Νέα φωτιά στις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν βάζει η απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ για καταβολή αποζημιώσεων από την Τεχεράνη, την ώρα που παραμένει ανοιχτό το κρίσιμο ζήτημα της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ιράν θα πρέπει να πληρώσει για θανάτους και ζημιές που, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέονται με πολέμους, επιθέσεις και την καταστολή διαδηλώσεων κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Η νέα απαίτηση έρχεται τη στιγμή που η Τεχεράνη επιμένει στις δικές της προϋποθέσεις για την επαναλειτουργία του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος, ζητώντας μεταξύ άλλων αποζημιώσεις, άρση των αμερικανικών κυρώσεων και τερματισμό των στρατιωτικών απειλών.
Το αποτέλεσμα; Οι ελπίδες για γρήγορη συμφωνία υποχωρούν και η διεθνής αγορά ενέργειας βρίσκεται ξανά σε κατάσταση συναγερμού.
«Θα ζητήσουμε χρήματα για τις ζημιές 50 ετών» – Η απαίτηση Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε σαφές ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να αποδεχθεί αδιαμαρτύρητα τις απαιτήσεις της Τεχεράνης.
«Θα ζητήσουμε χρήματα για τις ζημιές που έχουν προκαλέσει σε διάστημα 50 ετών», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, υποστηρίζοντας ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να αφορούν ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους ή τραυματίστηκαν από ενέργειες του Ιράν.
Ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι εάν υπάρχουν ζημιές που πρέπει να αποζημιωθούν, το Ιράν θα πρέπει να τις πληρώσει.
Πρόκειται για απαίτηση που δεν είχε προηγουμένως τεθεί με αυτόν τον τρόπο και έρχεται ως απάντηση στις αξιώσεις της Τεχεράνης για αμερικανικές αποζημιώσεις και αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στο Ιράν.
Στο στόχαστρο ακόμη και η επίθεση στο USS Cole
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στις οικογένειες των 17 Αμερικανών ναυτικών που σκοτώθηκαν στην επίθεση εναντίον του USS Cole στην Υεμένη το 2000.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό στοιχείο:
Η συγκεκριμένη επίθεση έχει αποδοθεί στην Αλ Κάιντα και όχι στο Ιράν.
Παράλληλα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να αναλάβει ευθύνη για ζημιές και θανάτους σε Λίβανο, Συρία, Υεμένη και Γάζα, διευρύνοντας έτσι σημαντικά το πλαίσιο των απαιτήσεων που θέτει απέναντι στην ιρανική πλευρά.
Τραμπ: 52.000 νεκροί στις διαδηλώσεις – Τι δείχνουν τα στοιχεία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Αμερικανός πρόεδρος και στην καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι περίπου 52.000 διαδηλωτές είχαν σκοτωθεί.
Ωστόσο, τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιήσει οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων παρουσιάζουν σημαντικά διαφορετική εικόνα.
Η Human Rights Activists News Agency (HRANA) είχε κάνει λόγο τον Φεβρουάριο για περίπου 7.000 θανάτους συνολικά, εκ των οποίων περίπου 6.500 αφορούσαν διαδηλωτές.
Η διαφορά στους αριθμούς είναι τεράστια και αποτελεί ακόμη ένα σημείο αντιπαράθεσης γύρω από την κατάσταση στο Ιράν.
Ιράν–Ομάν: Συμφωνία για νέα θαλάσσια διαδρομή
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη και το Ομάν συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για τον τρόπο λειτουργίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δήλωσε ότι οι συνομιλίες εξελίσσονται «ομαλά και εποικοδομητικά».
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, έχει υπάρξει συμφωνία για τον χάρτη μιας νέας θαλάσσιας διαδρομής, ενώ παραμένουν ορισμένα τεχνικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης ζητήματα που αφορούν: την ασφαλή ναυσιπλοΐα, την προστασία του περιβάλλοντος, τις θαλάσσιες υπηρεσίες και την καταπολέμηση του εγκλήματος στη θάλασσα.
Η Τεχεράνη βάζει τους δικούς της όρους
Η συμφωνία Ιράν–Ομάν, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα Στενά θα ανοίξουν.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι πριν αποκατασταθεί πλήρως η εμπορική ναυσιπλοΐα θα πρέπει να ικανοποιηθούν και άλλες απαιτήσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: η άρση των αμερικανικών κυρώσεων,ο τερματισμός των στρατιωτικών απειλών,η παύση της αμερικανικής πίεσης προς το Ιράν,και η καταβολή αποζημιώσεων προς την Τεχεράνη.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει ξεκαθαρίσει ότι η συμφωνία με το Ομάν μπορεί να καθορίσει τις νέες θαλάσσιες διαδρομές, αλλά από μόνη της δεν αρκεί για να ανοίξει ξανά το στρατηγικό πέρασμα.
