Σε “αναμμένα κάρβουνα” κάθονται εκατομμύρια ασφαλισμένοι σε ολόκληρη τη χώρα, με αφορμή το σχέδιο που επεξεργάζεται η κυβέρνηση για την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης με πρόσχημα το δημογραφικό πρόβλημα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι αυτή τη στιγμή βρίσκεται μία πρόταση, η οποία ήδη στο άκουσμά της έχει προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση τόσο στους εργαζομένους, όσο και στους συνταξιούχους, και αφορά στην αύξηση των ορίων από τα 67 στα 72 έτη. Το συγκεκριμένο μέτρο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σταδιακά από το 2027 με αύξηση κατά 1,5 έτος για τις γυναίκες και 1 έτος για τους άνδρες σε πρώτη φάση.
Ο νέος σχεδιασμός στηρίζεται πάνω σε κρίσιμους δείκτες, όπως είναι για παράδειγμα το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων στην Ελλάδα, ωστόσο υπάρχουν παράμετροι που δεν πρέπει να αγνοεί κανείς. Μία από αυτές, ίσως η πιο κρίσιμη, είναι το κατά πόσο ένας άνθρωπος θα είναι παραγωγικός στην εργασία του φτάνοντας στην ηλικία των 70 ετών και μάλιστα χωρίς να επιβαρυνθεί η υγεία του. Επιπλέον, υπάρχουν άνθρωποι με χρόνια προβλήματα υγείας, όπου με την πάροδο των ετών είναι απαγορευτικό για εκείνους να καταπονούν περαιτέρω τον ήδη επιβαρυμένο οργανισμό τους. Όλα τα παραπάνω είναι σκέψεις που κάνουν όλοι οι εργαζόμενοι, ακόμα και οι νεότεροι στον εργασιακό βίο, που δυσκολεύονται να φανταστούν με ποιες αντοχές θα κατορθώσουν να φτάσουν στα 72 χρόνια δουλεύοντας.
Οι ενώσεις των συνταξιούχων, έχοντας ενημερωθεί για τις τελευταίες εξελίξεις, βρίσκονται κυριολεκτικά... “στα κάγκελα”. Ειδικότερα, υποστηρίζουν ότι βρίσκεται στα σκαριά ακόμα ένα αντεργατικό μέτρο της κυβέρνησης, που πλήττει κυρίως τους απόμαχους της ζωής, καθώς πολλοί είναι εκείνοι που, παρά το γεγονός ότι έχουν βγει στη σύνταξη, θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στον εργασιακό στίβο, λόγω της οικονομικής πίεσης που θα δεχτούν. Μάλιστα, τα σωματεία των ασφαλισμένων στέλνουν αυστηρό μήνυμα στην κυβέρνηση και προειδοποιούν ότι θα απαντήσουν το επόμενο διάστημα με δυναμικές κινητοποιήσεις.
Λενακάκης: «Η κυβέρνηση εργαλειοποιεί το Δημογραφικό για να αυξήσει τα όρια ηλικίας»
Ο πρόεδρος των συνταξιούχων ΙΚΑ νομού Ηρακλείου Γιώργος Λενακάκης μίλησε στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr για τον κυβερνητικό σχεδιασμό να αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, υποστηρίζοντας ότι «η κυβέρνηση, με το πρόσχημα της γήρανσης του πληθυσμού, σκοπεύει να στείλει όλους τους συνταξιούχους ξανά στη δουλειά, ως λύση για την τόνωση των ασφαλιστικών ταμείων».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι «ο προγραμματισμός είναι τα όρια ηλικίας να αυξηθούν στα 72 χρόνια, ενώ σταδιακή εφαρμογή θα έχουμε από το 2027, με αύξηση του ορίου για τις γυναίκες κατά 1,5 έτος και για τους άνδρες κατά 1 έτος. Από το 2013 μέχρι σήμερα, λόγω της οικονομική λιτότητας και των μνημονίων, οι συνταξιούχοι έχουν χάσει περίπου 8,2 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ περίπου 200.000 εξακολουθούν να εργάζονται επειδή δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά.
Το νέο μέτρο της κυβέρνησης θωρούμε ότι είναι ένα ακόμα μεγάλο πλήγμα για τον κλάδο μας, ο οποίος έχει αδικηθεί κατάφωρα τα τελευταία χρόνια, τη στιγμή που δε γίνεται λόγος για επαναφορά της 13ης και 14ης σύνταξης, αλλά και του ΕΚΑΣ, με τον αρμόδιο υπουργό να έχει αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο, χαρακτηρίζοντάς το ιδιαίτερα δυσβάστακτο για τον οικονομικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι περίπου ένα 46% λαμβάνει σήμερα σύνταξη 658 ευρώ καθαρά. Αναρωτιέμαι λοιπόν: πώς θα ζήσουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Είναι δυνατόν να προκρίνεται η λύση της επαναφοράς στην εργασία; Μπορεί ένας άνθρωπος στα 70 του να βρίσκεται στη σκαλωσιά;
Εμείς ζητάμε από την κυβέρνηση, όχι να αυξήσει, αλλά να κατεβάσει τα όρια ηλικίας από τα 67 χρόνια, επαναφέροντας παράλληλα όλα τα προνόμια που έχουν περικοπεί, όπως τη 13η και 14η σύνταξη και το ΕΚΑΣ. Γι’ αυτό, άλλωστε, ετοιμαζόμαστε να δώσουμε δυναμικό “παρών” στις 6 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης».
