Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται πως έχουν φτάσει σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο, με τον Λευκό Οίκο να εκτιμά ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα επίτευξης ενός σύντομου μονοσέλιδου μνημονίου κατανόησης, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολιτική βάση για τον τερματισμό της σύγκρουσης και την εκκίνηση μιας πιο εκτεταμένης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με πληροφορίες από Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών, το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαμόρφωσης, ωστόσο χαρακτηρίζεται ως η πιο προχωρημένη στιγμή προσέγγισης από την έναρξη της κρίσης.
Η Ουάσινγκτον αναμένει απαντήσεις από την ιρανική πλευρά μέσα στις επόμενες 48 ώρες, με βασικά ζητήματα να παραμένουν ανοιχτά και αμφίρροπα.
Το προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνει ένα αρχικό μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν, σε αντάλλαγμα με την σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση σημαντικών παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Παράλληλα, εξετάζεται η προσωρινή χαλάρωση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωστρατηγικά σημεία παγκοσμίως.
Το μνημόνιο, όπως περιγράφεται, θα λειτουργούσε ως προκαταρκτική συμφωνία 14 σημείων, ανοίγοντας έναν κύκλο νέων διαπραγματεύσεων διάρκειας περίπου 30 ημερών, με στόχο την οριστικοποίηση μιας πιο λεπτομερούς συμφωνίας.
Σε αυτό το διάστημα θα συζητηθούν κρίσιμα ζητήματα όπως ο περιορισμός του πυρηνικού προγράμματος, η πλήρης λειτουργία ελεγκτικών μηχανισμών και η σταδιακή άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται επίσης η διάρκεια του περιορισμού στον εμπλουτισμό ουρανίου, με προτάσεις που κυμαίνονται από 12 έως 20 χρόνια, ενώ το Ιράν φέρεται να προτείνει μικρότερο χρονικό ορίζοντα.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν αυστηρότερο πλαίσιο, το οποίο θα προβλέπει και κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης των όρων, με δυνατότητα παράτασης του μορατόριουμ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων, καθώς και στην αποδοχή ενός ενισχυμένου καθεστώτος διεθνών επιθεωρήσεων από τον ΟΗΕ, που θα περιλαμβάνει ακόμη και αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε εγκαταστάσεις.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ προσανατολίζονται σε μια σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων, καθώς και στην επιστροφή μέρους των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα σε διεθνείς χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς.
Σημαντικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί και η τύχη του ήδη εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι εξετάζεται ακόμη και η μεταφορά του εκτός χώρας, πιθανόν υπό διεθνή εποπτεία, ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Παρά τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί, παραμένει έντονη η αβεβαιότητα ως προς την τελική έκβαση, καθώς στο εσωτερικό του Ιράν καταγράφονται διαφορετικές πολιτικές γραμμές και δυσκολία επίτευξης ενιαίας στάσης. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι, παρά την πρόοδο, δεν υπάρχει ακόμη εγγύηση συμφωνίας.
► Διαβάστε επίσης: Σοκαριστικές αποκαλύψεις για το Σαράγεβο: Καταγγελίες για «σαφάρι ανθρώπων» με στόχο αμάχους στον πόλεμο της Βοσνίας
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται μέσω ειδικών απεσταλμένων και διαμεσολαβητών, με παράλληλες απευθείας επαφές, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο συνέχισης των διαβουλεύσεων σε διεθνή ουδέτερα σημεία όπως η Γενεύη ή το Ισλαμαμπάντ.
Η πιθανή συμφωνία, εφόσον προχωρήσει, θα αποτελέσει μία από τις πιο σημαντικές διπλωματικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, επηρεάζοντας άμεσα τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και το παγκόσμιο πλαίσιο ασφάλειας γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
