Υπάρχουν λύσεις για το πρόβλημα της λειψυδρίας: Η ώρα των ιστορικών και ορθολογικών αποφάσεων

H “Νέα Κρήτη”, σε κομβικές στιγμές για το νησί μας, όπως στην περίπτωση του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι, δεν κρύφτηκε πίσω από σκοπιμότητες δεκαετιών όπως ο περίφημος “λοξός διάδρομος”, πήρε θέση, κόντρα σε αφηγήματα δήθεν λύσεων αλλά ουσιαστικά καθήλωσης του μεγαλύτερου νησιού της χώρας κι ενός από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Έτσι και τώρα, στο φλέγον ζήτημα για όλη τη Μεσόγειο, αυτό του αγαθού που λέγεται νερό και διαχείριση του, δεν πρόκειται να σιωπήσει.

Όσοι κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους, με αφηγήματα επείγοντος περί λειψυδρίας (άρα κακής διαχείρισης) κι όχι ανομβρίας, που ειδικά φέτος έχουν διαψευστεί παταγωδώς, ήρθε η ώρα να τοποθετηθούν επί της ουσίας. Σε μια Ανατολική Κρήτη, που μετά τις σωτήριες βροχοπτώσεις της περιόδου, περίπου θριαμβευτικά και με ανακούφιση όλων, μιλάμε για περισσότερα από 12 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στον ταμιευτήρα του Φράγματος Αποσελέμη για την τρέχουσα περίοδο. 

Αλλά την ίδια ακριβώς στιγμή, επίσημες μετρήσεις ενός από τα εγκυρότερα ιδιωτικά εργαστήρια του Ηρακλείου, που μας λέει ότι σ’ ένα εικοσαήμερο (18 2ου, 23 3ου – 10 4ου 2026) απορρίφθηκαν στη θάλασσα αναξιοποίητα πάνω από 30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερό αρίστης ποιότητας, από τον Αλμυρό ποταμό σχεδόν αποσιωπούνται από τη δημοσιότητα.

Αυτά συμβαίνουν τη στιγμή κατά την οποία το Ηράκλειο και η ευρύτερη περιοχή υδρεύεται με υφάλμυρο νερό, η ποιότητα ζωής των κατοίκων υποβαθμίζεται, η πραγματική οικονομία, βιομηχανικές, τουριστικές και οι γεωργικές δράσεις στενάζουν από την έλλειψη και την ποιότητα του διατιθέμενου νερού ύδρευσης και όλα αυτά επίσης από μετρήσεις. 

Η σημερινή σύσκεψη λοιπόν, παρόντος του Πρωθυπουργού στη Περιφέρεια Κρήτης, ενόψει του προσυνεδρίου απόψε της ΝΔ, παίρνει άλλο χαρακτήρα και όλοι πλέον θα κριθούν - η κεντρική εξουσία, οι αιρετές τοπικές αρχές πρώτου και δεύτερου βαθμού, αλλά και οι πολιτικές επιλογές που θα γίνουν χωρίς υπεκφυγές, αλλά τακτικισμούς. 

Ύδρευση του Ηρακλείου, ιστορικά στοιχεία

Για δεκαετίες, το Ηράκλειο υδρεύεται από ένα εκτεταμένο δίκτυο περιφερειακών γεωτρήσεων, που αντλούν νερό άριστης ποιότητας από τον τοπικό υδροφορέα. Μάλια, Θραψανό, Αστυράκι, Βούτες, Σταυράκια, Λουτράκι, Κρουσώνας, Ασίτες, Αγ. Μύρωνας. 

Στο παζλ από τις αρχές της δεκαετίας του '90 προστέθηκαν οι γεωτρήσεις της περιοχής της Τυλίσου και της Κέρης, οι οποίες αποδίδουν υφάλμυρο νερό – ακατάλληλο για νερό ύδρευσης, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. 
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει το 2015, με την ένταξη των επιφανειακών νερών του φράγματος Αποσελέμη. Η νέα αυτή πηγή κάλυψε μέρος των αυξανόμενων αναγκών και έδωσε τη δυνατότητα να τεθούν εκτός λειτουργίας οι γεωτρήσεις Τυλίσου–Κέρης, σε μια προσπάθεια «ανάκαμψης» των υδροφορέων.

Ωστόσο, η προσδοκία ότι οι υφαλμυρισμένες γεωτρήσεις θα επανέλθουν σταδιακά στην πρότερη ποιότητά τους δεν επιβεβαιώθηκε μέχρι σήμερα.

Υφιστάμενη κατάσταση

Οι πηγές υδροδότησης παραμένουν οι ίδιες. Ωστόσο, η έντονη λειψυδρία των τελευταίων τεσσάρων ετών έχει μειώσει δραστικά τις διαθέσιμες ποσότητες νερού, την ώρα που οι ανάγκες αυξάνονται. 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, και προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση, επανήλθε η υπεράντληση από τις γεωτρήσεις της Τυλίσου και της Κέρης - ουσιαστικά μια επιστροφή στις παλιές πρακτικές.