Η Ουάσινγκτον δεν θέλει το Ιράν να ελέγχει τα Στενά
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια των διαπραγματεύσεων.
Μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να δώσει στην Τεχεράνη σημαντικότερο ρόλο στον έλεγχο της πρόσβασης των πλοίων προς τον Περσικό Κόλπο.
Η Ουάσινγκτον έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αποδεχθεί συμφωνία που θα επιτρέπει στο Ιράν να επιβάλλει τέλη ή να ελέγχει ανεξέλεγκτα τη διέλευση από τα Στενά.
Έτσι, πίσω από το ζήτημα της επαναλειτουργίας βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σύγκρουση:
Ποιος θα έχει τον τελικό λόγο σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη;
Το πετρέλαιο αντιδρά – Νέα άνοδος στις τιμές
Η νέα εμπλοκή δεν έμεινε χωρίς συνέπειες στις αγορές.
Οι προσδοκίες για συμφωνία υποχώρησαν και οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν έντονα ανοδικά.
Το Brent έφτασε περίπου στα 88 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό κινήθηκε πάνω από τα 82 δολάρια.
Οι τιμές παραμένουν αυξημένες κατά περισσότερο από 5% σε σχέση με την προηγούμενη συνεδρίαση, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι η κρίση γύρω από τα Στενά μπορεί να παραταθεί.
Γιατί ο Ορμούζ είναι τόσο σημαντικός
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες στον κόσμο.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα.
Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει ήδη προκαλέσει άνοδο του ενεργειακού κόστους, αύξηση των ασφαλίστρων για τα πλοία και νέες πιέσεις στον πληθωρισμό.
Γι' αυτό και κάθε νέα πληροφορία από την Ουάσινγκτον ή την Τεχεράνη μεταφράζεται άμεσα σε κινήσεις στις διεθνείς αγορές.
Ο Τραμπ δέχεται πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η παράταση της σύγκρουσης δημιουργεί πλέον και πολιτικό πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Οι υψηλές τιμές των καυσίμων αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ενώ πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα γύρω από τον Ορμούζ και η άνοδος των τιμών ενέργειας αυξάνουν την πίεση προς τον Λευκό Οίκο για μια λύση.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπιλ Κίτινγκ χαρακτήρισε τις τελευταίες εξελίξεις ως την αρχή μιας «συνθηκολόγησης», υποστηρίζοντας ότι η πραγματικότητα αρχίζει να γίνεται αντιληπτή στην Ουάσινγκτον.
Πύραυλοι, drones και πλοία στο στόχαστρο
Την ώρα που οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, η στρατιωτική ένταση δεν έχει σταματήσει.
Το Ιράν εξακολουθεί να πραγματοποιεί επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή, ενώ έχουν καταγραφεί και επιθέσεις σε εμπορικά πλοία που επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά χωρίς την άδεια της Τεχεράνης.
Η κατάσταση αυτή κάνει ακόμη πιο δύσκολη την επιστροφή στην ομαλή εμπορική ναυσιπλοΐα.
Το μεγάλο παζάρι για τον Ορμούζ
Οι διαπραγματεύσεις Ιράν–Ομάν βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο.
Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε συμφωνία για τις θαλάσσιες διαδρομές.
Από την άλλη, επιμένει ότι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών εξαρτάται από ευρύτερες αμερικανικές παραχωρήσεις.
Και απέναντι σε αυτές τις απαιτήσεις, ο Τραμπ προσθέτει τώρα νέες αξιώσεις για αποζημιώσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο διπλωματικό παζλ.
Ορμούζ: Συμφωνία ή νέα έκρηξη της κρίσης;
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν Τεχεράνη και Ουάσινγκτον μπορούν να γεφυρώσουν το τεράστιο χάσμα των απαιτήσεών τους.
Η συμφωνία με το Ομάν μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, όμως δεν αρκεί από μόνη της για να λυθεί η κρίση.
Οι νέες απαιτήσεις Τραμπ έχουν ήδη περιπλέξει το σκηνικό, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στις δικές της προϋποθέσεις.
Και όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό για την κανονική εμπορική κυκλοφορία, ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία παραμένει εκτεθειμένη στις εξελίξεις.
Το επόμενο βήμα μπορεί να οδηγήσει είτε σε μια δύσκολη διπλωματική συμφωνία είτε σε νέα κλιμάκωση με ακόμη σοβαρότερες συνέπειες για την ενέργεια, τη ναυσιπλοΐα και τις διεθνείς αγορές.
Πηγή: Reuters / Ertnews.gr
