Στο επίκεντρο της συζήτησης των τελευταίων εβδομάδων βρίσκεται η προωθούμενη αναμόρφωση των οργανισμών των δημόσιων νοσοκομείων, μια διαδικασία που το υπουργείο Υγείας παρουσιάζει ως «εκσυγχρονισμό», αλλά υγειονομικοί φορείς και οι ενώσεις εργαζομένων των νοσοκομείων καταγγέλλουν ως προπομπό συγχωνεύσεων και συρρίκνωσης υπηρεσιών, όπως αποτυπώνεται από τη διαμόρφωση αυτών με “χαμηλό δημοσιονομικό κόστος”.
Στην Κρήτη, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τα δύο κεντρικά νοσοκομεία του νησιού, το ΠΑΓΝΗ και το Βενιζέλειο, αποτελούν κεντρικούς πυλώνες περίθαλψης για την περιφερειακή ενότητα Κρήτης, αλλά και τα πέριξ νησιά, με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, κ. Δημήτρη Βρύσαλη, πρόεδρο εργαζομένων του ΠΑΓΝΗ, και τον κ. Δημήτρη Φλυτζανή, πρόεδρο εργαζομένων του Βενιζέλειου Νοσοκομείου, να αναδεικνύουν μια συνολική εικόνα πίεσης, ελλείψεων σε κρίσιμες ειδικότητες, απαρχαιωμένων οργανισμών και μια πολιτική, όπως υποστηρίζουν, που σταδιακά αποσύρει το κράτος από τη χρηματοδότηση του δημόσιου Συστήματος Υγείας.
Βενιζέλειο: 40 χρόνια πίσω από τις σημερινές ανάγκες
Όπως επισημαίνει ο κ. Φλυτζανής, οι οργανισμοί λειτουργίας των νοσοκομείων στηρίζονται ακόμη σε πλαίσιο του 1986, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες και επιστημονικές εξελίξεις, με τον ίδιο να σημειώνει χαρακτηριστικά: «Δεν μπορούν να συνταχθούν στα πλαίσια του Προεδρικού Διατάγματος του ’86, δηλαδή 40 χρόνια πριν».
Τότε, όπως αναφέρει, ο υπολογισμός προσωπικού προέβλεπε «τρία άτομα ανά κλίνη», κάτι που σήμερα θεωρείται εντελώς ανεπαρκές. Για το Βενιζέλειο, με τις 440 κλίνες που διαθέτει σήμερα, αυτό μεταφράζεται σε έναν οργανισμό μόλις 1.191 εργαζομένων, τη στιγμή που, όπως υποστηρίζει ο πρόεδρος εργαζομένων, θα έπρεπε να είναι πολύ περισσότεροι.
Οι τελευταίες ουσιαστικές αλλαγές στους οργανισμούς έγιναν το 2012. Τότε, για το Βενιζέλειο “κόπηκαν” 110 κλίνες (από 550 σε 440), αλλά και 95 οργανικές θέσεις προσωπικού, ενώ ήδη από το 1987 προβλέπονταν 500 κλίνες. Από τότε, όμως, «το νοσοκομείο έχει γίνει κατά 1/3 μεγαλύτερο, έχουν αναπτυχθεί δεκάδες νέες κλινικές και υπηρεσίες, οι οποίες δεν αποτυπώνονται στον οργανισμό», δημιουργώντας ένα παράδοξο όπου το νοσοκομείο μεγαλώνει, το προσωπικό όμως περιορίζεται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, από τις 1.191 θέσεις του οργανισμού, οι 453 παραμένουν κενές, όσον αφορά στο μόνιμο προσωπικό. Μαζί με συμβασιούχους και αορίστου χρόνου υπηρετούν συνολικά 1.049 εργαζόμενοι, αριθμός που παραμένει πολύ κάτω από τη σύγχρονη πραγματική ανάγκη των περίπου 1.400 εργαζομένων.
Οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να πάρουν άδειες
Σε όλα τα τμήματα του νοσοκομείου παρατηρούνται ελλείψεις, όπως σημειώνει ο κ. Φλυτζανής. Στη Νοσηλευτική Υπηρεσία συγκεκριμένα, από τα 598 άτομα, υπάρχουν πάνω από 100 πραγματικές κενές θέσεις. Στη Διοικητική Υπηρεσία η εικόνα είναι ακόμη χειρότερη, όπου «από τους 205 προβλεπόμενους, μόλις 84 είναι μόνιμοι υπάλληλοι», οι υπόλοιποι είναι συμβασιούχοι.