Σύμφωνα με συστηματικές αναλύσεις της ποιότητας του νερού ύδρευσης στο Ηράκλειο, που πραγματοποιήθηκαν για διάστημα δέκα μηνών από το ιδιωτικό «Χημικό Εργαστήριο Βιομηχανικής Έρευνας – Εφαρμογών Παραγωγής», www.chemistrylab.gr, περισσότερο από το 60% του νερού που καταναλώνεται στην πόλη είναι υφάλμυρο και ακατάλληλο.

Παρά τα ευρήματα αυτά, δεν καταγράφεται καμία ουσιαστική αντίδραση. Ευθύνη αποδίδεται τόσο στις αρμόδιες αρχές που επιτρέπουν τη χρήση των υφαλμυρισμένων γεωτρήσεων —όπως η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης - όσο και στον φορέα διαχείρισης και διάθεσης του νερού, τη ΔΕΥΑΗ.

Με ελάχιστες εξαιρέσεις —τη Νέα Αλικαρνασσό, τον Κατσαμπά, τμήμα του κέντρου, τα Δειλινά, τα Καμίνια, τον Ξηροπόταμο και τη Φορτέτσα - το μεγαλύτερο μέρος του αστικού Ηρακλείου υδρεύεται σήμερα με υφάλμυρο νερό.

Ακατάλληλο ποιοτικά, αλλά αναγκαστικά χρησιμοποιείται

Παρότι δεν εντοπίζονται ζητήματα υγιεινότητας, το νερό χαρακτηρίζεται ποιοτικά ακατάλληλο. Οι πολίτες αναγκάζονται να το χρησιμοποιούν για τις καθημερινές τους ανάγκες, με συνέπειες που γίνονται άμεσα αντιληπτές: φθορές σε εγκαταστάσεις και οικιακές συσκευές, αύξηση του κόστους διαβίωσης και επιβάρυνση επαγγελματικών δραστηριοτήτων. 

Την ίδια ώρα, καταγράφονται και περιστατικά δερματολογικών προβλημάτων, με ορισμένους να καταφεύγουν ακόμη και σε εμφιαλωμένο νερό για λόγους προσωπικής υγιεινής.

Για πόση, η χρήση εμφιαλωμένου νερού τείνει να γίνει μονόδρομος για όσους έχουν τη δυνατότητα, ενώ η ζήτηση για φίλτρα νερού βρίσκεται σε έξαρση.

Έλλειψη ενημέρωσης και ευθύνες

Αυτή την πραγματικότητα, της ύδρευσης με ακατάλληλο υφάλμυρο νερό και τις επιπτώσεις στη ζωή της πόλης, την αποκρύπτουν οι τοπικές αρχές για ψηφοθηρικούς λόγους. 

Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στη ΔΕΥΑΗ για τη μη δημοσιοποίηση με σαφήνεια και διαφάνεια, μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον, των αποτελεσμάτων ποιοτικών ελέγχων, όπως προβλέπει η κείμενη νομοθεσία με σκοπό την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην κατανάλωση του νερού ύδρευσης. Η ενημέρωση των πολιτών θεωρείται ελλιπής, γεγονός που –όπως τονίζεται– δεν είναι τυχαίο, καθώς η πλήρης εικόνα θα αναδείκνυε ευθύνες.

Παράλληλα, γίνεται λόγος για σύγχυση που προκαλείται από λανθασμένες επιστημονικές αναφορές. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η ταύτιση των χλωριούχων (συστατικό του νερού) με τα χλωρικά (απολυμαντική ουσία με χαρακτηριστική οσμή), μια σύγχυση που, όπως τονίζεται, παραπλανά την κοινή γνώμη.

Υποστελέχωση και προβλήματα ελέγχου

Καθοριστικό ρόλο στην έλλειψη υπεύθυνης ενημέρωσης διαδραμάτισε η πλήρης αποστελέχωση των εργαστηρίων ποιοτικού ελέγχου της ΔΕΥΑΗ τα 10 τελευταία χρόνια. 

Τα εργαστήρια, που στο παρελθόν ήταν πλήρως στελεχωμένα και εξοπλισμένα, παρήγαγαν σημαντικό επιστημονικό έργο. Ωστόσο, η κάλυψη των αναγκών με συμβασιούχους δεν μπορεί να διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία ενός κρίσιμου μηχανισμού ελέγχου της ποιότητας του νερού ύδρευσης και αξιόπιστης ενημέρωσης.

