Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει το δημογραφικό πρόβλημα στη χώρα μας, με τη δραματική μείωση των εγγραφών στην Α’ Δημοτικού να αποτυπώνει με τον πιο σκληρό τρόπο τη συρρίκνωση της νέας γενιάς. Ολοένα και λιγότερα «πρωτάκια» κάθονται στα θρανία. Από τις 120.000 εγγραφές πανελλαδικά το 2010, φέτος ο αριθμός έπεσε για πρώτη φορά κάτω από το ψυχολογικό όριο των 70.000 μαθητών, ενώ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα είναι κατά 42% λιγότερα σε σχέση με το 2010, στοιχεία τα οποία προκαλούν σοκ και έντονο προβληματισμό.
Στο Ηράκλειο η εικόνα είναι επίσης ανησυχητική. Μέσα στην τελευταία πενταετία οι εγγραφές στην Α’ Δημοτικού μειώθηκαν κατά 404 παιδιά, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου σε 20 σχολικά τμήματα που χάθηκαν. Σε επίπεδο Νομού Ηρακλείου η μείωση μεταφράζεται σε 12,6% από το 2021 έως σήμερα.
Εκπαιδευτικοί και γονείς μιλούν για ένα ηχηρό καμπανάκι κινδύνου που δεν αφορά μόνο τα σχολεία αλλά το σύνολο της κοινωνίας. Είναι τα άδεια θρανία στις σχολικές αίθουσες, οι ολοένα λιγότερες παιδικές φωνές στα προαύλια και τα σχολεία που χρόνο με τον χρόνο παύουν να θυμίζουν τις εικόνες ζωντάνιας προηγούμενων δεκαετιών.
Μπελαδάκης: Έχει χαθεί ένας πολύ μεγάλος αριθμός μαθητών από την Α’ Δημοτικού
«Η φετινή χρονιά, με βάση τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής, δείχνει ότι οι εγγραφές μαθητών πανελλαδικά έπεσαν κάτω από το ψυχολογικό όριο των 70.000. Συγκεκριμένα, αυτή τη στιγμή οι εγγραφές ανέρχονται σε 69.895 μαθητές σε όλη τη χώρα, όταν το 2010 ήταν περίπου 120.000. Έχει χαθεί δηλαδή ένας πολύ μεγάλος αριθμός μαθητών από την Α’ Δημοτικού. Αποτελεί σοκ για την ελληνική κοινωνία και απαιτεί σοβαρό προβληματισμό για τα αίτια αλλά και για τις λύσεις που πρέπει να δοθούν», δήλωσε στο neakriti.gr ο Μανόλης Μπελαδάκης, Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Ηρακλείου.
Αναφερόμενος στο επίπεδο Ηρακλείου, επισήμανε ότι την τελευταία πενταετία το 2021-22 καταγράφηκαν 3.200 μαθητές στην Α’ Δημοτικού. Το 2022-23 υπήρξε μια μικρή αύξηση, με 3.334 μαθητές, δηλαδή αύξηση της τάξεως του 4%. Το 2023-24 σημειώθηκε ελαφρά μείωση, με 3.123 μαθητές, δηλαδή μείον 6%. Στη συνέχεια υπήρξε σταθεροποίηση, με 3.130 μαθητές το 2024-25 και 3.144 το 2025-26.
Το Ηράκλειο φαίνεται μέχρι σήμερα να αντιστέκεται, παρουσιάζοντας τα προηγούμενα χρόνια μικρές αυξομειώσεις και σχετική σταθερότητα
«Φέτος, για τη σχολική χρονιά 2026-27, οι εγγραφές που έχουν περαστεί μέχρι στιγμής στο σύστημα MySchool είναι 2.796. Από το 2021 μέχρι σήμερα καταγράφεται μείωση 404 παιδιών μέσα στην πενταετία. Αν υπολογιστεί ένας μέσος όρος 18 έως 20 μαθητών ανά τάξη, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 20 σχολικά τμήματα. Η μείωση αυτή φτάνει το 12,6% και αποτελεί ξεκάθαρο καμπανάκι», τόνισε.
Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθησή του ότι το Ηράκλειο φαίνεται μέχρι σήμερα να αντιστέκεται, παρουσιάζοντας τα προηγούμενα χρόνια μικρές αυξομειώσεις και σχετική σταθερότητα.
«Το Ηράκλειο φαίνεται να κρατά ακόμα νέους ανθρώπους και νέες ηλικίες, λόγω της οικονομικής δραστηριότητας, του τουρισμού αλλά και της παραγωγής συνολικά στον νομό. Σε αντίθεση με άλλες περιοχές της χώρας που πλήττονται περισσότερο από την ανεργία, το Ηράκλειο δεν παρουσιάζει τόσο μεγάλες μειώσεις, αν και φέτος καταγράφεται μια σημαντική πτώση», σημείωσε ο κ. Μπελαδάκης.
Μαμάκης: Ο κρίσιμος παράγοντας που επηρεάζει τον πυρήνα της εκπαιδευτικής πολιτικής
Λόγω της υπογεννητικότητας, τα παιδιά που θα ξεκινήσουν την Α’ Δημοτικού τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα είναι κατά 42% λιγότερα σε σχέση με το 2010
«Η εκπαίδευση στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη πρόκληση: από τη μία πλευρά η μείωση του μαθητικού πληθυσμού δημιουργεί νέα δεδομένα στον σχεδιασμό, ενώ από την άλλη η ανάγκη για σύγχρονες, ασφαλείς και προσβάσιμες υποδομές παραμένει επιτακτική. Ο συνολικός αριθμός μαθητών και μαθητριών εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 1,48 εκατομμύρια το 2008 σε περίπου 1,05 εκατομμύρια έως το 2035. Πρόκειται για μείωση της τάξης του 29,2%, δηλαδή κατά 423.300 λιγότερους μαθητές.
»Λόγω της υπογεννητικότητας, τα παιδιά που θα ξεκινήσουν την Α’ Δημοτικού τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα είναι κατά 42% λιγότερα σε σχέση με το 2010. Τα σχολεία βάζουν λουκέτο ακόμη και στην Αττική, ενώ τα στοιχεία από την περιφέρεια προκαλούν ανησυχία. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα στατιστικό δεδομένο, αλλά έναν κρίσιμο παράγοντα που επηρεάζει τον πυρήνα της εκπαιδευτικής πολιτικής», δήλωσε στο neakriti.gr ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου, Γιώργος Μαμάκης.
Η εικόνα στο Λασίθι, σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε, διαμορφώνεται ως εξής: η συνολική μείωση των εγγραφών στην Α’ τάξη των Δημοτικών Σχολείων υπολογίζεται περίπου στο -5%, ποσοστό που είναι υπερτριπλάσιο του εθνικού μέσου όρου. Ωστόσο, όπως είπε, ο μέσος όρος του Νομού Λασιθίου δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματική ένταση του φαινομένου, καθώς οι επιμέρους μεταβολές ανά Δήμο παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις.
Η εικόνα του Δήμου Αγίου Νικολάου
Σύμφωνα με τον ίδιο, στον Δήμο Αγίου Νικολάου καταγράφεται μικρή μείωση περίπου -1,5%, γεγονός που δείχνει σχετική σταθερότητα σε επίπεδο εγγραφών Α’ Δημοτικού. Η εικόνα αυτή μπορεί να θεωρηθεί λιγότερο ανησυχητική σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, όμως δεν επιτρέπει εφησυχασμό, καθώς τα στοιχεία των Νηπιαγωγείων δείχνουν διαφορετική τάση έντονης μείωσης για τα επόμενα έτη.
Στην Ιεράπετρα, αντίθετα, η μείωση των εγγραφών στην Α’ Δημοτικού φτάνει περίπου το -17%. Το ποσοστό αυτό είναι ιδιαίτερα υψηλό και υπερβαίνει κατά πολύ τόσο την εθνική εικόνα όσο και τη συνολική εικόνα του νομού.
Στη Σητεία καταγράφεται αύξηση περίπου +5% στις εγγραφές της Α’ Δημοτικού.
Στο Οροπέδιο Λασιθίου σημειώνεται αύξηση περίπου +13%. Παρά το θετικό πρόσημο, η ερμηνεία πρέπει να είναι συγκρατημένη, καθώς πρόκειται για περιοχή με μικρά απόλυτα μεγέθη μαθητικού πληθυσμού.
