Ένας κρυμμένος μικρόκοσμος αποκαλύπτεται στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, μετά την απόκτηση ενός υπερσύγχρονου υπολογιστικού μικροτομογράφου ακτίνων-Χ του οίκου Bruker. Η νέα αυτή υποδομή, μοναδική στο είδος της στην Ελλάδα για εφαρμογές γεωπονικών επιστημών και αγροδιατροφής, φέρνει στο φως με ανάλυση λίγων μικρομέτρων δομές και διεργασίες που μέχρι σήμερα δεν ήταν ορατές. Από τις πρώτες κιόλας δοκιμές, ο μικροτομογράφος αποκάλυψε εντυπωσιακές τρισδιάστατες εικόνες από ακμαία έντομα του δάκου της ελιάς καθώς και στοές στο μεσοκάρπιο καρπών ελιάς τις οποίες οι προνύμφες ορύσσουν κατά την ανάπτυξή τους.
Οι εικόνες αυτές αναδεικνύουν τη δύναμη του νέου εξοπλισμού: να επιτρέπει για πρώτη φορά μη-καταστρεπτική μελέτη προσβολών, με εφαρμογές στη φυτοπροστασία, στην ποιοτική αξιολόγηση αγροτικών προϊόντων και στη μακροσκοπική κατανόηση βιολογικών διεργασιών χωρίς καμία αλλοίωση του δείγματος.
Τρισδιάστατες εικόνες στοάς προνύμφης δάκου στο μεσοκάρπιο καρπού ελιάς (αριστερά) και ακμαίο έντομο του δάκου της ελιάς (δεξιά). Τα δείγματα παρείχε ο Καθ. Εμμανουήλ Ροδιτάκης, Πρόεδρος του Τμήματος Γεωπονίας και Καθηγητή Γεωργικής Εντομολογίας και Φαρμακολογίας του ΕΛΜΕΠΑ.
Οι πόροι για την απόκτηση του εξοπλισμού εξασφαλίστηκαν μέσα από ιδρυματική πρόταση που κατατέθηκε από τον Επίκ. Καθηγητή του Τμήματος Γεωπονίας, Ιωάννη Δαλιακόπουλο σε συνεργασία με ομάδα καθηγητών του ΕΛΜΕΠΑ αποτελούμενη από τους Σπυρίδωνα Παναγιωτάκη, Καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών, Δημήτριο Καλδέρη, Καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Κωνσταντίνο Λουλακακη, Καθηγητή του Τμήματος Γεωπονίας, στα πλαίσια του Έργου «Στρατηγική Αριστείας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου», το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) και από εθνικούς πόρους μέσω του ΠΔΕ.
Κατά την παραλαβή του εξοπλισμού, ο επικεφαλής της ομάδας Δρ. Δαλιακόπουλος δήλωσε: «Με τον νέο αυτό μικροτομογράφο, στο ΕΛΜΕΠΑ αποκτούμε τη δυνατότητα μελέτης τη δομή των υλικών με ακρίβεια μικρομέτρων, κάτι απολύτως απαραίτητο για την απεικόνιση δειγμάτων εδάφους και της μικροδομής τους, η οποία επηρεάζει άμεσα τη διαπερατότητα, τη συγκράτηση και τη ροή του νερού. Τα δεδομένα αυτά θα οδηγήσουν σε πιο αξιόπιστα μοντέλα και σε βελτιστοποίηση των στρατηγικών διαχείρισης των εδαφών και της άρδευσης, συμβάλλοντας στη δημιουργία κλιματικά έξυπνων εδαφών και μιας πιο ανθεκτικής γεωργίας».
Στιγμιότυπα από την εκπαίδευση του προσωπικού του ΕΛΜΕΠΑ από τους κκ. Ιωάννη Παρασκευαϊδη και Στρατή Παπαδόπουλου της αναδόχου εταιρείας Αναλυτικές Συσκευές Α.Ε.
Το σύστημα αποτελεί ουσιαστικά μια μικρογραφία των ευρέως διαδεδομένων ιατρικών αξονικών τομογράφων και έχει δυνατότητα σάρωσης δειγμάτων διαστάσεων έως 50 x 30 εκατοστών και βάρους έως 20 κιλών καθώς διαθέτει πηγή ακτινοβολίας-Χ υψηλής ενέργειας (>100kV, 5μm spot-size), 7 φίλτρα ακτινοβολίας και έναν εξαιρετικά ευαίσθητο επίπεδο ανιχνευτή ακτινοβολίας-Χ (≥6Megapixel CMOS flat panel 3072X1944 pixels). Έτσι η τρισδιάστατη ανάλυση ανακατασκευής των δειγμάτων είναι της τάξης των λίγων μικρόμετρων, δηλαδή σημαντικά υψηλότερη σε σχέση με τους σύγχρονους ιατρικούς αξονικούς τομογράφους.
Η μεγάλη χωρητικότητα δείγματος καθιστά τον συγκεκριμένο μικροτομογράφο ιδανικό για τη μη- καταστρεπτική, λεπτομερή, τρισδιάστατη εσωτερική απεικόνιση και εξαγωγής ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών σε μια ποικιλία ερευνητικών αλλά και βιομηχανικών περιοχών που απαιτούν χαρακτηρισμό υλικών σχετικά με τη δομή, τις μηχανικές και τις ακουστικές τους ιδιότητες, συσχετίσεις με τη δυνατότητα προσρόφησης, τα υδραυλικά χαρακτηριστικά κλπ. Έτσι, μπορεί να γίνει εκτός των άλλων λεπτομερής τρισδιάστατη απεικόνιση και διερεύνηση των βιολογικών ιστών, λεπτομερής έλεγχος και επιθεώρηση σύνθετων ηλεκτρομηχανικών και ηλεκτρονικών κατασκευών (π.χ. συγκολλήσεων) και βιομηχανικών διατάξεων, καθώς και ιατρικές εφαρμογές σε μεγάλα δείγματα. Το σημαντικότερο όμως είναι ο ορίζοντας των διεπιστημονικών εφαρμογών που ανοίγονται σε αλληλεπικαλυπτόμενα αντικείμενα της γεωπονίας, της μηχανικής και των καινοτόμων υλικών, όπως πολυμερή, υδρογέλες, αερογέλες, καθώς και μικροπλαστικά ή άλλους μικρορυπαντές στο έδαφος ή ακόμα και σε ζωικούς και φυτικούς ιστούς.
Το ΕΛΜΕΠΑ συνεχίζει να επενδύει σε προηγμένες ερευνητικές υποδομές που ενισχύουν τη διεθνή του παρουσία. Η απόκτηση του μικροτομογράφου ενισχύει την εικόνα του ΕΛΜΕΠΑ ως κέντρου αριστείας και αυξάνει την πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου ερευνητικές υποδομές για την τοπική κοινότητα, ενθαρρύνοντας παράλληλα τη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων του νησιού στους τομείς της γεωπονίας, της μηχανικής, των υλικών και της ιατρικής.