Οι προβλέψεις της κείμενης νομοθεσίας 

Η Υ.Α. Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/15.5.2023 είναι η Απόφαση συμμόρφωσης της Ελληνικής Νομοθεσίας με τις διατάξεις της οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης». 
Στο άρθρο περί παρεκκλίσεων αναφέρεται ότι από τις προβλεπόμενες προβλέψεις θα μπορούσε να υπάρχει περιορισμένη υπέρβαση παραμετρικής τιμής, ΓΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ, στην περίπτωση μας των χλωριούχων (συγκέντρωση ≤ 250 mgr/L), μετά από εισήγηση της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Υγιεινής της οικίας ΠΕ και έκδοση σχετικής Υγειονομικής διάταξης. 

Απλά – απλά, μ’ αυτή τη διαδικασία θα υπήρχε επίσημη αναγνώριση του προβλήματος της υφαλμύρωσης και της ύδρευσης του Ηρακλείου με ακατάλληλο νερό, από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι απλά σφυρίζουν αμέριμνα, Δήμος Ηρακλείου, Περιφέρεια Κρήτης, Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, ΟΑΚ και τα συναρμόδια Υπουργεία.

Για να επιλύσεις πρέπει να αναγνωρίσεις το πρόβλημα 

Προαπαιτούμενο όμως για την επίλυση του οποιουδήποτε προβλήματος είναι η αναγνώριση της ύπαρξης του, η οριοθέτηση του, η περιγραφή του. Εδώ μέχρι και σήμερα… αφαλατώνονται. Δεν ξέρουμε αν έχουμε πρόβλημα ύδρευσης, τι πρόβλημα έχουμε, ψάχνουμε τι λέει ο δορυφόρος Copernicus, μόνο τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης δεν έχουν εμπλέξει ακόμη. 

Αν είχε αναγνωριστεί επισήμως το πραγματικό πρόβλημα ύδρευσης του Ηρακλείου, αυτό του ποσοτικού ελλείμματος και αυτό της ποιοτικής ακαταλληλότητας θα ήταν οδηγός για τις πραγματικές ανάγκες και για τις επιβαλλόμενες λύσεις. 
Το πραγματικό συνολικό έλλειμμα των 15 εκατομμυρίων κυβικών, περί τις 41.000 κυβικά μέτρα ημερησίως, αποτρέπει οποιαδήποτε συζήτηση για… εγκατάσταση μονάδων αφαλάτωσης δυναμικότητας 2.000 κυβικών, πράγμα που ευτυχώς αντιλήφθηκαν γρήγορα τα συναρμόδια Υπουργεία και δεν αποδέχτηκαν το αίτημα κήρυξης του Δήμου Ηρακλείου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Αν ήθελε εγκριθεί το σχετικό αίτημα θα προχωρούσαν οι διαδικασίες εγκατάστασης χωρίς μελέτες, χωρίς εγκρίσεις και εν τέλει με απ’ ευθείας ανάθεση εκτινάσσοντας τα οικονομικά μεγέθη στον αέρα, κυριολεκτικά και χωρίς να αντιμετωπίζεται κανένα πρόβλημα λειψυδρίας γιατί τα 2.000 ή 4.000 κυβικά ημερησίως είναι το 5 έως 10% του πραγματικού ελλείμματος. 

Στην περίπτωση μας και για την υδροδότηση του Ηρακλείου, καθοριστικής σημασίας είναι και ο ρόλος του ΟΑΚ, ο οποίος διαχειρίζεται και το φράγμα του Αποσελέμη. Μη αποσιωπούμενη είναι η στάση της Διοίκησης του ΟΑΚ, η οποία σε κρίσιμες στιγμές της λειτουργίας διαχειρίστηκε το φράγμα με περισσή υπευθυνότητα υλοποιώντας στην πράξη το «καμία παράμετρος εκτός προδιαγραφών» για το διατιθέμενο νερό από το φράγμα, στάση που δεν έχει τηρήσει και στην περίπτωση της διάθεσης του ακατάλληλου νερού στη πόλη του Ηρακλείου, από την άντληση νερού από τις υφαλμυρισμένες γεωτρήσεις οι οποίες σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση θα είχαν σφραγισθεί. 

Τι συμβαίνει αλλού, σε άλλους δήμους της χώρας μας

Από μια πρόχειρη έρευνα προέκυψε ότι δεν υπάρχει άλλη ΔΕΥΑ στην ηπειρωτική Ελλάδα η οποία να διαθέτει υφάλμυρο νερό, για πόσιμο. 

Δεν κάνουμε σύγκριση με την ΕΥΔΑΠ ή της ΕΥΑΘ γιατί οι υπεύθυνοι θα τρίβουν τα μάτια τους, αν δε, κάνουμε σύγκριση με Πάτρα (όπου η δειγματοληψία γίνεται στα σχολεία) και Λάρισα το Ηράκλειο από τέταρτη πόλη της Ελλάδας, κατατάσσεται - ταυτίζεται με περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής. 

Συγκεντρώσεις χλωριούχων:

1. ΕΥΔΑΠ μικρότερες από 10 mgr/L,

2. ΕΥΑΘ μικρότερες από 25 mgr/L,

3. ΔΕΥΑ Πάτρας μικρότερες από 20 mgr/L,

4. ΔΕΥΑ Λάρισας μικρότερες από 45 mgr/L.

