεν περιορίζονται σε ένα νοσοκομείο, καθώς η πίεση μεταφέρεται από Μονάδα σε Μονάδα.
«Το ένα νοσοκομείο επηρεάζει το άλλο», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι, όταν οι ΜΕΘ των Χανίων είναι πλήρεις, περιστατικά διακομίζονται στο Ρέθυμνο.
Σύμφωνα με την κ. Νεονάκη, σε ολόκληρη την Κρήτη παραμένουν κλειστά περίπου 20 κρεβάτια ΜΕΘ, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες νοσηλείας βαρέως πασχόντων ασθενών, παρότι οι ΜΕΘ αποτελούν ένα κομβικό τμήμα κάθε νοσοκομείου. Παράλληλα, η αύξηση του πληθυσμού λόγω τουρισμού επιβαρύνει περαιτέρω το Σύστημα Υγείας, με τις πιέσεις να είναι ήδη εμφανείς στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, ενώ λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική τοποθεσία του νησιού και την απόστασή του από την υπόλοιπη Ελλάδα, διαμορφώνεται ένα τοπίο με ιδιαίτερες επιχειρησιακές πιέσεις που καλούνται καθημερινά να καλύψουν οι γιατροί στις ΜΕΘ αλλά και στα ΤΕΠ.
Αναφερόμενη στην “πρώτη γραμμή” της διαχείρισης περιστατικών, στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου, όπως τονίζει, το καλοκαίρι ξεκινά με μόλις δύο μόνιμους γιατρούς στα ΤΕΠ, ενώ σημαντικό μέρος των αναγκών καλύπτεται από μετακινούμενους γιατρούς Κέντρων Υγείας, η συμβολή των οποίων είναι σημαντική, ωστόσο συχνά μπορεί να μη διαθέτουν εξειδίκευση στα επείγοντα. Την ίδια στιγμή, αγροτικοί γιατροί καλούνται να καλύψουν αυξημένες ανάγκες μέσω συνεχών εφημεριών.
Όπως προειδοποιεί η κ. Νεονάκη, «η κατάσταση είναι πραγματικά ασφυκτική», με την ίδια να κρούει τον “κώδωνα” του κινδύνου για τη λειτουργία του Νοσοκομείου Ρεθύμνου και ως αλυσίδα των υπολοίπων της Κρήτης κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών.
Γενικό Νοσοκομείο Αγίου Νικολάου
Ακόμη πιο δραματική εμφανίζεται η εικόνα στο Γενικό Νοσοκομείο Αγίου Νικολάου. Η μονάδα διέθετε κατά την περίοδο της πανδημίας 9 κρεβάτια ΜΕΘ, όμως σήμερα λειτουργούν μόλις 4. Ουσιαστικά όχι μόνο χάθηκαν οι τρεις επιπλέον κλίνες που είχαν δημιουργηθεί λόγω COVID, αλλά έπαψαν να λειτουργούν και δύο από τις έξι οργανικές κλίνες της Μονάδας. Και εδώ, βέβαια, η συρρίκνωση αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στο προσωπικό, καθώς οι γιατροί μειώθηκαν από πέντε το 2021 σε δύο σήμερα, ενώ κατά το επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να συνταξιοδοτηθεί ο διευθυντής της Μονάδας.
Αντίστοιχα, οι νοσηλευτές από 21 περιορίστηκαν σε 12 με τη συνδρομή δύο ειδικευόμενων νοσηλευτών. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η υποχώρηση των δυνατοτήτων της Μονάδας δεν είναι συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα μιας σταθερής αποδυνάμωσης τα τελευταία χρόνια, δεδομένα τα οποία επεσήμανε και ο πρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων του Νοσοκομείου, κ. Μανουσάκης. Ωστόσο, τις καθημερινές δυσκολίες που βιώνουν οι επαγγελματίες Υγείας της Μονάδας περιέγραψε με σαφήνεια η κ. Ευγενία Πάγκαλου, εντατικολόγος-αναισθησιολόγος και ασκούσα χρέη διευθύντριας της ΜΕΘ ΓΝΑΝ, κάνοντας λόγο για μια κατάσταση η οποία χρειάζεται άμεσα ενίσχυση.
Όπως περιέγραψε στη Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr, «τα κρεβάτια της Μονάδας έχουν μειωθεί στα τέσσερα λόγω έλλειψης προσωπικού, ιατρικού και νοσηλευτικού. Και αυτά τα τέσσερα λειτουργούν με το ζόρι. Έχουμε μείνει δύο γιατροί. Μέχρι στιγμής υπάρχουν βοήθειες από άλλα νοσοκομεία, με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Το πάμε μήνα-μήνα. Χρειάζεται να έρθει μόνιμο προσωπικό». Η ίδια τονίζει πως «υπάρχουν προβλήματα. Είναι ένα βασικό τμήμα η Μονάδα, διότι ουσιαστικά υποστηρίζει τον βαρέως πάσχοντα ασθενή και καλύπτει όλα τα υπόλοιπα τμήματα. Αλλά, δυστυχώς, δεν έχουμε γιατρούς αυτή τη στιγμή. Προσπαθούμε να βρούμε».
