Νέα τουρκική πρόκληση στο Αιγαίο σημειώθηκε την Τετάρτη 19 Αυγούστου, με την Άγκυρα να επιχειρεί να αμφισβητήσει την εφαρμογή του ελληνικού ενεργειακού και χωροταξικού σχεδιασμού στην περιοχή.
Αφορμή αποτέλεσε η ανακοίνωση της Ελλάδας για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τη χωροθέτηση έργων ανανεώσιμης ενέργειας και στον θαλάσσιο χώρο.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε μέσω του εκπροσώπου του, Οντζού Κετσελί, υποστηρίζοντας ότι το ελληνικό πλαίσιο δεν δημιουργεί νομικές συνέπειες για την Τουρκία.
Η Άγκυρα συνδέει μάλιστα την ελληνική πρωτοβουλία με το σύνολο των «αλληλένδετων ζητημάτων του Αιγαίου», επαναφέροντας στο προσκήνιο τη θέση της ότι υπάρχουν γεωγραφικοί σχηματισμοί των οποίων, κατά την τουρκική άποψη, η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συμφωνιών.
Με τον τρόπο αυτό, η Τουρκία επαναφέρει ουσιαστικά το γνωστό αφήγημα των «γκρίζων ζωνών», επιχειρώντας να συνδέσει ένα ζήτημα ενεργειακού και χωροταξικού σχεδιασμού με τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο.
Η τουρκική θέση για το ελληνικό σχέδιο
Στην ανακοίνωσή του, ο Οντζού Κετσελί υποστήριξε ότι το νέο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, όπως και προηγούμενες αντίστοιχες ελληνικές πρωτοβουλίες, «δεν θα έχει νομική συνέπεια» για την Τουρκία.
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει παράλληλα ότι η Αθήνα θα πρέπει να αποφεύγει μονομερείς κινήσεις σε κλειστές και ημίκλειστες θάλασσες, εντάσσοντας το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο σε αυτή τη λογική.
Στην ίδια ανακοίνωση γίνεται αναφορά στο διεθνές ναυτικό δίκαιο και στην ανάγκη συνεργασίας των παράκτιων κρατών. Η Άγκυρα εμφανίζεται έτσι να επιχειρεί να δώσει στο ζήτημα χαρακτήρα ευρύτερης ελληνοτουρκικής διαφοράς, αντί να το αντιμετωπίσει αποκλειστικά ως ελληνικό χωροταξικό και ενεργειακό σχεδιασμό.
Παράλληλα, η Τουρκία επικαλείται τη Διακήρυξη των Αθηνών για τις Σχέσεις Φιλίας και Καλής Γειτονίας της 7ης Δεκεμβρίου 2023, υποστηρίζοντας ότι τα ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσα από διάλογο και συνεργασία.
Στο επίκεντρο ξανά οι «γκρίζες ζώνες»
Το πιο ιδιαίτερα φορτισμένο σημείο της τουρκικής ανακοίνωσης είναι η αναφορά σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα».
Πρόκειται για διατύπωση που παραπέμπει ευθέως στη γνωστή τουρκική θέση περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, δηλαδή στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε συγκεκριμένες νησίδες και βραχονησίδες.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν αποτελεί νέο τουρκικό επιχείρημα. Ωστόσο, η επαναφορά της μέσα σε ανακοίνωση που αφορά τις ΑΠΕ και τον χωροταξικό σχεδιασμό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τις ελληνικές ενεργειακές επιλογές με το ευρύτερο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο.
Από την ελληνική πλευρά, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο θεσμικής επεξεργασίας. Το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει αναφέρει ότι η χώρα διαθέτει πλέον Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο, η οποία αποτυπώνει σε χάρτη τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
► Διαβάστε επίσης: Νέα ένταση στο Αιγαίο με τουρκικά F-16 – 25 παραβιάσεις και εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά
Το νέο πλαίσιο για τις ΑΠΕ αφορά, μεταξύ άλλων, κανόνες χωροθέτησης, περιοχές καταλληλότητας και αποκλεισμού, υπεράκτια αιολικά πάρκα και άλλες εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας. Στα διαθέσιμα κείμενα του νέου σχεδιασμού προβλέπονται επίσης ειδικές ρυθμίσεις για τον νησιωτικό χώρο και τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών.
Η νέα τουρκική αντίδραση έρχεται, επομένως, σε ένα περιβάλλον όπου ενέργεια, θαλάσσιος χώρος και γεωπολιτικές διεκδικήσεις συναντώνται ξανά στο Αιγαίο.
