Η εκστρατεία ασφυκτικών πιέσεων της κυβέρνησης Τραμπ προς την Ευρώπη, προκειμένου να αποδεσμεύσει ποσότητες ντίζελ υπό την απειλή απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών ενόψει του χειμώνα, έχει προκαλέσει διχασμό και οργή στους Ευρωπαίους ηγέτες, έχει εμπλέξει τις πετρελαϊκές εταιρείες και έχει οδηγήσει Ευρωπαίους αξιωματούχους να μιλούν κατ’ ιδίαν ακόμη και για «εκβιασμό».
Φαίνεται, πάντως, ότι η πίεση απέδωσε.
Ανώτατοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου άσκησαν έντονες πιέσεις στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προκειμένου να ανοίξουν τη στρόφιγγα των στρατηγικών αποθεμάτων τους, σύμφωνα με δέκα στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας και Ευρωπαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας για τις διαπραγματεύσεις.
Η τακτική αυτή οδήγησε τελικά τις χώρες της G7 να ανακοινώσουν ότι μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες θα διαθέσουν 100 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ και αργού πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα.
Οι τιμές του ντίζελ έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα εξαιτίας του πολέμου που εξαπέλυσε νωρίτερα φέτος η κυβέρνηση Τραμπ εναντίον του Ιράν, αλλά και του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Και οι δύο συγκρούσεις έχουν προκαλέσει τεράστιες ζημιές σε διυλιστήρια καυσίμων στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε ευθέως «εκβιασμό» την απαίτηση του Λευκού Οίκου για αποδέσμευση αποθεμάτων υπό την απειλή αμερικανικής απαγόρευσης εξαγωγών, όπως ανέφερε αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Ευρωπαίων αξιωματούχων ενέργειας νωρίς την Παρασκευή.
«Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εξέλαβαν το αμερικανικό αίτημα ως εκβιασμό και το αντιμετωπίζουν ως ένα ευρύτερο ζήτημα ασφάλειας», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης σύσκεψης, οι αξιωματούχοι εξέτασαν πώς θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ χωρίς να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι υποκύπτουν στις απειλές του.
Άλλοι διερωτήθηκαν κατά πόσο θα μπορούσαν να εμπιστευθούν τον Αμερικανό πρόεδρο ότι δεν θα προχωρούσε τελικά σε απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ, ακόμη και εάν συμφωνούσαν με τις απαιτήσεις του.
Οργή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Πράγματι, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εμφανίζονταν ιδιωτικά εξοργισμένοι από το αίτημα του Λευκού Οίκου.
Ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες — μεταξύ αυτών και το Βερολίνο — αντέδρασαν στο τελεσίγραφο κατά τις έκτακτες διαβουλεύσεις, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί τέχνασμα της κυβέρνησης Τραμπ για να κατευνάσει την οργή των Αμερικανών ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές της ενέργειας ενόψει των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι εξετάζει το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών προκειμένου να μειωθούν οι τιμές του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η συμφωνία προκάλεσε την οργή και τουλάχιστον ενός Ευρωπαίου εμπόρου ντίζελ.
«Τώρα λοιπόν πιέζουν την Ε.Ε. να τους βγάλει από τη δύσκολη θέση», είπε. «Και την απειλούν με απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών για να την αναγκάσουν να το κάνει. Αυτό λέγεται εκβιασμός».
Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, βλέπει τα πράγματα διαφορετικά.
«Οι Ευρωπαίοι διαθέτουν διαφορετικού τύπου στρατηγικά αποθέματα από τις ΗΠΑ», δήλωσε σήμερα Παρασκευή στο ο Κέβιν Χάσετ, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου.
«Διαθέτουν τεράστιες, πραγματικά τεράστιες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων, ιδιαίτερα ντίζελ, και επομένως θεωρούμε ότι πιθανότατα έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν αυτή τη στιγμή την παγκόσμια οικονομία».
«Χαοτική» η αμερικανική προσέγγιση
Ευρωπαίος αξιωματούχος στον τομέα της ενέργειας χαρακτήρισε συνολικά «χαοτική» την αμερικανική προσέγγιση.
