Όταν πρόκειται για την οικονομία, το γαλλικό ακροδεξιό κόμμα του Εθνικού Συναγερμού φαίνεται να αντιμετωπίζει κρίση ταυτότητας — και οι αντίπαλοί του θεωρούν πως έχουν βρει το αδύναμό του σημείο.
Τα αντιφατικά μηνύματα γύρω από το πώς πρέπει να διαχειριστεί τη γαλλική οικονομία αποτυπώνονται έντονα μέσα από τα δύο πιθανά πρόσωπα που θα μπορούσαν να είναι υποψήφιοι στις προεδρικές εκλογές της επόμενης χρονιάς, τις οποίες το κόμμα εμφανίζεται ικανό να κερδίσει.
Αν ακούσει κανείς τον καλοδουλεμένο επικοινωνιακά Ζορντάν Μπαρντελά, η ακροδεξιά μοιάζει να επιχειρεί άνοιγμα προς τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους φιλελεύθερους της αγοράς και τα μεσαία και ανώτερα επαγγελματικά στρώματα.
Αντίθετα, η λαϊκίστρια Μαρίν Λεπέν απευθύνεται περισσότερο στην παραδοσιακή εργατική βάση, παραμένοντας πιστή στην αντίληψη ενός παρεμβατικού και ισχυρού κράτους.
Ενώ ο Μπαρντελά έχει καταφέρει να προσεγγίσει κορυφαίους εκπροσώπους της γαλλικής βιομηχανίας — ιδιαίτερα στελέχη εταιρειών του CAC40, του δείκτη των μεγαλύτερων εισηγμένων επιχειρήσεων της Γαλλίας - οι πιο πρόσφατες προσπάθειες της Λεπέν να οικοδομήσει γέφυρες με τον επιχειρηματικό κόσμο αποδείχθηκαν πιο δύσκολες.
Πολιτικοί από αντίπαλα κόμματα δεν έχασαν χρόνο και έσπευσαν να αναδείξουν το ιδεολογικό ρήγμα που διαπερνά τον εθνικιστικό και αντιμεταναστευτικό Εθνικό Συναγερμό.
«Υπάρχει η νέα γενιά του Εθνικού Συναγερμού που φλερτάρει με τα στελέχη του CAC40, τις επιχειρήσεις και τους επικεφαλής εταιρειών… και υπάρχει και η παλιά φρουρά που υποστηρίζει τις κρατικές δαπάνες και το κράτος-προστάτη», δήλωσε αυτόν τον μήνα ο Εντουάρ Φιλίπ, ο βασικός συντηρητικός αντίπαλος της ακροδεξιάς. «Μπορείτε να υπολογίζετε σε μένα για να καταγγέλλω τις πόζες και τις πολιτικές κυβιστήσεις τους».
Ο Ερίκ Ζεμούρ, επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Reconquête, κατηγόρησε τον Μπαρντελά ότι κάνει «τα πάντα» ώστε να εμφανίζεται ο Εθνικός Συναγερμός ως δεξιό κόμμα, ενώ η κομματική ηγεσία - και κυρίως η Λεπέν - διατηρεί αριστερόστροφες οικονομικές αντιλήψεις και επιδιώκει αυξήσεις φόρων.
Επισημαίνοντας τις διαφωνίες ανάμεσα σε Μπαρντελά και Λεπέν, στελέχη της ανυπότακτης αριστεράς ανέφεραν ότι ο προεδρικός τους υποψήφιος Ζαν-Λικ Μελανσόν θεωρεί πως ο Εθνικός Συναγερμός πρέπει πρώτα να «ξεκαθαρίσει» ποια είναι τελικά η πραγματική οικονομική του γραμμή.
Είναι πιθανό ο Εθνικός Συναγερμός να καταφέρει να χαράξει πιο συνεκτική οικονομική πορεία- και να δώσει απαντήσεις σε κρίσιμα ζητήματα όπως η μείωση του ελλείμματος και η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού - μετά την ιστορική δικαστική απόφαση της 7ης Ιουλίου, η οποία θα καθορίσει αν επίσημη υποψήφια για το 2027 θα είναι η Λεπέν ή ο Μπαρντελά.
Ωστόσο, οι διαφωνίες στο εσωτερικό του κόμματος γύρω από την οικονομική στρατηγική είναι βαθιές και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα επιλυθούν σύντομα.
Πρώην αξιωματούχος της γαλλικής κυβέρνησης, που συνομιλεί συχνά με στελέχη του Εθνικού Συναγερμού, ανέφερε: «Υπάρχει μια πολύ ξεκάθαρη ιδεολογική μάχη μέσα στο κόμμα».
