Παρά την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας και την ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου για την προστασία των εργαζομένων, η παραβατικότητα στην αγορά συνεχίζει να κινείται σε υψηλά επίπεδα. Ειδικότερα, εντός του Οκτώβρη η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας προχώρησε σε 7.157 πανελλαδικούς ελέγχους, κατά τη διάρκεια των οποίων διαπιστώθηκαν 1.662 παραβάσεις, με το ύψος των υποβληθέντων προστίμων να ανέρχονται στα 4.992.976 ευρώ, 4,28 εκατ. ευρώ εκ των οποίων αφορούσαν παραβιάσεις εργασιακών σχέσεων και 428 χιλ. ευρώ παραβιάσεις υγείας και ασφάλειας, ενώ ακόμα 280 χιλ. επιβλήθηκαν από ειδικούς επιθεωρητές.
Μάλιστα, τη “μερίδα του λέοντος” έλαβαν οι παραβιάσεις που αφορούν την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας, με τα συνολικά πρόστιμα έως και τον Οκτώβρη να ανέρχονται στα 9,4 εκατ. ευρώ, σε συνάρτηση με την αδήλωτη εργασία, η οποία λαμβάνει την πρωτιά σε ετήσιο επίπεδο, με τα πρόστιμα από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβρη να ανέρχονται στα 12,1 εκατ. ευρώ.
Τα εν λόγω δεδομένα σχολίασε και ο κ. Στέλιος Βοργιάς, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου, ο οποίος έκρουσε τον “κώδωνα” του κινδύνου, δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «η “μαύρη” εργασία ακόμα και τώρα έχει αυξητική πορεία, παρά την εγκατάσταση της ψηφιακής κάρτας».
«Αυτό θα έπρεπε να συνοδευτεί με εντατικούς ελέγχους. Δυστυχώς, αυτοί δε γίνονται όπως πρέπει να γίνονται, γιατί υπάρχει υποστελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας και αυτό θα συνεχιστεί όσο υπάρχει αυτή η ανοχή από την Πολιτεία, δυστυχώς», σημειώνει χαρακτηριστικά, παρουσιάζοντας ένα παράδοξο, όπου, παρά την ύπαρξη μέτρων για την πάταξη της παρανομίας, οι αριθμοί είναι απογοητευτικοί, με την υποστελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών να παρουσιάζει μια πιο δραματική εικόνα.
Το παράδοξο με την ψηφιακή κάρτα
Η ψηφιακή κάρτα, η οποία αποσκοπούσε στον έλεγχο της αδήλωτης ή υποδηλωμένης εργασίας, φαίνεται να μη λειτουργεί χωρίς την ύπαρξη απαραίτητων ελεγκτικών μηχανισμών, δεδομένα τα οποία διαπιστώνονται από το εύρος των παραβιάσεων που διαπιστώθηκαν εντός του Οκτωβρίου. Εδώ, από το συνολικό ποσό των 4,28 εκατ. ευρώ που επιβλήθηκαν για παραβιάσεις εργασιακών σχέσεων, τα 2,6 εκατ. ευρώ που αποδίδονται στο 60% του συνόλου αφορούν την ψηφιακή κάρτα εργασίας με πρόστιμα συνολικής αξίας 1,65 εκατ. ευρώ και ακόμα 997.500 ευρώ για πρόστιμα που αφορούν την αδήλωτη εργασία.
Οι νόμοι υπάρχουν αλλά δεν εφαρμόζονται, με τις ελεγκτικές υπηρεσίες να παραμένουν υποστελεχωμένες
Ωστόσο, όπως επεξήγησε ο κ. Βοργιάς, το πρόβλημα δεν είναι η ελλιπής νομοθεσία, αλλά η μη τήρησή της και συνάμα των απαραίτητων ελέγχων.
«Η ψηφιακή κάρτα πρέπει να υπάρχει σε όλες τις επιχειρήσεις σε συνδυασμό με τους συστηματικούς ελέγχους, έτσι ώστε να γίνει αντιληπτό ότι, εάν παρανομήσει, θα πιαστεί», ανέφερε.
Όπως τόνισε, «τα μέτρα που αφορούν τη δημιουργία ενός καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος πρέπει να εφαρμόζονται. Αυτό συχνά δε γίνεται, διότι μερικοί θεωρούν ότι δεν υπάρχει έλεγχος, άρα δε θα πιαστούν. Διότι θεωρούν ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχοι έλεγχοι, όπως υπάρχουν στο εξωτερικό», με τον ίδιο να τοποθετεί στο επίκεντρο το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου η επιθεώρηση είναι τμήμα της αστυνομίας, δεν είναι απλό τμήμα ή ανεξάρτητη Αρχή.
Ο ίδιος μάλιστα διαπιστώνει πως «το να κάνουμε μια αρχή ανεξάρτητη για να μη χρηματοδοτούμε και να μην τη στελεχώνουμε και να λέμε ότι αυτή δεν είναι και ευθύνη μας... ευθύνη του υπουργείου Εργασίας παραμένει», προσθέτοντας: «Είναι καθαρά ευθύνη της ίδιας της υπουργού, της κ. Κεραμέως, που πρέπει να λάβει δράση και δεν την παίρνει. Αυτή είναι η κατάσταση και δεν είναι μόνο σε αυτά τα ζητήματα, αλλά και στα ζητήματα ασφάλειας και υγιεινής».