Αντί η Ουάσιγκτον να προωθήσει τα αιτήματά της μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), που αποτελεί τον παραδοσιακό μηχανισμό για συντονισμένες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων, Αμερικανοί αξιωματούχοι προσέγγισαν διμερώς τις χώρες, είτε τηλεφωνικά είτε διά ζώσης, παρουσιάζοντας ιδέες και προτάσεις που άλλαζαν από ημέρα σε ημέρα.
Αίτημα που διατύπωσε την Τετάρτη στο Βερολίνο ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ προέβλεπε αποδέσμευση 120 εκατομμυρίων βαρελιών, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο.
Αργά το βράδυ της επόμενης ημέρας, Αμερικανοί αξιωματούχοι επικοινώνησαν απευθείας με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ζητώντας την αποδέσμευση 100 εκατομμυρίων βαρελιών, σύμφωνα με άλλον αξιωματούχο.
Παράλληλα, ο Ράιτ προσέγγισε έναν ακόμη υψηλόβαθμο Ευρωπαίο αξιωματούχο ενέργειας και έθεσε ανεπίσημα το ζήτημα κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την προηγούμενη εβδομάδα.
«Είναι ένα τυπικό αμερικανικό αίτημα — δεν ακολουθούν τις επίσημες, συνήθεις διαδικασίες», παραπονέθηκε άλλος αξιωματούχος.
Η Ευρώπη τελικά υποχώρησε
Παρά την αποφασιστικότητα που είχαν επιδείξει την Πέμπτη μεγάλες χώρες της Ε.Ε. να απαντήσουν δυναμικά στις αμερικανικές πιέσεις και να παραπέμψουν το ζήτημα σε ανώτερο επίπεδο, στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, μόλις μία ημέρα αργότερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποχώρησαν.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμο κυβερνητικό αξιωματούχο χώρας της G7, η απόφαση είχε αμυντικό χαρακτήρα. Ο ίδιος συμφώνησε ότι η συμφωνία βοηθούσε τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, αλλά παράλληλα προστάτευε τους συμμάχους της G7 από την απειλούμενη απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών.
Τα υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών των ΗΠΑ δεν απάντησαν σε ερωτήματα σχετικά με τη συμμετοχή του Κρις Ράιτ και του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στις διαπραγματεύσεις.
«Ο πρόεδρος Τραμπ διαπραγματεύεται πάντοτε συμφωνίες που υπηρετούν με τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντα του αμερικανικού λαού. Αυτό θα αυξήσει την προσφορά στην αγορά και θα μειώσει τις τιμές του ντίζελ», ανέφερε σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς.
Ωστόσο, ορισμένοι διπλωμάτες της Ε.Ε., οι οποίοι ενημερώθηκαν για τις έκτακτες διαβουλεύσεις της Παρασκευής, υποστήριξαν ότι η απόφαση για διάθεση νέων ποσοτήτων δεν αποτελεί πραγματική νίκη για τις ΗΠΑ.
Κατά την άποψή τους, πρόκειται ουσιαστικά για επαναβεβαίωση προηγούμενης δέσμευσης του Μαρτίου για αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών — το μεγαλύτερο μέρος των οποίων δεν έφτασε ποτέ στις ευρωπαϊκές αγορές, επειδή δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί το φθηνότερο αμερικανικό αργό.
Δύο υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν μάλιστα τη σημερνή δέσμευση «εικονική».
Η εκτίμηση αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τους αμερικανικούς ισχυρισμούς ότι ευρωπαϊκές χώρες — και ιδιαίτερα η Γερμανία και η Γαλλία — δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους, καθώς αποδέσμευσαν μόνο ένα μικρό μέρος των συνολικών αποθεμάτων τους. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τα αποθέματα αυτά πρέπει να επαρκούν είτε για 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών είτε για 61 ημέρες κατανάλωσης.
Τα ερωτήματα για τα 100 εκατ. βαρέλια
Οι αναλυτές της ClearView Energy Partners επισήμαναν σε σημείωμά τους την Παρασκευή την αμφίσημη διατύπωση της ανακοίνωσης της G7, η οποία φαινόταν να παραπέμπει στην αποδέσμευση που είχε συμφωνηθεί τον Μάρτιο.