Αναφερόμαστε στις συγκεντρώσεις χλωριούχων γιατί αυτές είναι το μέτρο υφαλμύρωσης του νερού. 

Η περίπτωση του όμορου Δήμου Μαλεβιζίου και συγκεκριμένα η ύδρευση στην περιοχή του Γαζίου

Με ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να εξετάσει κάποιος τις ποιοτικές αναλύσεις του νερού ύδρευσης, οι οποίες αφορούν την περιοχή του Γαζίου. 

Οι ποιοτικές αναλύσεις αναδεικνύουν την παροχή υφάλμυρου νερού – ακατάλληλου για πόση στον παραδοσιακό οικισμό του Γαζίου και για την περιοχή της Αμμουδάρας παροχή κανονικού νερού ύδρευσης.
Γιατί κάνουμε αυτή την επισήμανση; Μα γιατί απλά, απλά στα όρια του οικισμού του Γαζίου, λειτουργεί μονάδα αφαλάτωσης δυναμικότητας έντεκα χιλιάδων κυβικών (11.000) ημερησίως και παράγει μόνο πέντε χιλιάδες (5.000) κυβικά. 

Αφού υπάρχει η δυνατότητα, γιατί δεν καλύπτεται και ο οικισμός του Γαζίου και έχουμε δύο κατηγορίες πολιτών στις όμορες περιοχές του Γαζίου και της Αμμουδάρας; Σε κάθε περίπτωση πρέπει να απαντηθεί αυτό το κρίσιμο ερώτημα.

Υδρευτικές ανάγκες του Ηρακλείου (τάξη μεγέθους)

Οι ετησίως διατιθέμενες ποσότητες νερού ύδρευσης στο Ηράκλειο είναι της τάξης των 20 με 22 εκατομμύρια κυβικά, όπως έχει καταγραφεί. Από αυτές τις ποσότητες τα 12 με 13 εκατομμύρια κυβικά τουλάχιστον, είναι ακατάλληλο νερό για ύδρευση, εκτός αν γίνονται προσμίξεις οπότε αλλάζουν τα νούμερα, η ουσία όμως όχι, το διατιθέμενο νερό είναι ακατάλληλο - υφάλμυρο. 

Σ’ αυτό το πραγματικό έλλειμμα πρέπει να προσθέσουμε και 3 έως 5 εκατομμύρια κυβικά για να αποκατασταθεί η συνεχής ροή στο δίκτυο ύδρευσης της πόλης και να εγκαταλειφθεί η χρήση των μαύρων ντεπόζιτων και των συνοδών μοτέρ άντλησης. Σύνολο 15 εκατομμύρια κυβικά ετησίως.

🟢 χαμηλό | 🟡 μέτριο | 🔴 υψηλό

Μετρήσεις στην έξοδο φράγματος (Φεβ–Απρ 2026)

Περίοδος αποκατάστασης (τέλος Μαρτίου – αρχές Απριλίου)

• Φεβ–μέσα Μαρτίου: πολύ υψηλές τιμές (υφαλμύρωση / θαλάσσια επίδραση) 🔴
• Τέλη Μαρτίου: απότομη βελτίωση (πιθανή εισροή γλυκού νερού) 🟢
• Απρίλιος: σταδιακή επαναύξηση τιμών 🟡

Η αντιμετώπιση των αναγκών - Βραχυχρόνιες και μακροπρόθεσμες λύσεις 

Οι έντονες βραχυχρόνιες ανάγκες στην περίπτωση του Ηρακλείου, οι οποίες δεν αποσβέστηκαν από τις πρόσφατες βροχοπτώσεις, μόνο με ένα τρόπο μπορούν να καλυφθούν. Ο υπόγειος υδροφορέας του Ψηλορείτη ευτυχώς είναι πλούσιος και θα έπρεπε να είχαν διανοιχτεί προ πολλού οι εξαγγελλόμενες εδώ και δυόμιση (2,5) χρόνια γεωτρήσεις, ικανές να μετριάσουν τις ποσοτικές ανάγκες και να καλύψουν τα ποιοτικά standards της πόλης. Εξάλλου είναι η μοναδική δοκιμασμένη διέξοδος αρκεί να μην αναπαράγονται φαινόμενα κακοδιαχείρισης και εγκατάλειψης-παροπλισμού του υφιστάμενου εξοπλισμού. 

Τα κόστη για τη διάνοιξη μιας γεώτρησης είναι της τάξης των 200.000 ευρώ, και είναι μηδαμινά σχετιζόμενα με τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΔΕΥΑΗ, των 100 εκατομμυρίων ευρώ. 

