Μπορεί μέχρι στιγμής ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή να μην έχει δημιουργήσει νέο μεταναστευτικό ρεύμα, ωστόσο η Κλιματική Κρίση ήδη διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο αποτελώντας «μοχλό» πίεσης και δημιουργώντας ένα νέο προσφυγικό ρεύμα.
Όπως σημειώνει η λέκτορας του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Δρ. Μαρία Βλαχάδη, μιλώντας στo neakriti.gr, νέοι τύποι μεταναστών είναι οι κλιματικοί μετανάστες, οι asylum seekers, τα ασυνόδευτα ανήλικα αλλά και οι digital nomads – χωρίς, ωστόσο, οι τελευταίοι να προκύπτουν ως αποτέλεσμα κάποιας σύγκρουσης.
Η Αφρική «γεννά» κλιματικούς μετανάστες
«Έχουμε ήδη ερημοποίηση κάποιων περιοχών στην Αφρική όπου αναμένεται να ασκηθούν πιέσεις και να δημιουργηθεί τάση μετακίνησης προς γειτονικές περιοχές» - αναφέρει η κ.Βλαχάδη, παραπέμποντας σε εκτιμήσεις για περίπου 3.000 κλιματικούς μετανάστες από περιοχές της Αφρικής.
Μελέτες από την World Bank, το Internal Displacement Monitoring Centre και την Intergovernmental Panel on Climate Change δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή ήδη οδηγεί εκατομμύρια ανθρώπους σε μετακίνηση μέσα ή έξω από τις χώρες τους. Σύμφωνα με την έκθεση Groundswell της World Bank έως 86 εκατομμύρια άνθρωποι στην Υποσαχάρια Αφρική μπορεί να γίνουν εσωτερικοί κλιματικοί μετανάστες μέχρι το 2050. Οι περισσότεροι εκτιμάται ότι θα μετακινηθούν εντός της χώρας, από αγροτικές περιοχές προς τις πόλεις.
Αναφορικά με τους αναζητούντες άσυλο (asylum seekers) η κ.Βλαχάδη επισημαίνει ότι σε αυτή την περίπτωση διακρίνεται η πιο στοχοθετημένη βάση, υπό τη φιλοσοφία «ταυτοποίηση βάσει των νόμιμων διαδικασιών ή απέλαση». Σε αυτή τη λογική εικάζει η ίδια ότι κινήθηκε και η πρόσφατη «βαρύγδουπη» δήλωση Πλεύρη, αρχικά από το βήμα της Βουλής, περί δύο κέντρων μεταναστών στην… Αφρική. Η δήλωση αυτή σε δεύτερο χρόνο συγκεκριμενοποιήθηκε, με τον Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου να αναφέρει στην ΕΡΤ ότι η Ελλάδα συμμετέχει σε σχήμα πέντε χωρών της ΕΕ που εξετάζει τη δημιουργία κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες «κατά προτίμηση στην Αφρική», για μετανάστες των οποίων το αίτημα ασύλου απορρίπτεται.
Η λέκτορας του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών διακρίνει μια γενικευμένη αλλαγή "πλεύσης" στην πολιτική απέναντι στο Μεταναστευτικό, με την προσοχή να στρέφεται πρωτίστως στην πρόληψη στις χώρες από όπου ξεκινούν οι μετανάστες και όχι εστιάζοντας στις χώρες υποδοχής όπως ίσχυε ως τώρα.
Τα ασυνόδευτα ανήλικα, κατά την κ.Βλαχάδη, αποτελούν μία ρευστή ομάδα μεταναστών, καθώς η υποδοχή τους προαπαιτεί τη διαμόρφωση κοινωνικών πολιτικών, πολιτικές ένταξης αλλά και την κηδεμονία. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση των προερχόμενων από τη Συρία που ήταν, κατά κύριο λόγο, γυναικόπαιδα. Και μπορεί, στην παρούσα φάση να μην καταγράφονται ως σήμερα μετακινήσεις από το Ιράν, ωστόσο η διεθνής κοινότητα προετοιμάζεται και για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Όσο για τους digital nomads, μπορεί η μετακίνησή τους να μην προκύπτει ως αποτέλεσμα κάποιας σύγκρουσης, καταγράφονται ως μετακινούμενοι πληθυσμοί ωστόσο, στο πλαίσιο εργασίας. Ήδη στην Ελλάδα καταγράφονται χιλιάδες ψηφιακοί νομάδες, αναφέρει η κ.Βλαχάδη, η οποία το ερχόμενο Σάββατο πρόκειται να απευθύνει ομιλία στο Συνέδριο της Ένωσης Απόστρατων Αξιωματικών Λιμενικού Σώματος με θέμα «Μεταναστευτική - Προσφυγική Κρίση και Ευρωπαϊκή Ατζέντα: Νέες Τάσεις- Προκλήσεις και Πολιτικές Διαχείρισης», εστιάζοντας στις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές σε Ελλάδα και Ευρώπη, στις πολιτικές διαχείρισης και τις ενταξιακές πολιτικές με έμφαση στα ανθρώπινα δικαιώματα, στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες και τους Διεθνείς Οργανισμούς και τους νέους τύπους μεταναστών και προσφύγων.