«Οι παλιοί κομματικοί βαρόνοι βλέπουν με καχυποψία την άνοδο του Μπαρντελά», είπε ο πρώην αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, όπως και άλλοι που μίλησαν στο ρεπορτάζ λόγω της ευαισθησίας των συζητήσεων.
Ακόμη και η ίδια η Λεπέν παραδέχεται ότι δεν ταυτίζεται απόλυτα με τον Μπαρντελά - με την οικονομία και τις σχέσεις με τις επιχειρήσεις να αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
«Δεν είμαι ούτε δεξιά ούτε αριστερή», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στον ραδιοφωνικό σταθμό RTL.
Όταν ρωτήθηκε αν ο Μπαρντελά είναι πιο δεξιός από την ίδια, απάντησε: «Ναι, αλλά όταν δεν είσαι ούτε δεξιά ούτε αριστερά, μπορείς να υποδέχεσαι ανθρώπους τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά».
Ένα κόμμα διχασμένο
Η Λεπέν και ο Μπαρντελά προσπάθησαν επί μακρόν να παρουσιάζουν εικόνα ενότητας, όμως τις τελευταίες εβδομάδες αυτή η ισορροπία μοιάζει να δοκιμάζεται.
Μέσα στον μήνα, τα δύο κορυφαία στελέχη του κόμματος εμφανίστηκαν να διαφωνούν πάνω σε ένα από τα πιο εκρηκτικά θέματα των εκλογών: το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στη Γαλλία.
Ο Εθνικός Συναγερμός είχε διαχρονικά δεσμευτεί να ανατρέψει τη μεταρρύθμιση του Εμανουέλ Μακρόν και να επαναφέρει το όριο συνταξιοδότησης στα 62 έτη.
Ωστόσο, ο Μπαρντελά προκάλεσε αντιδράσεις όταν δήλωσε ότι το κόμμα «εξετάζει» το ζήτημα - σχόλια που η Λεπέν έσπευσε να διαψεύσει, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξή της στην επιστροφή στα 62 χρόνια.
Οι ίδιες εντάσεις φάνηκαν και στο θέμα ενός έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη ενεργειακών εταιρειών που ωφελούνται από την άνοδο των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η Λεπέν στήριξε την πρόταση, ενώ ο Μπαρντελά απάντησε ότι «δεν αποτελεί προτεραιότητα».
Στελέχη του κόμματος προσπάθησαν να παρουσιάσουν αυτές τις διαφορές ως έναν διαχωρισμό ρόλων.
«Ο καθένας έχει τον ρόλο του ώστε να απευθύνεται σε ευρύτερο κοινό», ανέφερε αξιωματούχος του Εθνικού Συναγερμού. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Λεπέν, ως υποψήφια για την προεδρία, «βρίσκεται πάνω από τις κομματικές διαφορές», ενώ ο Μπαρντελά είναι «πιο δεξιός».
Ωστόσο, σύμφωνα με πρώην στέλεχος του κόμματος, ο Εθνικός Συναγερμός μαστίζεται από «έντονες εσωτερικές τριβές» ανάμεσα στην παλιά φρουρά που στηρίζει τη Λεπέν και τον πιο φιλελεύθερο οικονομικά κύκλο που περιστρέφεται γύρω από τον Μπαρντελά.
Αντιλαμβανόμενη ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από τις διαφωνίες διογκώνεται, η Λεπέν επιχείρησε την Παρασκευή να διαλύσει κάθε αμφιβολία για τη σχέση της με τον Μπαρντελά.
«Πιστεύω ότι έχουμε το ίδιο οικονομικό όραμα, υπερασπιστήκαμε το ίδιο πολιτικό πρόγραμμα το 2022 και το 2024», δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο BFM TV.
Το φλερτ με την επιχειρηματική ελίτ
Ωστόσο, οι αντιθέσεις αποτυπώνονται ξεκάθαρα και στις προσπάθειες προσέγγισης του επιχειρηματικού κατεστημένου.
Αυτός ο ρόλος έχει ανατεθεί κυρίως στον Μπαρντελά, όμως πλέον και η Λεπέν επιχειρεί να μπει δυναμικά στο παιχνίδι. Τον περασμένο μήνα συμμετείχε σε ένα πολυσυζητημένο δείπνο με κορυφαίους Γάλλους επιχειρηματίες, ανάμεσά τους και ο πλουσιότερος άνθρωπος της χώρας, Μπερνάρ Αρνό.
Παρ’ όλα αυτά, πολλοί εξακολουθούν να διατηρούν επιφυλάξεις.
Σύμφωνα με ανώτατο στέλεχος εταιρείας που συμμετείχε στο δείπνο, η Λεπέν υιοθέτησε αρχικά «φιλοεπιχειρηματικό» τόνο, όμως σύντομα επέστρεψε στη γνώριμη «κρατικιστική και παρεμβατική» ρητορική της.