Η αίτηση προς τους δημόσιους φορείς για την κάλυψη αυτής της τάξης των οικονομικών μεγεθών για την εξόρυξη νέων γεωτρήσεων όταν πρόκειται για την αντιμετώπιση την λειψυδρίας παραπέμπει… αλλού. 

Μακροχρόνια – οριστική αντιμετώπιση

Οι μακροχρόνιες ανάγκες, το πραγματικό έλλειμμα, της τάξεις των 15 εκατομμυρίων κυβικών, όπως προαναφέρθηκε, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να καλυφθεί με κανένα τρόπο εκτός από μια πλούσια υδρευτική πηγή στον τόπο μας, η οποία αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να “ανακαλυφθεί”. 

Τα επιφανειακά νερά του Αποσελέμη, αποδείχτηκε στην πράξη ότι δεν είναι αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες του Ηρακλείου, του Δήμου Χερσονήσου και του Μεραμπέλου που υδροδοτούνται εν μέρει απ’ αυτό, χωρίς να έχουν συμπεριληφθεί στους υδροδοτούμενους οικισμούς όλοι οι οικισμοί κατά μήκος του άξονα Λινοπεράματα - Ελούντα, αν και προβλεπόταν. Ο Αποσελέμης δεν είναι η λύση του υδρευτικού προβλήματος της περιοχής. Εξάλλου όλο αυτό το διάστημα, από το 2015 μέχρι σήμερα, που υδρευόταν το Ηράκλειο και από τον Αποσελέμη ποτέ δεν αποκαταστάθηκε η κανονικότητα στα δίκτυα της ΔΕΥΑΗ με την παροχή συνεχούς ροής. 

Επιπλέον κάθε καλοπροαίρετος εύκολα διαπιστώνει, ότι τα δέκα εκατομμύρια κυβικά που εισέρρευσαν στο φράγμα του Αποσελέμη στις πρόσφατες βροχοπτώσεις του Μαρτίου - Απριλίου, φυσικά δεν επαρκούν για να καλύψουν τις υδρευτικές ανάγκες του Ηρακλείου, της Χερσονήσου και του Μεραμπέλου, ούτε καν για την τρέχουσα υδρογεωλογική χρονιά. 

Εξετάζοντας τις μελλοντικές ανάγκες, με βάση όχι μόνο τον πραγματικό πληθυσμό των υδρευόμενων περιοχών αλλά και τις απαιτήσεις για διασφάλιση ποιότητας ζωής στην καθημερινότητα, καθώς και την ενίσχυση της γεωργικής παραγωγής και της τουριστικής δραστηριότητας, καθίσταται σαφές ότι η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω. Η λειτουργία του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι και η κατασκευή του ΒΟΑΚ προσθέτουν επιπλέον πιέσεις, με αποτέλεσμα οι διαθέσιμες ποσότητες του φυσικού πόρου να μην επαρκούν, ανεξάρτητα από το πόσο αποτελεσματική είναι η διαχείρισή τους.

Ποια είναι η λύση; Υπάρχει διαθέσιμος πόρος που μπορεί να καλύψει τις ανάγκες 

Υπό τις συνθήκες που περιγράψαμε, τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: 
Υπάρχει στην Ανατολική Κρήτη διαθέσιμος φυσικός πόρος, νερό αρίστης ποιότητας, που να μπορεί να καλύψει πρωτίστως τις υδρευτικές ανάγκες;

Η επιστημονική κοινότητα, δεδομένων των περιορισμένων αποθεμάτων νερού από το φράγμα του Αποσελέμη και τις υφαλμυρισμένες γεωτρήσεις, προτείνει την αξιοποίηση των φυσικών νερών από τον Αλμυρό ποταμό μέσω του υπάρχοντος φράγματος, είναι ο μόνος πόρος ο οποίος μπορεί να καλύψει τις ανάγκες. 

Εξάλλου η αξιοποίηση των γλυκών νερών του Αλμυρού εκκρεμεί εδώ και πολλά χρόνια. Από την δεκαετία του 1960.
Αυτή η λύση, σε συνδυασμό με την ενιαία διαχείριση των υδάτινων πόρων, είναι η μόνη που μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή και υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών ύδρευση με φυσικό νερό, για το Ηράκλειο και την ευρύτερη περιοχή. 
Σε ένα εικοσαήμερο (23.3 – 10.4.2026) κατέληξαν στη θάλασσα ανεκμετάλλευτα πάνω από 30 εκατομμύρια κυβικά νερού αρίστης ποιότητας από τις πηγές του Αλμυρού ποταμού. Αυτό πιστοποιείται από τις μετρήσεις του ιδιωτικού εργαστηρίου αναφοράς, www.chemistrylab.gr, μετρήσεις από τις οποίες αποδείχθηκε ότι χύνονται στη θάλασσα εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού αρίστης ποιότητας, την στιγμή που το πραγματικό ετήσιο έλλειμμα σε φυσικό νερό ποιότητας είναι της τάξης των 15 εκατομμυρίων κυβικών, μόνο για το Ηράκλειο.