«Η σύγκριση με το σχολικό έτος 2014-2015 προσδίδει στο ζήτημα ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Τότε οι εγγραφές μαθητών/-τριών στην Α’ τάξη των Δημοτικών Σχολείων του νομού ανέρχονταν σε 853. Σε σχέση με τα φετινά δεδομένα, η συνολική μείωση προσεγγίζει το -28% μέσα σε περίπου μία δεκαετία. Πρόκειται για μεταβολή στρατηγικού χαρακτήρα, η οποία δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως συγκυριακή. Αντιθέτως, καταγράφει μια σταθερή συρρίκνωση της μαθητικής βάσης, με άμεσες και μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στη διοίκηση της εκπαίδευσης», σημείωσε ο κ. Μαμάκης.
Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η εικόνα των πρώτων εγγραφών στα Νηπιαγωγεία. «Συνολικά, οι πρώτες εγγραφές στα Νηπιαγωγεία του Νομού παρουσιάζουν μείωση περίπου -11%. Το ποσοστό αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι προαναγγέλλει πιθανή περαιτέρω πίεση στις εγγραφές της Α’ Δημοτικού τα επόμενα σχολικά έτη.
»Η κατανομή ανά Δήμο ενισχύει τον προβληματισμό. Στον Άγιο Νικόλαο οι πρώτες εγγραφές στα Νηπιαγωγεία μειώνονται κατά περίπου -13%, γεγονός που δείχνει ότι η σημερινή σχετική σταθερότητα στην Α Δημοτικού μπορεί να μην διατηρηθεί. Στην Ιεράπετρα καταγράφεται μείωση περίπου -5% στα Νηπιαγωγεία, η οποία έρχεται να προστεθεί στη μεγάλη φετινή μείωση της Α’ Δημοτικού. Στη Σητεία η μείωση φτάνει περίπου το -20%, στοιχείο ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς υπονομεύει τη θετική εικόνα της φετινής Α’ Δημοτικού και προειδοποιεί για πιθανή μεγάλη μελλοντική κάμψη. Στο Οροπέδιο Λασιθίου, η μείωση περίπου -7% στο Νηπιαγωγείο δείχνει ότι η φετινή αύξηση στην Α Δημοτικού δεν αρκεί για να στοιχειοθετήσει σταθερή ανοδική πορεία», κατέληξε.
«Κάθε μέρα οι γονείς πληρώνουν πάρα πολλά λεφτά για να καλύψουν ελλείψεις του κράτους. Τα έξοδα είναι τεράστια. Το μισθολογικό κόστος και ουσιαστικά η αγοραστική δύναμη της οικογένειας έχει πέσει πάρα πολύ και πέφτει κάθε μέρα και περισσότερο. Δυσκολευόμαστε όλοι να τα βγάλουμε πέρα. Και αυτό έχει οδηγήσει την οικογένεια να σκέφτεται όχι μία αλλά δέκα φορές το αν θα αποφασίσει να κάνει ό,τι πιο όμορφο υπάρχει, να κάνει παιδιά. Άρα όλα αυτά είναι φυσιολογικές συνέπειες μιας κοινωνικοοικονομικής κατάστασης που έχει δημιουργηθεί με την κρίση», δήλωσε στο neakriti.gr ο Δημήτρης Δουλουφάκης, Πρόεδρος Ένωσης Συλλόγων Γονέων Μαθητών Δήμου Ηρακλείου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτούνται άμεσες αυξήσεις των μισθών, κατάργηση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης, μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης και άλλα μέτρα στήριξης.
«Βέβαια, κρατάμε ένα πάρα πολύ μικρό καλάθι, καθώς βλέπουμε ότι τα πράγματα χειροτερεύουν χρόνο με τον χρόνο, κάθε μέρα και χειρότερα, και δεν είμαστε καθόλου αισιόδοξοι στο κατά πόσο μπορεί ένα κράτος να βοηθήσει πραγματικά την οικογένεια και να δούμε τα παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον το οποίο θα είναι ευνοϊκό και θετικό για αυτά», κατέληξε ο κ. Δουλουφάκης.