Η κ. Πάγκαλου σημείωσε ότι η Μονάδα λαμβάνει ενισχύσεις από νοσοκομεία του Ηρακλείου αλλά και της Αθήνας, με τις πιέσεις ωστόσο να παραμένουν αισθητές. «Λαμβάνουμε βοήθεια από άλλα νοσοκομεία. Και το ΠΑΓΝΗ μάς βοηθάει, και από Αθήνα έρχονται γιατροί και κάνουν κάποιες εφημερίες. Το ιδανικό θα ήταν να βρεθεί μόνιμο προσωπικό», τόνισε.
Η γεωγραφική δομή του νομού Λασιθίου, καθώς και τα δεδομένα που τοποθετούν το Νοσοκομείο Αγίου Νικολάου ως το μοναδικό στην περιοχή που διαθέτει ΜΕΘ συνθέτουν σε υγειονομικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο ένα ενισχυμένο πλαίσιο πίεσης, όπου τα κενά σε προσωπικό αλλά και οι δυσκολίες να διατηρηθούν ανοιχτά τα κρεβάτια επιδρούν και στις δυνατότητες παροχής ιατρικής φροντίδας. Όπως τονίζεται, «είναι δύσκολο δύο γιατροί να καλύψουν εικοσιτετράωρες βάρδιες, έχουμε τη βοήθεια από άλλα νοσοκομεία, αλλά παραμένει δύσκολο», ωστόσο «αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό - και αυτό το λέω περισσότερο ως πολίτης και όχι ως υγειονομικό προσωπικό - να παραμένει το νοσοκομείο ανοιχτό και όσο πιο στελεχωμένο γίνεται».
Χανιά - Η εικόνα στο Νοσοκομείο “Άγιος Γεώργιος”
Στα Χανιά, η εικόνα παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα. Επισήμως λειτουργούν 7 από τις 13 κλίνες ΜΕΘ, ωστόσο, όπως υποστηρίζει ο διοικητής του νοσοκομείου κ. Γιώργος Μπέας, σε περίπτωση ανάγκης μπορούν να τεθούν σε λειτουργία και οι υπόλοιπες έξι. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν, το πρόβλημα εδώ εντοπίζεται κυρίως στο νοσηλευτικό προσωπικό, ενώ παρότι οι γιατροί υπερκαλύπτουν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, όπως αναφέρθηκε, η έλλειψη νοσηλευτών δεν επιτρέπει τη μόνιμη λειτουργία όλων των κρεβατιών με τις προβλεπόμενες αναλογίες προσωπικού.
Απαντώντας σε ερώτηση που του τέθηκε σχετικά με τη δυσμενή αύξηση των τροχαίων ατυχημάτων κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών, ο ίδιος σημείωσε πως «φέτος τα τροχαία, λόγω των μέτρων που έχουν ληφθεί και λόγω των παρεμβάσεων που γίνονται στον ΒΟΑΚ και της αυστηροποίησης του θεσμικού πλαισίου, εμφανίζονται μειωμένα. Ευχόμαστε ότι θα συνεχίσουν έτσι». Το κοινό συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία όλων των νοσοκομείων είναι ότι η μεγαλύτερη πρόκληση δεν αφορά πλέον τις υποδομές ή τον εξοπλισμό. Τα κρεβάτια υπάρχουν, ωστόσο εκείνο που λείπει είναι το ανθρώπινο δυναμικό που θα τα κρατήσει ανοιχτά με ασφάλεια.
Η έλλειψη νοσηλευτών, οι κενές θέσεις, οι μετακινήσεις προσωπικού, τα οφειλόμενα ρεπό και οι συνεχείς υπερβάσεις ωραρίου συνθέτουν μια εικόνα διαρκούς πίεσης, σε ένα σύστημα το οποίο οι ίδιοι οι εργαζόμενοι μεταφέρουν ότι «νοσεί». Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό μήνυμα ενόψει καλοκαιριού. Σε ένα νησί που κάθε χρόνο υποδέχεται εκατομμύρια επισκέπτες και βλέπει τον πληθυσμό του να πολλαπλασιάζεται τους θερινούς μήνες, οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας δε φαίνεται να λειτουργούν με τα στάνταρ ασφαλείας που θα περίμενε κανείς. Αντιθέτως, τα στοιχεία δείχνουν ότι ήδη λειτουργούν στα όριά τους, πριν ακόμη ξεκινήσει η μεγάλη δοκιμασία του καλοκαιριού.