Επιπλέον, η αξιοποίηση αυτή μπορεί να συνδυαστεί με τον ταμιευτήρα του Αποσελέμη και τις ήδη υπάρχουσες εγκαταστάσεις, οι οποίες δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι έχουν κοστίσει στον Έλληνα φορολογούμενο πάνω από 280 εκατομμύρια ευρώ.

Ακόμη πρέπει να αναφερθεί ότι προκαλεί αλγεινή εντύπωση η απουσία ενός δημόσιου φορέα (Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης, Περιφέρεια Κρήτης, κάποιος Δήμος που ενδιαφέρεται για την αξιοποίηση του Αλμυρού) ο οποίος θα παρακολουθεί και θα ενημερώνει φορείς και πολίτες για τις ποιοτικές διακυμάνσεις των νερών του Αλμυρού. Έπρεπε να βρεθεί ένας ευαίσθητος και υπεύθυνος πολίτης, ο οποίος δεν ανέχεται στην πράξη, βρε αδερφέ, τη μιζέρια και την κακομοιριά, και ευτυχώς, για να ξαναβάλει στο τραπέζι την αξιοποίηση του Αλμυρού. 

Σε οποιοδήποτε άλλο τόπο θα ήταν αδιανόητο οι φορείς της πολιτείας να μην παρακολουθούν τη λειτουργία ενός από τους μεγαλύτερους υγρότοπους της χώρας μας.

Ανατολική Κρήτη: Η “μη λύση” της αφαλάτωσης

Απ’ το παράθυρο, και με βαθυστόχαστες αναλύσεις μεταξύ ζιζανίων και… ραδιενεργών καταλοίπων (και όποιος κατάλαβε κατάλαβε) προέκυψε και η λύση της αφαλάτωσης, περιθωριακή πρόταση για τις ανάγκες του Ηρακλείου, του βόρειου μετώπου του νομού και του Μεραμπέλου του νομού Λασιθίου, μιας και όλες οι προαναφερόμενες περιοχές βρίσκονται στην ίδια γεωλογική λεκάνη και αντιμετωπίζονται ενιαία. Και λέμε περιθωριακή γιατί έτσι την κατέταξε η επιστημονική αξιολόγηση προκρίνοντας την αξιοποίηση του Αλμυρού ποταμού με τον ένα η ον άλλο τρόπο.
Τα μειονεκτήματα της μεθόδου είναι σημαντικά: 

1ο: Υψηλό ενεργειακό κόστος, για να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις μιλούν για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και για την κακιά την πολιτεία που δεν δίνει άδειες κ.λπ.

2ο: Περιβαλλοντικές επιπτώσεις που δεν θα τις αναλύσουμε τώρα. Το αποτύπωμα είναι έντονο στο θαλάσσιο περιβάλλον, όπου δη έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν τέτοιες μονάδες,

3ο: Έχουμε παραγωγή νερού με χαρακτηριστικά “βιομηχανικού προϊόντος”, απαλλαγμένου απ’ όλα τα χαρίσματα ενός φυσικού ανόθευτου προϊόντος, 

4ο: Το κόστος, των φαραωνικών εγκαταστάσεων που πρέπει να δημιουργηθούν για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στο σύνολο του, είναι δυσθεώρητο και αμφιβόλου εκλεξιμότητας για χρηματοδότηση και τέλος

5ο: Η επιλογή της αφαλάτωσης θα σημάνει μια μόνιμη οικονομική επιβάρυνση στους πολίτες της ανατολικής Κρήτης, ενώ είναι εφικτό να αξιοποιηθούν τα νερά του Αλμυρού με ελάχιστο οικονομικό κόστος για τους πολίτες, τόσο στο κατασκευαστικό στάδιο, όσο και κατά τη διάθεση του φυσικού πόρου από τα δίκτυα υδροδότησης.

Οδηγός προς αποφυγή είναι οι δύο προσπάθειες που βιώνουμε για να επιβληθεί ως πρακτική η αφαλάτωση στην περιοχή μας και να εξοικειωθούμε.

Μια περιθωριακή και ανεπαρκής πρόταση που όμως... επανέρχεται "από το παράθυρο"

Α. Η μια είναι η λειτουργούσα μονάδα στο Δήμο Μαλεβιζίου που δεν αντιμετωπίζει!!!! τα προβλήματα διάθεσης του υφάλμυρου νερού στο οικισμό του Γαζίου, ενώ δουλεύει σε λιγότερο από το 50% της δυναμικότητας της. 

Γιατί δεν βελτιώνεται το νερό ύδρευση του Γαζίου ενώ υπάρχει η δυνατότητα από την εγκαταστημένη ήδη μονάδα αφαλάτωσης; Πρέπει να απαντηθεί από το Δήμο και να δοθεί στη δημοσιότητα η υπογραφείσα σύμβαση για την λειτουργούσα μονάδας αφαλάτωσης, στο σύνολο της. 