Η κ.Βλαχάδη αναμένεται να παρουσιάσει δεδομένα και χάρτες για τις μεταναστευτικές ροές κυρίως κατά τα έτη 2025-2026, εστιάζοντας στις διελεύσεις κυρίως από την Αφρική αλλά και τη Συρία, προς τη Μεσόγειο με έμφαση στην Ελλάδα και την Κρήτη.
Το πρόγραμμα του Συνεδρίου
Α΄ ΜΕΡΟΣ
10.00 – 10.30 Προσέλευση
10.30 – 11.30 Χαιρετισμοί επισήμων
11 .30 – 13.00 Ημερίδα
Συντονιστής: Ελένη Βακεθιανάκη Δημοσιογράφος
«Παράτυπη Μετανάστευση στην Ανατολική Μεσόγειο:
Ο ρόλος του Λιμενικού Σώματος και οι προκλήσεις για την Κρήτη»
11.30 -11.50
Μεταναστευτική-Προσφυγική Κρίση και Ευρωπαϊκή Ατζέντα:
Νέες Τάσεις- Προκλήσεις και Πολιτικές Διαχείρισης
• Μεταναστευτικές-Προσφυγικές Ροές σε Ελλάδα και Ευρώπη
• Ευρωπαϊκές Συνθήκες και Διεθνείς Οργανισμοί-Ανθρώπινα Δικαιώματα
• Νέοι Τύποι Μεταναστών-Προσφύγων
• Σύγχρονες Τάσεις-Πολιτικές Διαχείρισης
Δρ. Βλαχάδη Μαρία
Λέκτορας Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης
Πανεπιστήμιο Κρήτης
11.50 – 12.10
Υβριδικές Απειλές και Μεταναστευτικές Ροές στη ΝΑ Μεσόγειο
Η εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών ως υβριδική απειλή.
Διαχείριση μεταναστευτικών κρίσεων: επιχειρησιακές και θεσμικές προκλήσεις.
Ανθεκτικότητα κράτους και τοπικών κοινωνιών απέναντι σε υβριδικές πιέσεις.
Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος
Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος
12.10 – 12.30
Επιχειρησιακή πραγματικότητα – Λιμενικό Σώμα
Επιχειρήσεις έρευνας & διάσωσης νότια της Κρήτης
Κίνδυνοι για πληρώματα και μετανάστες
Συντονισμός με FRONTEX & Πολεμικό Ναυτικό
Υποναύαρχος ΛΣ(εα) Θεοφίλου Ανδρέας
12.30 – 12.50
Η Κρήτη απέναντι στο φαινόμενο
Στατιστικά αφίξεων τα τελευταία έτη
Υποδομές υποδοχής και καταγραφής λειτουργία και ασφάλεια αυτών
Αφηγήσεις διάσωσης νότια της Γαύδου
Προτάσεις διαχείρισης
Ανθυποπλοίαρχος ΛΣ Κατσικανδαράκης Βασίλειος
Πρόεδρος ΕΠΛΣ/Δυτικής Κρήτης
12.50 -13.00
Ερωτήσεις – Συμπεράσματα
13.00 13.10
Διάλλειμα
Β’ ΜΕΡΟΣ
13.10 - 15.00 - Τακτική Γενική Συνέλευση (Μόνο για μέλη ΕΑΑΛΣ)
Γ΄ Μέρος
15.30 – Δεξίωση (Καφέ Μαρίνα-Λιμάνι)
