Η προσωρινή παύση των εχθροπραξιών στον Περσικό Κόλπο, τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξή της, εμφανίζει ήδη σαφή σημάδια φθοράς, καθώς η συνεχιζόμενη πίεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν την καθιστά εξαιρετικά επισφαλή. Το σκηνικό χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα εύθραυστο, με τις εξελίξεις να κινούνται σε οριακή ισορροπία και τον κίνδυνο αναζωπύρωσης της σύγκρουσης να παραμένει υψηλός.
Αρχικά, η εκεχειρία άνοιξε ένα παράθυρο για διπλωματικές κινήσεις, το οποίο για μικρό χρονικό διάστημα έδειξε να αποδίδει. Αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν συναντήθηκαν στο Ισλαμαμπάντ, χωρίς όμως να προκύψει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Οι πακιστανικές αρχές συνεχίζουν τις προσπάθειες επανεκκίνησης των συνομιλιών, χωρίς μέχρι τώρα απτά αποτελέσματα. Παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι επιθυμούν συμφωνία, οι αντικρουόμενες επιδιώξεις και οι αδιαπραγμάτευτες «κόκκινες γραμμές» δυσκολεύουν την επίτευξή της. Μέχρι να υπάρξουν υποχωρήσεις, η πιθανότητα επιστροφής σε ευρείας κλίμακας συγκρούσεις παραμένει ανοιχτή ακόμη και εξαιτίας ενός μεμονωμένου περιστατικού.
Ο κίνδυνος λανθασμένων εκτιμήσεων και παρερμηνειών έχει ενισχυθεί σημαντικά, γεγονός που ιστορικά οδηγεί σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση κρίσεων, όπως επισημαίνεται και σε ανάλυση του BBC. Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να συνοδεύσουν δύο πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε την αναμενόμενη αντίδραση της Τεχεράνης. Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η ένταση θα παραμείνει ελεγχόμενη ή αν θα εξελιχθεί σε αλυσιδωτή κλιμάκωση που θα οδηγήσει εκ νέου σε γενικευμένο πόλεμο.
Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ έχει αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτημα της κρίσης. Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, πριν από τα πλήγματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, η ναυσιπλοΐα διεξαγόταν χωρίς περιορισμούς. Σήμερα, η Τεχεράνη έχει δείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει το κλείσιμο των Στενών τόσο ως εργαλείο πίεσης όσο και ως πηγή εσόδων. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν υπάρχει επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς.
Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αποδεχθούν ένα σενάριο όπου το Ιράν αποκτά πλήρη έλεγχο στα Στενά, επιβάλλοντας υψηλά τέλη στη διεθνή ναυσιπλοΐα, χωρίς αυτό να εκληφθεί ως στρατηγική ήττα. Οι επιπτώσεις από το μερικό ή πλήρες κλείσιμο των Στενών είναι ήδη ορατές σε παγκόσμιο επίπεδο. Ελλείψεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά και σε κρίσιμες πρώτες ύλες, επηρεάζουν ολοένα και περισσότερους πληθυσμούς, ενώ η αύξηση του κόστους των λιπασμάτων ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε επισιτιστική ανασφάλεια σε ευάλωτες χώρες.
Τα κίνητρα του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζονται πολυσύνθετα και μεταβαλλόμενα. Μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να αντιμετωπίζει απογοήτευση από την αντοχή του ιρανικού καθεστώτος. Παρά τις πιέσεις και τα πλήγματα, η Τεχεράνη συνεχίζει να αντιστέκεται, δείχνοντας ότι δεν επηρεάζεται άμεσα από τις κοινωνικές συνέπειες, εκτός εάν αυτές απειλούν τη διατήρηση της εξουσίας της.
Η δυσαρέσκεια της αμερικανικής ηγεσίας συνδέεται και με την αρχική εκτίμηση ότι η σύγκρουση θα είχε σύντομη και εύκολη κατάληξη. Ωστόσο, η εξέλιξη των γεγονότων και οι διαδοχικές αλλαγές στρατηγικής έχουν οδηγήσει σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό αδιέξοδο.
Η συνοδεία πλοίων από το αμερικανικό ναυτικό δεν επαρκεί για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, καθώς πριν από την κρίση δεκάδες πλοία διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά. Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι είναι έτοιμο να επανέλθει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, διατηρώντας την πρωτοβουλία κινήσεων στην κλιμάκωση.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται ως πιθανός στόχος του Ιράν στην περιοχή. Σε απάντηση, ενισχύουν τις σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη αποστείλει σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome μαζί με προσωπικό για τη λειτουργία του.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το λιμάνι της Φουτζάιρα, το οποίο βρίσκεται εκτός των Στενών του Ορμούζ και αποτελεί κομβικό σημείο για τις εξαγωγές πετρελαίου των Εμιράτων. Η πιθανότητα στοχοποίησής του από το Ιράν προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς πρόκειται για κρίσιμη υποδομή τόσο για την οικονομία όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Παρά τις απειλές και την αυξανόμενη ένταση, τα Εμιράτα επιδιώκουν να αποφύγουν άμεση εμπλοκή, αν και η στάση αυτή ενδέχεται να μεταβληθεί σε περίπτωση κατάρρευσης της εκεχειρίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να εκτιμά ότι το Ιράν μπορεί τελικά να υποχωρήσει υπό την πίεση των κυρώσεων και της στρατιωτικής ισχύος. Ταυτόχρονα, επιδιώκει μια συμφωνία, χωρίς όμως να αποδεχθεί όρους που θα θεωρηθούν υποδεέστεροι από τη συμφωνία για τα πυρηνικά της εποχής Ομπάμα.
Υπενθυμίζεται ότι κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία αυτή (JCPOA), υιοθετώντας την πολιτική της «μέγιστης πίεσης», η οποία δεν απέτρεψε τον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν και φαίνεται να έχει οδηγήσει τις δύο χώρες σε μια τροχιά σύγκρουσης χωρίς εύκολη διέξοδο.