Χαρακτηριστική είναι και η περιγραφή της εργασιακής πίεσης, όπου το προσωπικό «δεν μπορεί να πάρει την άδειά του, ούτε τα ρεπό», με αποτέλεσμα να αυξάνονται συνεχώς ο φόρτος και η ανασφάλεια. Οι καθημερινές αφίξεις στα Τμήματα Επειγόντων φτάνουν τα 500-600 άτομα, αριθμός συγκρίσιμος και σε ορισμένες ημέρες μεγαλύτερος από το ΠΑΓΝΗ, όπως περιγράφει ο κ. Φλυτζανής.
Παράλληλα, αυξάνονται οι αποχωρήσεις του μόνιμου προσωπικού. Από την αρχή του έτους έχουν φύγει πάνω από 40 μόνιμοι εργαζόμενοι, αριθμός που σύμφωνα με τους εκπροσώπους των εργαζομένων δεν καλύπτεται επαρκώς από τις νέες προσλήψεις ή τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
Κρίσιμες ελλείψεις σε βασικές ειδικότητες
Ανησυχητικές είναι οι ελλείψεις σε τρεις κλινικούς τομείς που θεωρούνται θεμέλια ενός νοσοκομείου: ακτινολόγους, αναισθησιολόγους και αιματολόγους. Ο κ. Δημήτρης Φλυτζανής αναφέρει πως πρόκειται για «τις σοβαρότερες ελλείψεις», οι οποίες επηρεάζουν καθημερινά τη λειτουργία χειρουργείων, Επειγόντων Περιστατικών και εξειδικευμένων τμημάτων.
Αντίστοιχα, η Τεχνική Υπηρεσία λειτουργεί με μόλις 23 μόνιμους εργαζόμενους από τους 54 προβλεπόμενους, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη ακόμη και τη στοιχειώδη συντήρηση του νοσοκομείου, ενώ όλα αυτά έχουν οδηγήσει στη δημιουργία της αντίληψης ότι ο στόχος του υπουργείου είναι οι συγχωνεύσεις και η συρρίκνωση, με τα περιοριστικά μέτρα να αφορούν πρωτίστως «τα μικρότερα νοσοκομεία, κλινικές και μονάδες που έχουν και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Αυτό σημαίνει ότι μελλοντικά μπορεί να επηρεάσει και τις μεγαλύτερες μονάδες Υγείας».
Συνεπώς, τόσο στο Βενιζέλειο όσο και στο ΠΑΓΝΗ, οι εργαζόμενοι μιλούν ανοιχτά για έναν οργανισμό που δεν επιχειρεί να καλύψει τις ανάγκες του πληθυσμού, αλλά λειτουργεί ως εργαλείο μεταρρύθμισης των νοσοκομείων προς την κατεύθυνση των συγχωνεύσεων, της υποβάθμισης και της ενίσχυσης του ιδιωτικού τομέα.
Ο Δημήτρης Βρύσαλης, πρόεδρος των εργαζομένων του ΠΑΓΝΗ και μέλος της ΠΟΕΔΗΝ, εμφανίζεται ιδιαίτερα κατηγορηματικός προς τις συγκεκριμένες εξελίξεις.
«Η προωθούμενη αναμόρφωση των οργανισμών... θα αξιοποιηθεί για συγχωνεύσεις και καταργήσεις κλινικών και τμημάτων, χωρίς να αποκλείεται η κατάργηση ή “αλλαγή ρόλου” ολόκληρων νοσοκομείων», σημείωσε.
Σύμφωνα τον ίδιο, στόχος είναι η επέκταση της δράσης του ιδιωτικού τομέα, η συγκέντρωση «κερδοφόρων δραστηριοτήτων» σε νοσοκομεία- “πυρήνες” και η λειτουργία των δημόσιων μονάδων Υγείας με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Η εγκύκλιος του υπουργείου, όπως αναφέρει ο κ. Βρύσαλης, ζητά οι νέοι οργανισμοί να συγκροτηθούν με «πολύ μικρό δημοσιονομικό κόστος», χωρίς να ορίζεται τι σημαίνει αυτό και χωρίς αύξηση των οργανικών θέσεων, όπου «το μοναδικό κριτήριο είναι η ενίσχυση της επιχειρηματικής λειτουργίας... ώστε να μην υπάρχει κόστος στον κρατικό προϋπολογισμό».