Ο κ. Λενακάκης σχολίασε και το μέτρο της κυβέρνησης, που πάρθηκε προ μηνών και προβλέπει ένα επίδομα 250 ευρώ προς τους χαμηλοσυνταξιούχους, τονίζοντας ότι η «απόφαση αυτή προέκυψε τη στιγμή που η κυβέρνηση ήταν στρυμωγμένη από τις μεγάλες διαδηλώσεις και αντιδράσεις του κόσμου με αφορμή τα Τέμπη. Θεωρούμε το μέτρο καθαρό εμπαιγμό, την ώρα που έχουμε υποστεί μεγάλες περικοπές στα εισοδήματά μας».
Ασφαλιστικό... ώρα “μηδέν”
Την ίδια στιγμή, σε “βόμβα” έτοιμη να εκραγεί μοιάζει το ασφαλιστικό στην Ελλάδα, καθώς στην αναλογία μεταξύ ασφαλισμένων και συνταξιούχων, η πλάστιγγα γέρνει ανησυχητικά τα τελευταία χρόνια υπέρ των δεύτερων, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που είδαν τις τελευταίες ημέρες το φως της δημοσιότητας. Το φαινόμενο είναι πολύπλευρο, ωστόσο ο σημαντικότερος παράγοντας είναι το δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα, αφού η ανανέωση του πληθυσμού μειώνεται με γρήγορους ρυθμούς και από την άλλη πλευρά παρατηρείται ραγδαία αύξηση στις ηλικίες άνω των 65 ετών.
Τα νέα ζευγάρια, λόγω των γνωστών οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν και της πανάκριβης ζωής, δυσκολεύονται να προχωρήσουν στο επόμενο βήμα της ζωής τους, που δεν είναι άλλο από το να φτιάξουν οικογένεια. Επίσης, μην ξεχνάμε ότι από το 2010, που ξέσπασε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, ένα σημαντικό μέρος της νέας γενιάς αποφάσισε να μεταναστεύσει σε άλλη χώρα, αναζητώντας μία καλύτερη ποιότητα ζωής. Οι άνθρωποι αυτοί, βεβαίως, είναι δύσκολο να αφήσουν τα όσα δημιούργησαν όλα τα προηγούμενα χρόνια με κόπο και σκληρή δουλειά, για να επαναπατριστούν, χωρίς να μπορούν να προσδιορίσουν τι συνθήκες θα βρουν μπροστά τους.
Τα στοιχεία και οι δείκτες που έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση έχουν χτυπήσει “κόκκινο συναγερμό”, την ώρα που καταγράφεται ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός ασφαλισμένων που αιτούνται συνταξιοδότηση. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 κατατέθηκαν 48.041 αιτήσεις συνταξιοδότησης, κάτι που σημαίνει ότι, αν συνεχιστούν αυτοί οι ρυθμοί, θα τεθεί θέμα κεφαλαίων για τα ασφαλιστικά ταμεία.
Μαζική φυγή προς τη σύνταξη το 2025
Σύμφωνα με τη “Μηνιαία Απεικόνιση Απονομών Κύριων Συντάξεων” του Πληροφοριακού Συστήματος του e-ΕΦΚΑ “ΑΤΛΑΣ” για ολόκληρο το 2024, τη συνταξιοδότηση επέλεξαν 197.228 εργαζόμενοι, δηλαδή 6.860 περισσότεροι από το προηγούμενο έτος (2023). Από ιδρύσεως του ΕΦΚΑ το 2017 έως και σήμερα, τα έτη της μαζικής φυγής στη συνταξιοδότηση ήταν τα έτη 2021, 2022 και 2024.
Η φυγή στην έξοδο από τον εργασιακό βίο συνεχίζεται και το 2025 με τους ίδιους ρυθμούς, σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάστηκε ο καθηγητής. Σύμφωνα με την 55η Έκθεση του Πληροφοριακού Συστήματος “ΑΤΛΑΣ” του e-ΕΦΚΑ και τη “Μηνιαία Απεικόνιση Συνταξιοδοτικών Αιτήσεων” για τον Μάρτιο 2025 (που αποτελούν τα πλέον πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία), οι νέες αιτήσεις που υποβλήθηκαν για συνταξιοδότηση τον Ιανουάριο του 2025 ανέρχονται σε 15.896, τον Φεβρουάριο 2025 σε 16.336 και τον Μάρτιο 2025 σε 15.809, δηλαδή αθροιστικά για το α’ τρίμηνο του 2025 οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης ανήλθαν σε 48.041.
