Απογοήτευση και προβληματισμό στην εκπαιδευτική κοινότητα της χώρας προκαλούν τα στοιχεία του προγράμματος “Ευρυδίκη” της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις μισθολογικές απολαβές των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, τα τελευταία 13 χρόνια οι Έλληνες εκπαιδευτικοί έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη μείωση μισθού μεταξύ των συνάδελφών τους στην υπόλοιπη Ευρώπη, με το “ψαλίδισμα” να υπολογίζεται στο 33%, κάτι που σημαίνει ότι έχουν χάσει περίπου το 1/3 των χρημάτων που εξασφάλιζαν μηνιαίως εκείνη την περίοδο.
Η μεγάλη καθίζηση στα μισθολογικά των εκπαιδευτικών σημειώθηκε την περίοδο των μνημονίων, στα πλαίσια της επιβολής αυστηρών δημοσιονομικών μέτρων για τον δημόσιο τομέα τη διετία 2011-2013. Από τότε μέχρι σήμερα οι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων υπολογίζονται στα 60 ευρώ τον μήνα, κάτι που προέκυψε τμηματικά για τα έτη 2025 και 2026.
Χαρακτηριστικό στοιχείο το οποίο αποδεικνύει τη μεγάλη συρρίκνωση στους μισθούς είναι ότι το 2008 ένας νεοεισερχόμενος εκπαιδευτικός στο Δημόσιο έπαιρνε περίπου 1.240 ευρώ τον μήνα, ενώ ο ίδιος εκπαιδευτικός μετά από 18 χρόνια προϋπηρεσίας λαμβάνει μόλις 1.200 ευρώ.
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι ενώ η χώρα μας βρίσκεται εκτός μνημονίων από το 2019, τα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα δεν έχουν επανέλθει στον δημόσιο τομέα, με την κυβέρνηση να απορρίπτει προς το παρόν ένα τέτοιο ενδεχόμενο με το πρόσχημα ότι οι δημοσιονομικές αντοχές της χώρας είναι περιορισμένες.
«Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί κάνουν δύο δουλειές για να τα βγάλουν πέρα»
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης “Δομήνικος Θεοτοκόπουλος” Γιώργος Μακράκης μίλησε στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr για την εικόνα που επικρατεί σήμερα στα μισθολογικά του Δημοσίου, τα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συνάδελφοί του και για τα πάγια αιτήματα της εκπαιδευτικής κοινότητας προς την κυβέρνηση.
«Η μεγάλη συμπίεση στους μισθούς των εκπαιδευτικών προήλθε τη μνημονιακή περίοδο. Συγκεκριμένα, από το 2011-2013 η μείωση μεσοσταθμικά υπολογίζεται περίπου στο 35-40%. Μέσα σε αυτήν την περίοδο, οι μοναδικές αυξήσεις που είδαμε στα εισοδήματά μας πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια, οι οποίες συνολικά υπολογίζονται περίπου στα 60 ευρώ τον μήνα, ενώ θα πρέπει να προσθέσουμε και περίπου 7-15 ευρώ τον μήνα επί του καθαρού εισοδήματος εξαιτίας της μείωσης στη φορολογία κατά 2%.
«Πολλοί συνάδελφοί μας, λόγω του υψηλού κόστους ζωής, είναι αναγκασμένοι να κάνουν δύο δουλειές για να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα. Συνεχώς κατατίθενται αιτήσεις από εκπαιδευτικούς, οι οποίοι ζητούν άδεια ώστε να ασχοληθούν και με μία δεύτερη εργασία στον ιδιωτικό τομέα»
Οι συνέπειες της συρρίκνωσης των μισθών φαίνονται ξεκάθαρα στην καθημερινότητά μας. Αρκεί να σας αναφέρω δύο κρίσιμους παράγοντες. Πολλοί συνάδελφοί μας, λόγω του υψηλού κόστους ζωής, είναι αναγκασμένοι να κάνουν δύο δουλειές για να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα. Συνεχώς κατατίθενται αιτήσεις από εκπαιδευτικούς, οι οποίοι ζητούν άδεια ώστε να ασχοληθούν και με μία δεύτερη εργασία στον ιδιωτικό τομέα. Επιπλέον, πολλοί υποψήφιοι αναπληρωτές είτε παραιτούνται από τη θέση τους, είτε δεν αποδέχονται τη θέση που τους προσφέρεται, επειδή με τα χρήματα που παίρνουν δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν το υψηλό κόστος ζωής. Επί παραδείγματι, στην τρίτη φάση των προσλήψεων το 2025, από τις 8.000 θέσεις που προκηρύχθηκαν καλύφθηκαν μόνο οι 6.000, ενώ 1.500 έμειναν κενές γιατί δεν υπήρξε ενδιαφέρον.
Αναφορικά με την άρνηση της κυβέρνησης να επαναφέρει τον 13ο και 14ο μισθό στο Δημόσιο, επειδή οι οικονομικές δυνατότητες της χώρας είναι περιορισμένες, αξίζει να επισημάνω ότι αυτό το επιχείρημα είναι απολύτως ψευδές. Το συνολικό ετήσιο κόστος από μία τέτοια παροχή υπολογίζεται στα 800 εκατ. έως 1 δισεκατομμύριο ευρώ, οπότε είναι βέβαιο δεν ξεπερνά τις δημοσιονομικές μας αντοχές, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση. Επίσης, το κράτος και πάλι θα είναι κερδισμένο, καθώς αυτά τα χρήματα θα επιστρέψουν είτε στην πραγματική οικονομία, είτε στο ίδιο κατά ένα μέρος με τους έμμεσους φόρους».