Άλλος κορυφαίος επιχειρηματίας, που ενημερώθηκε για τη συνάντηση, χαρακτήρισε τη στάση της «δογματική».
Η διευθύνουσα σύμβουλος της γαλλικής ενεργειακής εταιρείας Engie, Κατρίν ΜακΓκρέγκορ, η οποία επίσης συμμετείχε στο δείπνο, επέκρινε έντονα το ενεργειακό πρόγραμμα του Εθνικού Συναγερμού, χαρακτηρίζοντάς το «κακό για τη Γαλλία».
Την ίδια στιγμή, ο επικεφαλής της εργοδοτικής ένωσης CPME, Αμίρ Ρεζά-Τοφίγκι, δήλωσε στο POLITICO ότι το κόμμα χρειάζεται πιο συγκεκριμένο πρόγραμμα.
«Είναι εύκολο να λες ότι θέλεις να ακολουθήσεις φιλοεπιχειρηματικές πολιτικές, όμως θέλουμε να δούμε τι ακριβώς γράφεται με “μαύρο σε άσπρο” στο πολιτικό πρόγραμμα του κόμματος», σημείωσε.
Πρόσθεσε ακόμη ότι η ανατροπή της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης του Μακρόν θα «απονομιμοποιούσε οικονομικά» τον Εθνικό Συναγερμό.
«Θα σήμαινε ότι λένε ψέματα στους Γάλλους για ένα μείζον ζήτημα: το αν είμαστε ικανοί να ισορροπήσουμε τα δημόσια οικονομικά μας».
Το δίλημμα της Λεπέν
Το βασικό ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει η Λεπέν στη μεταμόρφωση ενός κόμματος που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακά λαϊκιστικό, σε μια οικονομικά αξιόπιστη κυβερνητική δύναμη.
Η ακροδεξιά χρειάζεται να αυξήσει «τη διείσδυσή της στους μεγαλύτερους σε ηλικία ψηφοφόρους» αν θέλει να κερδίσει τις εκλογές του 2027, δήλωσε ο δημοσκόπος της OpinionWay, Μπρουνό Ζανμπάρ.
«Οι μεγαλύτεροι ψηφοφόροι, που συνήθως διαθέτουν σημαντικές αποταμιεύσεις, φοβούνται», είπε ο Ζανμπάρ, προσθέτοντας ότι οι ανησυχίες τους σχετίζονται με την ικανότητα της ακροδεξιάς να «διαχειριστεί την οικονομία» αλλά και με τον φόβο ότι ενδεχόμενη νίκη του Εθνικού Συναγερμού θα μπορούσε να οδηγήσει τη Γαλλία εκτός ευρωζώνης ή Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, η Λεπέν δεν φαίνεται διατεθειμένη να υιοθετήσει πλήρως μια πιο αυστηρή δημοσιονομική γραμμή, ούτε να εγκαταλείψει τις παραδοσιακές, γενναιόδωρες προεκλογικές υποσχέσεις του κόμματος.
«Αποτελεί εμπόδιο σε αυτό το ζήτημα», ανέφερε ο πρώην Γάλλος αξιωματούχος. «Η ισχυρή παρουσία στα κοινωνικά θέματα είναι η πολιτική της κληρονομιά και έχει αποδειχθεί εκλογικά επιτυχημένη».
Σύμφωνα με βετεράνο βουλευτή του Εθνικού Συναγερμού, υπάρχουν «εντάσεις» με τον νέο οικονομικό σύμβουλο του Μπαρντελά, Φρανσουά Ντιρβιέ, έναν φιλελεύθερο χρηματοοικονομικό παράγοντα που θεωρείται ότι ωθεί το κόμμα προς πιο δεξιά οικονομική κατεύθυνση.
Ο πρώην αξιωματούχος του κόμματος που είχε μιλήσει νωρίτερα σχολίασε: «Αν σπρώξουν το κόμμα υπερβολικά προς τα δεξιά, κινδυνεύουν να χάσουν την εργατική τους βάση».
Τα αντιφατικά μηνύματα είναι πιθανό να συνεχιστούν για αρκετό καιρό ακόμη, καθώς το κόμμα επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή του χωρίς να αποξενώσει την παραδοσιακή εκλογική του βάση.
«Είναι ένα λαϊκιστικό κόμμα», ανέφερε πρώην κορυφαίο στέλεχος, το οποίο διατηρεί τακτικές επαφές με αξιωματούχους του Εθνικού Συναγερμού. «Οι προσδοκίες του κόσμου έχουν σημασία».
«Δεν μπορούν να πουν “θα κερδίσουμε τις εκλογές με ένα οικονομικό πρόγραμμα που βρίσκεται στον αντίποδα όσων περιμένουν οι ψηφοφόροι”».