Υποστελεχωμένη η Αρχή επιθεώρησης του Ηρακλείου
Στο επίκεντρο των κρίσιμων προβλημάτων που αφορούν στην υποστελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών στο Ηράκλειο, ο ίδιος σημειώνει πως, παρότι «η υπηρεσία προσπαθεί να κάνει τη δουλειά της... με τους ανθρώπους να κάνουν φιλότιμες προσπάθειες», όμως αυτό δε φτάνει προκειμένου να καλυφθούν οι υπηρεσιακές απαιτήσεις.
Τα νούμερα είναι χαρακτηριστικά για την έκταση των κενών και της μειωμένης δυνατότητας διεξαγωγής ελέγχων σε βάθος, όπως για παράδειγμα «το ότι στο Ηράκλειο υπάρχει ένα συνεργείο ελέγχων για 25 χιλιάδες επιχειρήσεις, για τόσα εργοτάξια και για τα 500 ξενοδοχεία που λειτουργούν το καλοκαίρι. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι υπάρχει ένας τεράστιο όγκος», είπε και πρόσθεσε ότι «οι άνθρωποι μπορεί να κάνουν τεράστιες προσπάθειες, αλλά έχουν τόσο βάρος και στις back office δουλειές», για να καταλήξει στο ότι «δεν υπάρχει στελεχωμένη υπηρεσία».
Μάλιστα, το εύρος της υποστελέχωσης και συνάμα της επιχειρησιακής ικανότητας της υπηρεσίας προς τη διεξαγωγή ελέγχων γίνεται ακόμη πιο έντονο εάν τοποθετηθεί στο προσκήνιο το παράδειγμα των ελεγκτικών υπηρεσιών του εξωτερικού. Εκεί, όπως αναφέρει ο κ. Βοργιάς, «τα κλιμάκια αφορούν 40-50 άτομα που αποκλείουν ολόκληρες περιοχές. Εδώ μιλάμε για ένα κλιμάκιο των δύο ατόμων που πάει σε μια περιοχή, σε μια καφετέρια και το ξέρει ολόκληρη η περιοχή μετά. Δεν είναι έλεγχοι αυτοί. Πρέπει σοβαρά να το δει η Πολιτεία, διότι τα πράγματα έχουν ξεφύγει».
Όπως, λοιπόν, διαπιστώνεται, παρά το γεγονός ότι το εύρος των ελέγχων και συνάμα τα πρόστιμα ακολουθούν αυξητική πορεία, τα εσωτερικά ζητήματα των υπηρεσιών καλούν για περαιτέρω ενεργοποίηση, με τον ίδιο να υπερτονίζει πως «η υπηρεσία της Επιθεώρησης δε χρειάζεται μόνο ενίσχυση σε προσωπικό, αλλά και σε υλικοτεχνικό επίπεδο», με το εύρος να αυξάνεται, αλλά να μην είναι επαρκές.
Ειδικότερα, για το έτος 2024 διεξάχθηκαν συνολικά 7.920 έλεγχοι και επιβλήθηκαν πρόστιμα της τάξης του συνολικού ποσού των 49,6 εκατ. ευρώ, ενώ μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025 έχουν γίνει συνολικά 67.942 έλεγχοι και έχουν επιβληθεί πρόστιμα συνολικού ύψους 42,36 εκατ. ευρώ. Από αυτά, όπως προαναφέρθηκε, την κορωνίδα λαμβάνουν η αδήλωτη εργασία, αλλά και η μη εφαρμογή της κάρτας εργασίας, ακολουθούμενες από παραβάσεις που σχετίζονται με:
* Μη καταβολή δεδουλευμένων και επιδομάτων, όπου σημειώθηκαν συνολικά 139 παραβάσεις και επιβλήθηκαν πρόστιμα ύψους 407.120 ευρώ, τα οποία για το πρώτο δεκάμηνο ανέρχονται συνολικά στα 2,75 εκατ. ευρώ.
* Ελλείψεις σε πίνακες προσωπικού, με 194 διαπιστωθείσες παραβάσεις και την καταβολή προστίμων ύψους 319.960 ευρώ, με συνολικά πρόστιμα για το έτος να ανέρχονται στα 4,26 εκατ. ευρώ.
* Παραβιάσεις χρονικών ορίων εργασίας και εβδομαδιαίας ανάπαυσης, σε 81 διαπιστωθείσες περιπτώσεις, με το επιβαλλόμενο πρόστιμο των 160.700 ευρώ.
Αντίστοιχα, στον τομέα της Υγείας και Ασφάλειας Εργασίας, πραγματοποιήθηκαν για τον Οκτώβρη συνολικά 2.372 έλεγχοι, με διαπιστωθείσες 332 παραβιάσεις και την επιβολή προστίμων συνολικά 428.286 ευρώ, ενώ από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 24.062 έλεγχοι πανελλαδικώς, με 3.344 διαπιστωθείσες παραβιάσεις και την επιβολή προστίμων 4,28 εκατ. ευρώ.