«Πολλοί υποψήφιοι αναπληρωτές είτε παραιτούνται από τη θέση τους, είτε δεν αποδέχονται τη θέση που τους προσφέρεται, επειδή με τα χρήματα που παίρνουν δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν το υψηλό κόστος ζωής»
Η σύγκριση από το 2008 μέχρι σήμερα
Εντύπωση προκαλούν και τα στοιχεία που προκύπτουν μέσα από τη σύγκριση των μισθών που έπαιρναν οι εκπαιδευτικοί το 2008, πριν η Ελλάδα μπει σε καθεστώς οικονομικής χρεωκοπίας, και των μισθών που ισχύουν σήμερα.
Ο κ. Μακράκης σημείωσε ότι «το 2008 ένας αναπληρωτής εκπαιδευτικός έπαιρνε πρώτο μισθό 1.240 ευρώ, ενώ ο ίδιος άνθρωπος μετά από 18 χρόνια προϋπηρεσίας λαμβάνει 1.200 ευρώ τον μήνα. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα οι αναπληρωτές παίρνουν ως πρώτο μισθό 900-930 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 300 ευρώ παρακάτω από το 2008, με το κόστος ζωής να είναι αρκετά πιο υψηλό σε σχέση με τότε».
Πολύ χαμηλοί οι μισθοί στην Ελλάδα
Τα τελευταία χρόνια και σε σχέση με τον πληθωρισμό, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώνονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αγγλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Φινλανδία.
Πώς λοιπόν έχουν αλλάξει οι μισθοί των εκπαιδευτικών στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 2000; Κατά την τελευταία δεκαετία, ποιες χώρες γνώρισαν τις υψηλότερες αυξήσεις και τις πιο απότομες μειώσεις στους μισθούς των εκπαιδευτικών;
Οι μισθοί μειώθηκαν σχεδόν στις μισές χώρες σε διάστημα 8 ετών (στην Ελλάδα περισσότερο από παντού).
Μεταξύ 22 χωρών, οι μισθοί των εκπαιδευτικών της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μειώθηκαν σε 10 από αυτές μεταξύ 2015 και 2023. Σε ορισμένες σημειώθηκαν σημαντικές μειώσεις, σύμφωνα με την έκθεση “Education at a Glance 2024” του ΟΟΣΑ.
Τα τελευταία χρόνια και σε σχέση με τον πληθωρισμό, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώνονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους η Αγγλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Φινλανδία
Οι μισθοί σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση στο Λουξεμβούργο, μειούμενοι κατά 11% κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ακολουθούμενοι από μείωση 9% στην Ελλάδα και μείωση 6% στην Ιρλανδία, τη Φινλανδία και την Ιταλία.
Οι μισθοί μειώθηκαν επίσης κατά 5% στην Αγγλία, 4% στην Πορτογαλία και 3% στην Ουγγαρία μεταξύ 2015 και 2023. Η αύξηση ήταν 4% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε.-25, ενώ ήταν χαμηλότερη σε ορισμένες από τις κορυφαίες οικονομίες της Ε.Ε., όπως η Ισπανία (2%), η Γερμανία και η Ιταλία (1%).
Αντίθετα, η Τουρκία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, με τους μισθούς των εκπαιδευτικών να αυξάνονται κατά 31%. Η Τσεχία ακολούθησε με αύξηση 16% και η Σκοτία σημείωσε αύξηση 12%, αποτελώντας τις μόνες περιοχές με αυξήσεις που ξεπέρασαν το 10%.
Ενώ οι υπόλοιποι έδιναν αυξήσεις, στην Ελλάδα οι εκπαιδευτικοί δέχονταν μειώσεις
Μεταξύ του 2013 και του 2023, διαφαίνεται μια παρόμοια τάση. Η Ελλάδα βρέθηκε στην κορυφή της λίστας με τη μεγαλύτερη μείωση κατά 12%, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο (10%) και την Ιρλανδία, τη Φινλανδία και την Ιταλία (7%). Στην Αγγλία, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώθηκαν επίσης κατά 5% σε πραγματικούς όρους.
Οι μισθοί των εκπαιδευτικών στην Ουγγαρία αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50% το 2014 σε σύγκριση με το 2013. Αυτή η σημαντική αύξηση επηρεάζει έντονα τα αποτελέσματα κατά την ανάλυση των διαχρονικών μεταβολών.
Ενώ οι μισθοί μειώθηκαν κατά 3% στην Ουγγαρία μεταξύ 2015 και 2023, η συνολική αύξηση από το 2013 έως το 2023 ήταν εντυπωσιακή κατά 45%. Αυτό τοποθετεί την Ουγγαρία στην κορυφή της λίστας με τις μεγαλύτερες αυξήσεις μισθών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ακολουθούμενη από την Τουρκία με 37%.
Η Τσεχία και η Σλοβακία γνώρισαν αξιοσημείωτες αυξήσεις της τάξης του 18% τα τελευταία 10 χρόνια, ενώ η Σκοτία ακολουθεί από κοντά με αύξηση 11%.
Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της Ε.Ε., η Γερμανία ανέφερε τη μεγαλύτερη αύξηση κατά 7%, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 4% κατά την ίδια περίοδο.
