Τρία διαφορετικά μέτωπα δείχνουν να συγκλίνουν επικίνδυνα στη Μέση Ανατολή. Μια επίθεση με drone σε εγκατάσταση της Saudi Aramco στη Σαουδική Αραβία, οι σκληρές απαιτήσεις του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η πίεση του Πενταγώνου προς την αμερικανική πολεμική βιομηχανία για ταχύτερη παραγωγή πυραύλων και πυρομαχικών συνθέτουν ένα σκηνικό αυξημένης έντασης, με την ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή ναυσιπλοΐα να βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο.
Νέα επίθεση των Χούθι στη Σαουδική Αραβία
Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν επίθεση με drone σε εγκατάσταση της Saudi Aramco στην Τζαζάν, στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία.
Σύμφωνα με τον στρατιωτικό εκπρόσωπο των Χούθι, Γιαχία Σάρι, στόχος ήταν το διυλιστήριο της Aramco και η επίθεση παρουσιάστηκε ως απάντηση σε ενέργειες σαουδαραβικών drones στον εναέριο χώρο της Υεμένης.
Λίγο νωρίτερα, το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας είχε ανακοινώσει ότι εκδηλώθηκε φωτιά σε εγκατάσταση του διυλιστηρίου στην Τζαζάν, η οποία τέθηκε υπό έλεγχο χωρίς να αναφερθούν τραυματισμοί.
Οι σαουδαραβικές αρχές, πάντως, δεν απέδωσαν επισήμως τη φωτιά στην επίθεση που ανακοίνωσαν οι Χούθι.
Το διυλιστήριο της Τζαζάν διαθέτει δυναμικότητα περίπου 400.000 βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα σε οποιοδήποτε περιστατικό σημειώνεται στην εγκατάσταση.
Φόβοι για νέο μέτωπο Χούθι – Σαουδικής Αραβίας
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία για το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας.
Η εκεχειρία που είχε επιτευχθεί το 2022 είχε περιορίσει σημαντικά τις μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις στην Υεμένη. Η περιφερειακή όμως αναταραχή έχει επαναφέρει τους Χούθι στο προσκήνιο, με επιθέσεις με drones και πυραύλους και με δραστηριότητα που επηρεάζει παράλληλα τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η επίθεση στην Τζαζάν έχει επομένως μεγαλύτερη σημασία, καθώς φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα μέτωπο που τα τελευταία χρόνια είχε περιοριστεί αισθητά.
Το Ιράν σκληραίνει τη στάση του για το Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη ανεβάζει τον πήχη στις διαπραγματεύσεις για τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν διαμήνυσε ότι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών συνδέεται με αλλαγή της αμερικανικής στάσης.
Στις απαιτήσεις της Τεχεράνης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- να μην υπάρξουν νέες αμερικανικές απειλές κατά του Ιράν,
- τερματισμός του πολέμου και των εχθρικών ενεργειών,
- άρση του ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών,
- αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή,
- άρση των οικονομικών κυρώσεων,
- αποζημιώσεις για τις πολεμικές ζημιές,
- και αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα.
Με τον τρόπο αυτό, το Ιράν επιχειρεί να συνδέσει το άνοιγμα μιας κρίσιμης διεθνούς θαλάσσιας οδού με μια πολύ ευρύτερη συμφωνία για τις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο παρασκήνιο οι συνομιλίες με το Ομάν
Παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική, οι διπλωματικές επαφές δεν έχουν σταματήσει.
Ιράν και Ομάν φέρονται να εξετάζουν ένα προσωρινό πλαίσιο για την επαναλειτουργία των Στενών, με ειδικές θαλάσσιες διαδρομές για τα πλοία και χωρίς τέλη διέλευσης κατά τη μεταβατική περίοδο.
Το σχέδιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και οι όροι του ενδέχεται να μεταβληθούν.
Στόχος δεν είναι μόνο η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας αλλά και η επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, μεταξύ άλλων και για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Γιατί όλοι κοιτούν το Ορμούζ
Το ενδιαφέρον για τα Στενά δεν είναι τυχαίο.
Από την περιοχή διέρχεται τεράστιος όγκος πετρελαίου και φυσικού αερίου που κατευθύνεται στις διεθνείς αγορές. Μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις τιμές ενέργειας και στις διεθνείς μεταφορές.
Γι' αυτό το Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά χαρτιά της σημερινής κρίσης.
Κάθε καθυστέρηση στην επαναλειτουργία του αυξάνει την αβεβαιότητα στις αγορές και εντείνει την πίεση προς όλες τις πλευρές για μια συμφωνία.
Το Πεντάγωνο ζητά περισσότερα όπλα
Την ώρα που η διπλωματία προσπαθεί να βρει διέξοδο, στην Ουάσινγκτον εξελίσσεται ένας διαφορετικός αγώνας δρόμου.
Το Πεντάγωνο πιέζει την αμερικανική αμυντική βιομηχανία να αυξήσει την παραγωγή κρίσιμων πυραυλικών συστημάτων και πυρομαχικών.
Οι αμερικανικές αρχές ζητούν από τις εταιρείες να καταθέσουν σχέδια για επιτάχυνση των παραδόσεων και ενίσχυση της παραγωγικής δυνατότητας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας των αναγκών που έχει δημιουργήσει η σύγκρουση με το Ιράν, αλλά και επειδή η Ουάσινγκτον θέλει να διατηρήσει επαρκή αποθέματα για οποιαδήποτε νέα κρίση.
Στο επίκεντρο Patriot και THAAD
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot και THAAD, συστήματα που αποτελούν βασικό τμήμα της αμερικανικής αντιπυραυλικής άμυνας.
Η πίεση για αύξηση της παραγωγής δεν αφορά μόνο τη σημερινή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η Ουάσινγκτον βλέπει την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης ως μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάγκη, καθώς τα ίδια συστήματα θα μπορούσαν να χρειαστούν σε μια μελλοντική κρίση σε άλλα σημεία του πλανήτη.
Τρία μέτωπα, μία μεγάλη κρίση
Η φωτιά στην Aramco, η νέα ένταση γύρω από το Ορμούζ και η αμερικανική κινητοποίηση για την παραγωγή όπλων δεν είναι άσχετες μεταξύ τους εξελίξεις.
Αποτυπώνουν τη δυσκολία να υπάρξει σταθερή αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, οι σύμμαχοί του στην περιοχή διατηρούν τη δυνατότητα να ανοίγουν νέα μέτωπα πίεσης και οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν ταυτόχρονα να διαχειριστούν τη στρατιωτική κατάσταση και τα αποθέματα των κρίσιμων οπλικών τους συστημάτων.
Και όσο το ζήτημα του Ορμούζ παραμένει ανοιχτό, κάθε νέο drone, κάθε επίθεση σε ενεργειακή εγκατάσταση και κάθε νέα στρατιωτική κίνηση μπορεί να λειτουργήσει ως σπίθα για μια ευρύτερη ανάφλεξη.
Πηγές: Associated Press (AP), Reuters, Πρώτο Θέμα
