Μετά από τέσσερα χρόνια χαμηλών βροχοπτώσεων, η Κρήτη βλέπει το νερό να γίνεται είδος προς εξαφάνιση. Το ΓΕΩΤΕΕ/ Παράρτημα Κρήτης εκφράζει έντονη ανησυχία και καλεί σε δημόσια συζήτηση, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη πόρων, αλλά η σπατάλη, οι μεγάλες απώλειες στα δίκτυα, η ανεπαρκής εξοικονόμηση και ο κακός σχεδιασμός.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι άμεσες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την αντικατάσταση των πεπαλαιωμένων αγωγών Μαλίων και Τυλίσου, τη διαχείριση των δικτύων ώστε το νερό ύδρευσης να μην χρησιμοποιείται για γκαζόν, πισίνες ή παραλίες και την ανόρυξη νέων γεωτρήσεων σε περιοχές με επαρκή ποσότητα και ποιότητα νερού.
Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, το ΓΕΩΤΕΕ προτείνει την αξιοποίηση των γλυκών νερών του Αλμυρού, την κατασκευή μικρών φραγμάτων ανάσχεσης και την εντατικοποίηση της αντικατάστασης των αγωγών μέσα στην πόλη του Ηρακλείου. Ο συντονισμός των Δήμων, των ΔΕΥΑ και όλων των φορέων κρίνεται αναγκαίος για να αποφευχθεί η περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης, ιδιαίτερα ενόψει της θερινής περιόδου και της αυξημένης ζήτησης νερού από τον τουρισμό.
Το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης ζητά συνεργασία και άμεση δράση, ώστε να εξασφαλιστεί νερό ύδρευσης καλής ποιότητας, βιώσιμη διαχείριση και προσιτή τιμή πριν καταφύγουμε σε λύσεις όπως οι αφαλατώσεις, που είναι υψηλού κόστους και απαιτούν χρόνο.
Αναλυτικά τα όσα επισημαίνει το ΓΕΩΤΕΕ/Παράρτημα Κρήτης για τη λειψυδρία στο νησί έχουν ως εξής:
«Μετά από 4 χρονιές χαμηλών βροχοπτώσεων, εξάντληση των αποθεμάτων, αυξημένη ζήτηση νερού από τον τουρισμό με τις πολλές νέες επενδύσεις παρακολουθούμε τη δημόσια συζήτηση, τις ανησυχίες που διατυπώνονται και τις αποφάσεις που ανακοινώνονται και θεωρούμε επιβεβλημένο το παράρτημα Κρήτης του ΓΕΩΤΕΕ να καταθέσει σκέψεις και απόψεις για το σοβαρό θέμα που απειλεί την ποιότητα ζωής των κατοίκων αλλά και την οικονομία του νησιού.
Το υδατικό δυναμικό της Κρήτης έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις συνολικές ανάγκες του νησιού. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην έλλειψη πόρων, αλλά στη σπατάλη, στις μεγάλες απώλειες των δικτύων, στην έλλειψη εξοικονόμησης και στον ανεπαρκή σχεδιασμό και προγραμματισμό.
Σύμφωνα με τους διεθνώς αποδεκτούς κανόνες ορθολογικής διαχείρισης, προηγείται η αξιοποίηση των γλυκών υδάτων, ακολουθούν τα υφάλμυρα και, ως έσχατη λύση, τα αλμυρά.
Παρά τις προτάσεις που έχουν κατά καιρούς κατατεθεί, η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων και κυρίως στην υλοποίησή τους δημιουργεί εύλογη ανησυχία, ιδιαίτερα ενόψει της θερινής περιόδου.
Άμεσες ενέργειες (έως το καλοκαίρι)
Οι προτάσεις του ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης αφορούν σε άμεσες ενέργειες που πρέπει να υλοποιηθούν με διαδικασίες κατεπείγοντος και μάλιστα πριν το καλοκαίρι με προτεραιότητα:
-την αντικατάσταση των αγωγών Μαλίων και Τυλίσου οι οποίοι χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1960 και 1980 αντίστοιχα. Οι αγωγοί αυτοί έχουν διαρροές σε ποσοστό μεγαλύτερο από 50 % και η αντικατάστασή τους θα εξοικονομούσε μεγάλες ποσότητες νερού που χάνονται
-τη διαχείριση του υπάρχοντος νερού ύδρευσης με διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου ώστε να μην χρησιμοποιείται για άρδευση υδροβόρων καλλιεργειών (γκαζόν) , για πισίνες κι παραλίες.
- την ανόρυξη νέων γεωτρήσεων σε πεδία που έχουν μελετηθεί και μπορούν να δώσουν ικανοποιητική ποσότητα και ποιότητα νερού
Η εξοικονόμηση του νερού είναι ο πρώτος στόχος και η αξιοποίηση άλλων πόρων (με νέες γεωτρήσεις) ο επόμενος. Στο ερώτημα εάν υπάρχει χρόνος μέχρι το καλοκαίρι η απάντηση είναι ο συντονισμός και η συνεργασία όλων και η επιτάχυνση των διαδικασιών. Η νομοθεσία και οι υπηρεσίες δίνουν προτεραιότητα στους Δήμους και τις ΔΕΥΑ για την επιτάχυνση των διαδικασιών. Ο στόχος όλων πρέπει να είναι η συνεργασία για την άμεση και πλήρη προετοιμασία για την εκτέλεση των έργων που απαιτούνται.
Μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις
Οι μεσοπρόθεσμες ενέργειες αφορούν
- την αντικατάσταση των αγωγών μέσα στην πόλη του Ηρακλείου, έργο που είναι σε εξέλιξη αλλά πρέπει να επιταχυνθεί για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των καιρών.
- την αξιοποίηση των γλυκών νερών του Αλμυρού ποταμού
- την αξιοποίηση των επιφανειακών νερών με μικρά φράγματα ανάσχεσης που λειτουργούν και ως προστασία από πλημμύρες.
Διαπιστώνεται ότι παρόμοιες κατευθύνσεις και προβληματισμοί έχουν ήδη τεθεί από τους Δήμους Ηρακλείου, Μαλεβιζίου και Χερσονήσου. Η επιστημονική γνώση, η εμπειρία και η κατανόηση του υδατικού δυναμικού της Κρήτης υπάρχουν. Αυτό που δεν υπάρχει είναι χρόνος για καθυστερήσεις.
Σωστός σχεδιασμός, προγραμματισμός και προτεραιοποίηση μπορούν να δώσουν λύση και νερό ύδρευσης καλής ποιότητας και σε προσιτή τιμή στην Κρήτη, πριν πάμε σε άλλες λύσεις που αφορούν σε αφαλατώσεις.
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. - Παράρτημα Κρήτης καταθέτει τις απόψεις του και ζητά τη συνεργασία των Δήμων και όλων των αρμόδιων φορέων για τη συζήτηση, την αναλυτική παρουσίαση των προτάσεων και την εκπόνηση ενός περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά βιώσιμου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση του θέματος».