Η διατύπωση περί «δεσμεύσεων που έχουν ήδη εκπληρωθεί» ενδέχεται, σύμφωνα με την ClearView, να σημαίνει ότι ένα μέρος των 100 εκατομμυρίων βαρελιών που ανακοινώθηκαν αφορά ποσότητες οι οποίες είχαν ήδη συμφωνηθεί στο πλαίσιο προηγούμενης συλλογικής δράσης αλλά δεν είχαν ακόμη διατεθεί.
Δεν είναι επίσης σαφές πόσο από τη συνολική ποσότητα θα προέλθει από τις χώρες της G7, πόσο από την Ευρώπη γενικότερα ή από άλλους εταίρους του IEA, ούτε πόσο ντίζελ θα διοχετευθεί άμεσα στην αγορά κατά την πρώτη φάση.
Ο Μακρόν απέρριψε πάντως την εικόνα ότι ο Λευκός Οίκος απείλησε τους ηγέτες της G7 ώστε να τους αναγκάσει να χρησιμοποιήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα.
«Ο τόνος της συζήτησής μας δεν ήταν απειλητικός, αλλά εποικοδομητικός», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος. «Δεσμευτήκαμε όλοι μαζί να αποδεσμεύσουμε αυτά τα στρατηγικά αποθέματα στις αναλογίες που ανέφερα. Καμία απαγόρευση εξαγωγών. […] Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν απολύτως σαφής σε αυτό το σημείο».
Πιέσεις ακόμη και μέσω των πετρελαϊκών εταιρειών
Ο Κρις Ράιτ έχει ταχθεί δημόσια κατά μιας απαγόρευσης εξαγωγών, υποστηρίζοντας ότι τελικά θα οδηγούσε σε υψηλότερες τιμές καυσίμων.
Ο Μπέσεντ - στον οποίο ο Τραμπ ανέθεσε τον περασμένο μήνα να ηγηθεί μελέτης για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας απαγόρευσης στην οικονομία - θεωρεί επίσης ότι η διακοπή των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ θα ήταν κακή ιδέα, αν και θα εφάρμοζε την απόφαση του Τραμπ εφόσον εκείνος επέλεγε να προχωρήσει, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Ο Ράιτ και ο Μπέσεντ συναντήθηκαν επίσης την περασμένη εβδομάδα με στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών, σύμφωνα με στέλεχος του κλάδου και Ευρωπαίο αξιωματούχο που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συναντήσεων.
Οι δύο υπουργοί πίεσαν τα στελέχη να επικοινωνήσουν με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους και να τους προτρέψουν να αποδεσμεύσουν ντίζελ από τα αποθέματά τους, ώστε να υποχωρήσουν οι τιμές.
«Προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τις επαφές τους με τους διευθύνοντες συμβούλους του κλάδου για να ασκήσουν πίεση στην Ε.Ε.», δήλωσε στέλεχος της πετρελαϊκής βιομηχανίας λίγο πριν η G7 ανακοινώσει ότι θα χρησιμοποιήσει τα αποθέματά της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το μήνυμα της αμερικανικής κυβέρνησης ήταν, σε εξαιρετικά ωμή διατύπωση: «Καλύτερα να πιέσετε τους φίλους σας στην Ε.Ε., διαφορετικά θα σας πλήξουμε με την απαγόρευση».
Η πετρελαϊκή βιομηχανία προσπαθεί να πείσει τον Λευκό Οίκο ότι μια απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ θα μπορούσε μεν αρχικά να μειώσει τις τιμές στις αντλίες στις ΗΠΑ, αλλά πολύ γρήγορα θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα, καθώς τα διυλιστήρια θα αναγκάζονταν να περιορίσουν τη λειτουργία τους έχοντας χάσει σημαντικές αγορές του εξωτερικού.
Μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε επίσης σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική, δύο σημαντικούς αγοραστές αμερικανικής βενζίνης και ντίζελ.