B. Η δεύτερη που στερείται στοιχεία σοβαρότητας, και έτσι αντιμετωπίστηκε από τα συναρμόδια Υπουργεία με το αίτημα κήρυξης του Ηρακλείου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της λειψυδρίας, είναι αυτή της χωροθέτησης:

- Ξεκινήσαμε με δύο μονάδες αφαλάτωσης στα πρώην σφαγεία της Νέας Αλικαρνασσού,

- Πληροφορηθήκαμε για τις τέσσερις μονάδες αφαλάτωσης μία σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα, χωρίς αναφορά... στη θέση χωροθέτησης, ούτε και ποια θα είναι η πρώτη ύλη προς επεξεργασία και

- Εν τέλει κατέληξαν σε μία μονάδα στα σφαγεία και σε μια στα Δύο Αοράκια, χωρίς να έχουμε ενημέρωση για το ποια πρώτη ύλη θα επεξεργάζονται οι μονάδες, που θα αποθηκεύεται το επεξεργασμένο προς διάθεση νερό, πως θα μεταφέρεται, που θα διατίθεται, τι προδιαγραφές θα έχει το τελικό προϊόν, που θα διατίθεται η αλμύρα και πολλά άλλα που δεν είναι της παρούσης. Η πληροφόρηση που αναφέρει ότι η διανομή του αφαλατωμένου νερού θα πραγματοποιείται με σταμνιά, πρέπει να θεωρηθεί ανακριβής. 

- Γι’ αυτές τις μονάδες δεν μας είπαν σε υλοποίηση ποιων μελετών θα προχωρούσαν, με ποιες εγκρίσεις, ποιο θα είναι το κόστος κ.λπ., εκτός κι αν προχωρούσαν σε απ’ ευθεία αναθέσεις οπότε τα οφέλη θα ήταν τα μέγιστα για τους επενδυτές και η ζημία μέγιστη παρά τις δεσμεύσεις του Δημάρχου ότι δεν θα υπήρχε επιβάρυνση για τους πολίτες, χωρίς όμως να μας πει που θα βρισκόταν τα 5 εκατομμύρια ευρώ!!! 

- Ακόμη δεν αναφέρθηκε πως δικαιολογείται το κόστος της επένδυσης δεδομένου ότι τα “έργα” της προτεινόμενης αφαλάτωσης καλύπτουν μόλις ένα πολύ μικρό ποσοστό των ποσοτικών αναγκών, όχι περισσότερο από το 5 με 10%.

Υπάρχει και τρίτη εκκολαπτόμενη πρακτική περίπτωση προς αποφυγή

Πριν να εξετασθούν όλες οι εναλλακτικές λύσεις αξιοποίησης του Αλμυρού ποταμού, όπως τις προκρίνει η επιστημονική κοινότητα μετά από σχετική αξιολόγηση που δεν ήταν πλήρης μάλιστα, οι παράγοντες στα Δημοτικά δρώμενα του Ηρακλείου, ξεκινώντας από το Δήμαρχο, προκρίνουν την αφαλάτωση και αναθέτουν μελέτες, γνωστοποιώντας μας ταυτοχρόνως την άριστη!!!!! συνεργασία που έχουν με τον ΟΑΚ και το Δήμο Μαλεβιζίου, γιατί άραγε μήπως ψάχνουν άλλοθι; 

Αφού έχουν έτσι τα πράγματα, γιατί ο Δήμος Ηρακλείου δεν πρόκρινε την εγκατάσταση και τη λειτουργία των μονάδων αφαλάτωσης στο Αλμυρό με το ένα τρίτο του λειτουργικού κόστους τουλάχιστον, αφού η μονάδα αφαλάτωσης θα επεξεργαζόταν υφάλμυρο νερό και όχι θαλασσινό όπως στα σφαγεία και στα δύο Αοράκια; 

Η αφαλάτωση θα μπορούσε να εξετασθεί ως λύση στην εσχάτη των περιπτώσεων, αφού είχαν απορριφθεί όλες οι υπόλοιπες πιθανές λύσεις αξιοποίησης των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων.

Η λύση της αφαλάτωσης θα μπορούσε να υλοποιηθεί αβασάνιστα στα άνυδρα νησιά του Αιγαίου και καλώς. Στη Κρήτη υπάρχουν οι τέσσερις οροσειρές που κρύβουν ένα πλούσιο ανεκμετάλλευτο φυσικό πόρο. Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό, επιβάλλεται η αξιοποίηση των φυσικών πόρων με έμφαση στη ποιότητα του νερού και οι επιλογές επαρκούς διαχείρισης.

«Το πρόβλημα δεν είναι η λειψυδρία, αλλά η διαχείριση»

Καταλήγοντας, τονίζουμε ότι η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα παραλείψεων και λανθασμένων επιλογών. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη νερού, αλλά ο τρόπος διαχείρισής του.
Το νερό είναι κοινωνικό αγαθό και όχι πεδίο πειραματισμών, στην καλύτερη των περιπτώσεων. 