Κίνδυνος για τα περιφερειακά νοσοκομεία της Κρήτης
Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν πως ο σχεδιασμός θα πλήξει πρώτα τα μικρά νοσοκομεία, ειδικά σε νομούς όπου λειτουργούν δύο ή περισσότερες μονάδες.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Λασιθίου, όπου, σύμφωνα με τον κ. Βρύσαλη, η χαμηλή πληρότητα κλινών χρησιμοποιείται - σύμφωνα με τις δηλώσεις - ως «τεκμήριο» ότι ένα νοσοκομείο δε χρειάζεται και άρα μπορεί να κλείσει ή να μετατραπεί σε μονάδα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Το μοντέλο που περιγράφεται περιλαμβάνει:
* Τη λειτουργία ομάδων νοσοκομείων με έναν επικεφαλής και τα υπόλοιπα σε ρόλο “δορυφόρου”.
* Τις συγχωνεύσεις διοικητικών υπηρεσιών.
* Τη μεταφορά κλινικών από νοσοκομείο σε νοσοκομείο.
* Την πλήρη ευθυγράμμιση με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια λειτουργίας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναβάθμιση του οργανισμού παρουσιάζεται ως “θετική” εξέλιξη, όπως η ενσωμάτωση κλινικών που λειτουργούν στο ΠΑΓΝΗ αλλά δεν υπήρχαν στον οργανισμό από το 2012. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι εκτιμούν ότι ακόμη και αυτές οι αλλαγές εξυπηρετούν τη συνολική στρατηγική “εξορθολογισμού” με κριτήριο το κόστος και όχι τις ανάγκες των πολιτών, παρότι εμφανίζονται ως «τρόπος αντιμετώπισης των χρόνιων παθογενειών».
Υποχρηματοδότηση, περικοπές και εμπορευματοποίηση της Υγείας
Ο κ. Δημήτρης Βρύσαλης περιγράφει την κατάσταση ως συνέπεια μιας διαχρονικής πολιτικής που θεωρεί την Υγεία “κόστος” και όχι κοινωνικό αγαθό, όπου «οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου, η σημερινή εξάρτηση της πρόσληψης και πληρωμής των επικουρικών και η πληρωμή ενός μέρους των εφημεριών από τα έσοδα των νοσοκομείων, από τα νοσήλια και τα απογευματινά ιατρεία, αποτελούν μια μικρογραφία του σχεδιασμού που προβλέπει τη γενικευμένη λειτουργία τους ως “αυτοχρηματοδοτούμενες οικονομικές μονάδες”, δηλαδή επιχειρήσεις», λέει χαρακτηριστικά, αναπτύσσοντας τις βασικές πτυχές μιας πορείας εμπορευματοποίησης.
Η προοπτική αυτή, κατά τους εργαζομένους, θα οδηγήσει σε:
- Λιγότερα διαθέσιμα κρεβάτια στα δημόσια νοσοκομεία,
- Μεγαλύτερες λίστες αναμονής,
- Μετατόπιση των ασθενών προς ιδιώτες παρόχους,
- Υπερφόρτωση των εναπομεινασών δομών,
- Περαιτέρω εξάντληση των υγειονομικών.
Ένα σταυροδρόμι για το μέλλον της δημόσιας Υγείας στην Κρήτη
Το Βενιζέλειο και το ΠΑΓΝΗ βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή, όπου η δημιουργία νέων οργανισμών θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία για πραγματικό εκσυγχρονισμό: για αύξηση κλινών, ενίσχυση προσωπικού, καλύτερη οργάνωση και αναβάθμιση υπηρεσιών. Ωστόσο, όπως δείχνουν οι αντιδράσεις των εργαζομένων, επικρατεί ανησυχία ότι η διαδικασία κινείται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση - αυτή του κατακερματισμού του ΕΣΥ και της εμπορευματοποίησης της Υγείας.