Οι αποφάσεις της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση θα κληθεί στο τέλος του 2026 να αποφασίσει για το αν και πώς θα αυξηθούν τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στη χώρα μας από 1/1/2027, με βάση τις εξελίξεις στο προσδόκιμο ζωής. Δηλαδή, θα εξεταστεί η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής των ατόμων άνω των 65 ετών.
Με αυτή τη σύνδεση λειτουργούν ήδη σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και, όταν ανεβαίνει το προσδόκιμο ζωής, γίνεται και η ανάλογη προσαρμογή στις ηλικίες συνταξιοδότησης.
Βασικές αιτίες εξόδου από τον εργασιακό βίο
Σύμφωνα με επιστημονική έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι τέσσερις βασικές αιτίες που οδηγούν τους περισσότερους εργαζόμενους να επιλέξουν τη συνταξιοδότηση είναι οι εξής:
1. Ο φόβος για αύξηση των ορίων ηλικίας την 1η/1/2027. Η «ρήτρα προσδοκίμου» που προβλέπει ο N. 4336/2015 (υποπερ. Ε3, σελ. 982) αποτελεί μόνιμη απειλή για τους ασφαλισμένους τα επόμενα χρόνια.
2. Ο φόβος για αλλαγή επί τα χείρω του θεσμικού πλαισίου για εξαγορά πλασματικού χρόνου (σπουδών, στρατού, τέκνων κ.ά.).
3. Η αλλαγή τού τρόπου υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών επί τα χείρω από 1/1/2025 (και κατά παράταση από 1/1/2026).
4. Η δυνατότητα απασχόλησης των συνταξιούχων με ευνοϊκότερες συνθήκες απασχόλησής τους σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Τα κριτήρια που καθορίζουν τα όρια ηλικίας
Τρεις είναι οι δημογραφικοί δείκτες που θα καθορίσουν αν και πόσο θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας από το 2027:
* Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 ετών προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, που οδεύει προς το 60%, από 39% που είναι σήμερα.
* Ο δείκτης γήρανσης, που αυξάνεται, καθώς για κάθε 170 ηλικιωμένους άνω των 65 αντιστοιχούν 100 νέοι εργάσιμης ηλικίας για να τους αναπληρώσουν.
* Ο δείκτης γονιμότητας, που μπορεί να βελτιώθηκε οριακά από 1,3 παιδιά το 2018 σε 1,5 παιδιά το 2022, αλλά υπολείπεται του 2,1 που είναι στις ανεπτυγμένες χώρες. Η υπογεννητικότητα αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα και φαίνεται από το ισοζύγιο γεννήσεων προς θανάτους, που παραμένει ελλειμματικό, και μάλιστα διπλασιάστηκε σε μία πενταετία: από -33.856 άτομα το 2018 σε -64.706 άτομα το 2022.
Η διαδικασία αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια, οπότε στα τέλη του 2029 θα εξεταστεί αν και πόσο ανέβηκε το προσδόκιμο ζωής, ώστε να αποφασιστεί εκ νέου η αύξηση στα όρια ηλικίας από 1/1/2030. Το ίδιο θα γίνει και το 2033 κ.ο.κ.
Σύμφωνα με την ΕΛ.ΣΤΑΤ., το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες άνω των 65 ετών από 18,8 έτη το 2019 αυξάνεται στα 20 έτη ως το 2030, ενώ αντίστοιχα στις γυναίκες από 21,8 έτη αυξάνεται στα 22,9 έτη.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει τρία πιθανά μοντέλα σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής:
Αναλογία 1 προς 1: Για κάθε 1 έτος αύξησης του προσδόκιμου, 1 έτος αύξηση στο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Αναλογία 2/3: Κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο συνεπάγεται 8 μήνες αύξησης στα όρια ηλικίας.
Αναλογία 1/3: Ηπιότερη προσαρμογή με 4 μήνες αύξησης για κάθε 1 έτος ανόδου του προσδόκιμου.
Για την Ελλάδα, το πιο πιθανό είναι να εφαρμοστεί η πρώτη επιλογή (1 προς 1), δηλαδή, για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο, θα αυξάνονται κατά 1 έτος και τα όρια ηλικίας. Με το 1 προς 2/3, τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής, ενώ με το 1/3 η αύξηση των ορίων θα είναι ηπιότερη, με 4 μήνες για κάθε 1 έτος αύξησης.
