Σοβαρή κοινοβουλευτική ήττα υπέστη η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία, καθώς οι βουλευτές απέρριψαν την πρώτη από τις δύο κυβερνητικές νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Λίγο πριν από την ψηφοφορία, ο Ισπανός πρωθυπουργός είχε καλέσει τα κόμματα να παραμερίσουν τις πολιτικές σκοπιμότητες και να στηρίξουν τα προτεινόμενα μέτρα.
Η απόφαση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις έξω από το Κοινοβούλιο. Εκατοντάδες συγκεντρωμένοι, μόλις πληροφορήθηκαν το αποτέλεσμα, άρχισαν να φωνάζουν «Ντροπή!», ενώ ακούστηκαν και συνθήματα υπέρ της κήρυξης «γενικής απεργίας», όπως μετέδωσε δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου.
Η κυβερνητική πρόταση απορρίφθηκε με 178 ψήφους κατά και 172 υπέρ, χωρίς να καταγραφεί καμία αποχή.
Λίγο αργότερα ακολούθησε ακόμη μία ήττα για την κυβέρνηση Σάντσεθ, καθώς το Κοινοβούλιο καταψήφισε και τη δεύτερη, τελευταία νομοθετική πράξη που είχε κατατεθεί για τη στεγαστική κρίση. Μεταξύ των προβλέψεών της ήταν η αυτόματη παράταση των συμβάσεων μίσθωσης που έφταναν στη λήξη τους.
Στο επίκεντρο οι εξώσεις ευάλωτων ενοικιαστών
Το κυβερνητικό σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την αναστολή έως το 2030 των εξώσεων ενοικιαστών που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση. Η πρωτοβουλία του κυβερνητικού συνασπισμού ήρθε σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών αντιδράσεων για το στεγαστικό πρόβλημα, οι οποίες ενισχύθηκαν μετά την έξωση της 87χρονης Μαρίας ντελ Κάρμεν Αμπασκάλ, κατοίκου της Μαδρίτης.
Η κυβέρνηση, ωστόσο, δεν διαθέτει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τις απαραίτητες ψήφους. Καθοριστική αποδείχθηκε η στάση του καταλανικού Junts, το οποίο έχει κατά καιρούς στηρίξει κυβερνητικές πρωτοβουλίες, αλλά λίγες ώρες πριν από την ψηφοφορία ανακοίνωσε ότι δεν θα υπερψηφίσει το συγκεκριμένο σχέδιο.
Το Junts είχε γνωστοποιήσει από το βράδυ της Πέμπτης ότι ζητούσε την απόσυρση και επαναδιατύπωση της νομοθεσίας. Κατά την επιχειρηματολογία του κόμματος, οι ρυθμίσεις, με τη μορφή που είχαν κατατεθεί, θα μπορούσαν να «μειώσουν την προσφορά ενοικιαζόμενων κατοικιών και να αυξήσουν τις τιμές».
Συζήτηση για πρόωρες κάλπες
Η κοινοβουλευτική αποτυχία αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το πολιτικό μέλλον της κυβέρνησης, με αιτήματα για πρόωρες εκλογές να διατυπώνονται ακόμη και από το εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με πιέσεις γύρω από το μεταναστευτικό και υποθέσεις διαφθοράς, ενώ επιδιώκει να επανασυσπειρώσει την εκλογική της βάση.
Το στεγαστικό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα στην Ισπανία, με ιδιαίτερη πίεση στους νεότερους εργαζόμενους και στα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα. Η συνεχής άνοδος των ενοικίων έχει καταστήσει ολοένα δυσκολότερη την εξεύρεση οικονομικά προσιτής κατοικίας.
Μεταξύ των παραγόντων που συνδέονται με την αυξημένη ζήτηση και τις τιμές περιλαμβάνονται η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα, η μετανάστευση, οι αγορές ακινήτων από εύπορους ξένους, αλλά και η περιορισμένη διαθεσιμότητα δημόσιας κατοικίας.
Τι περιλάμβανε το πακέτο για τη στέγαση
Στο πακέτο που τελικά δεν πέρασε από τη Βουλή προβλέπονταν φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που θα προχωρούσαν σε μειώσεις ενοικίων. Παράλληλα, περιλαμβάνονταν προσωρινοί περιορισμοί στις αγορές κατοικιών από επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία οι επικριτές τους χαρακτηρίζουν «funds-γύπες».
Προβλέπονταν επίσης νέοι κανόνες και φορολογικές παρεμβάσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις που απευθύνονται κυρίως στην τουριστική αγορά.
Πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία, η υπουργός Στέγασης της Ισπανίας, Ισαμπέλ Ροντρίγκεζ, υποστήριξε από το βήμα του Κοινοβουλίου ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ως προς τις λύσεις που απαιτούνται. Απηύθυνε παράλληλα ύστατη έκκληση προς το Junts να αλλάξει στάση, υποστηρίζοντας ότι το κυβερνητικό σχέδιο ενσωμάτωνε περίπου το «90%» των αιτημάτων του καταλανικού κόμματος.
Οι αντιδράσεις ιδιοκτητών και αγοράς ακινήτων
Ενώσεις ιδιοκτητών και φορείς της κτηματαγοράς είχαν ασκήσει πιέσεις προς το Junts, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνητικές ρυθμίσεις ήταν άδικες και θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην αγορά.
Άλλοι επικριτές εκτιμούσαν ότι τα μέτρα, ακόμη και αν προσέφεραν προσωρινή προστασία σε ανθρώπους που διαθέτουν ήδη συμβόλαια ενοικίασης, δεν θα αντιμετώπιζαν ουσιαστικά το πρόβλημα της εξεύρεσης νέας και οικονομικά προσιτής κατοικίας.
Αναλυτές, πάντως, συνέδεσαν την απόφαση του Junts όχι μόνο με τις διατάξεις του στεγαστικού πακέτου, αλλά και με την ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση. Το κόμμα, που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας της Καταλονίας, επιδιώκει εδώ και χρόνια να εξασφαλίσει την επιστροφή του ηγέτη του, Κάρλες Πουτζδεμόν, ο οποίος είχε καταφύγει στο Βέλγιο μετά την αποτυχημένη προσπάθεια απόσχισης της Καταλονίας το 2017, προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψη.
Ο Πέδρο Σάντσεθ, με τις επόμενες εκλογές να προβλέπονται για το επόμενο έτος, αντέδρασε έντονα στην απόφαση του Junts. Σε ανακοίνωσή της, η κυβέρνηση συνέδεσε πολιτικά τη στάση του καταλανικού κόμματος με εκείνη της συντηρητικής αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένου του ακροδεξιού Vox, αναφέροντας ότι ήρθε η στιγμή να «δείξουν το πραγματικό τους πρόσωπο».