Οι ελλείψεις, η υποστελέχωση, οι αποχωρήσεις, η πίεση των ΤΕΠ και η διαχρονική υποχρηματοδότηση καθιστούν ήδη το σύστημα οριακό. Αν οι αλλαγές οδηγήσουν πράγματι σε συγχωνεύσεις και περαιτέρω συρρίκνωση, οι συνέπειες, όπως διαπιστώνεται από τους ιδίους, για τους πολίτες της Κρήτης θα είναι σοβαρές. Επομένως, το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι φωνές των υγειονομικών εισακουστούν ή αν οι νέοι οργανισμοί θα αποτελέσουν ένα ακόμη βήμα στην απομάκρυνση του κράτους από τον πυρήνα της δημόσιας Υγείας, αλλά και της ουσίας του ΕΣΥ, το οποίο «ιδρύθηκε το 1983 (με τον Νόμο 1397/1983) με κύριο στόχο να παρέχει δωρεάν, ισότιμη και καθολική κάλυψη υγείας σε ολόκληρο τον πληθυσμό».
Τα αιτήματα των εργαζομένων - Τι χρειάζεται για να αναστραφεί η υφιστάμενη κατάσταση
Παρά το κλίμα ανησυχίας, οι υγειονομικοί δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις διεκδικήσεις τους. Όπως επισημαίνεται, ο οργανισμός ενός νοσοκομείου δεν αφορά μόνο κρεβάτια και αριθμούς, αλλά εκτείνεται σε ένα διευρυμένο πλαίσιο το οποίο συγκροτείται πάνω στη δομή του ΕΣΥ και συνάμα των οργανισμών των νοσοκομείων, διαπερνώντας την ποιότητα της εργασιακής καθημερινότητας των “στυλοβατών” του συστήματος, δηλαδή του υγειονομικού προσωπικού που το συγκροτεί.
Ως εκ τούτου, όπως αναφέρει ο κ. Βρύσαλης, οι διεκδικήσεις αφορούν:
• «Ανάπτυξη των οργανισμών των δημόσιων μονάδων, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες σε σύγχρονες απολύτως δωρεάν υπηρεσίες Yγείας.
• Να μην κλείσει, συγχωνευτεί κανένα τμήμα, κλινική, νοσοκομείο και Κέντρο Υγείας. Καμία κατάργηση κενών οργανικών θέσεων.
• Να επαναλειτουργήσουν πλήρως τα νοσοκομεία, το σύνολο των δημόσιων δομών που έχουν κλείσει. Να ανασυσταθούν οι χιλιάδες οργανικές θέσεις που έχουν καταργηθεί. Να στελεχωθούν άμεσα με όλο το αναγκαίο μόνιμο προσωπικό οι κλειστές χειρουργικές αίθουσες.
• Λαμβάνοντας υπόψη τη μετατροπή των ΤΕΙ των σχολών Υγείας σε αντίστοιχα ΑΕΙ, στους νέους οργανισμούς να προβλεφθούν οι αντίστοιχες θέσεις, ώστε να μπορούν να απορροφηθούν το σύνολο των αποφοίτων των σχολών Υγείας.
• Στους νέους οργανισμούς να συμπεριλαμβάνονται και οι υποστηρικτικές υπηρεσίες των νοσοκομείων (σίτιση, φύλαξη, καθαριότητα κ.λπ.) που έχουν ανατεθεί στους εργολάβους.
• Να αναπτυχθούν και να συμπεριληφθούν στους νέους οργανισμούς τμήματα και κλινικές με τις αναγκαίες θέσεις, ώστε να αξιοποιηθεί και να μην αχρηστεύεται, και μένει παροπλισμένος ο υπάρχων ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός.
• Να συμπεριληφθούν στους νέους οργανισμούς τμήματα και κλινικές που ήδη λειτουργούν στα νοσοκομεία, αλλά δεν περιγράφονται στους υπάρχοντες οργανισμούς.
• Πλήρης, επαρκής, αποκλειστική κρατική χρηματοδότηση των δημόσιων μονάδων Υγείας-Πρόνοιας.
• Μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, όλων των κλάδων και ειδικοτήτων στα δημόσια νοσοκομεία, στα Κέντρα Υγείας και τις άλλες μονάδες Υγείας-Πρόνοιας. Μονιμοποίηση όλων των εργαζομένων που εργάζονται με προσωρινές, ελαστικές εργασιακές σχέσεις (συμβασιούχοι, επικουρικοί), χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Καμία απόλυση εργολαβικού εργαζόμενου σε καθαριότητα, φύλαξη και σίτιση. Να προσληφθούν με μόνιμη σχέση εργασίας και πλήρη δικαιώματα».