Γιάννης Μπαλαχούτης: «Θα σηκώσει ο πρωθυπουργός το γάντι;»

Ο επικεφαλής του Χημικού Εργαστηρίου Βιομηχανικής Έρευνας - Εφαρμογών Παραγωγής Γιάννης Μπαλαχούτης, μίλησε στη “Ν.Κ.” και αξιολόγησε το θέμα: 

«Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος. Είναι δημόσιο κοινωνικό αγαθό και θεμελιώδες δικαίωμα των πολιτών, όπως αναγνωρίζεται και από τον ΟΗΕ.

Κι όμως, στο Ηράκλειο το αυτονόητο αμφισβητείται στην πράξη.

Σύμφωνα με συστηματικές μετρήσεις των τελευταίων δέκα μηνών, περισσότερο από το 60% του νερού που διατίθεται για ύδρευση στο πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης είναι υφάλμυρο και ακατάλληλο - όχι μόνο για πόση, αλλά ακόμη και για οικιακές και επαγγελματικές χρήσεις. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μειωμένη επάρκεια, διαμορφώνει μια κατάσταση που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

Το πρόβλημα δεν είναι τοπικό ούτε συγκυριακό. Αφορά συνολικά το Ηράκλειο, τα παράλια του νομού και την ευρύτερη περιοχή του Μεραμπέλου. Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες ανάγκες που συνεπάγεται η λειτουργία του νέου αεροδρομίου καθιστούν σαφές ότι το υφιστάμενο μοντέλο ύδρευσης στην Ανατολική Κρήτη έχει φτάσει στα όριά του.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, απαιτείται μια συνολική και ριζική αναθεώρηση. Κεντρικός πυλώνας μιας τέτοιας στρατηγικής οφείλει να είναι η αξιοποίηση των φυσικών υδάτων των πηγών του Αλμυρού, η οποία ειρήσθω εν παρόδω αποτελεί μονόδρομο, σε συνδυασμό με την πλήρη ενεργοποίηση των υποδομών του Αποσελέμη, που σήμερα παραμένουν υποαξιοποιημένες.

Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά: μόνο στο διάστημα από 23 Μαρτίου έως 10 Απριλίου 2026, περίπου 30 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού κατέληξαν στη θάλασσα. Πρόκειται για ποσότητα που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες ύδρευσης της περιοχής για έναν ολόκληρο χρόνο. Η απώλεια αυτή δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα - είναι πολιτική επιλογή.

Αντί για μια ολοκληρωμένη λύση, προωθούνται επιλογές υψηλού κόστους και χαμηλής αποτελεσματικότητας. Η αφαλάτωση, για παράδειγμα, προϋποθέτει σημαντική ενεργειακή επιβάρυνση καθ’ όλη τη λειτουργία, έχει σοβαρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση του κόστους για τους πολίτες, επιβάλλοντας τους ένα μόνιμο χαράτσι. Σε κάθε περίπτωση δε, το Ηράκλειο θα υδρεύεται με βιομηχανικό νερό.

Την ίδια στιγμή, για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της φαυλότητας στο περιεχόμενο των προτάσεων των φορέων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, εκτός από την αφαλάτωση, σχεδιάζεται και η αντικατάσταση του αγωγού που μεταφέρει το νερό της Τυλίσου στο Ηράκλειο, αγωγός ο οποίος φέρνει το υφάλμυρο - ακατάλληλο νερό, κόστους δέκα (10) εκατομμυρίων ευρώ !!!!

Αντί να είχαν σφραγιστεί και οι γεωτρήσεις και ο αγωγός, σχεδιάζουν να διαιωνίσουν την ύδρευση του Ηρακλείου με υφάλμυρο – ακατάλληλο νερό. 

Το ζήτημα της ύδρευσης στην Ανατολική Κρήτη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με αποσπασματικές λύσεις, συντεχνιακά συμβούλια ούτε με λογικές διαχείρισης και εξυπηρέτησης επιμέρους συμφερόντων. Αντίθετα, απαιτείται διαφάνεια, ολοκληρωμένος σχεδιασμός και ένα σχέδιο με σαφή κοινωνικά χαρακτηριστικά, που θα διασφαλίζει βιώσιμη και ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη.

Σε κάθε περίπτωση, το Ηράκλειο και η Ανατολική Κρήτη έχουν δικαίωμα στο φυσικό νερό.

Η υδροδότηση της περιοχής και η αξιοποίηση των νερών του Αλμυρού ποταμού δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα - είναι πολιτική πρόκληση.

Οι τεχνικές προϋποθέσεις υπάρχουν. Υπάρχει όμως πολιτική βούληση;

Θα σηκώσει ο πρωθυπουργός το γάντι;».