Οι νέες πληροφορίες από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σκηνικό για τη διεθνή ασφάλεια, καθώς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει σε μεγάλο βαθμό λειτουργικό και στρατηγικά ανέπαφο, παρά τα διαδοχικά στρατιωτικά πλήγματα που έχουν πραγματοποιηθεί το τελευταίο διάστημα στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι πρόσφατες επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, οι οποίες στόχευσαν κρίσιμες στρατιωτικές και πυρηνικές υποδομές, δεν κατάφεραν να επιφέρουν το αποφασιστικό πλήγμα που θα ανέκοπτε την εξέλιξη του ιρανικού προγράμματος.
Αντίθετα, το πυρηνικό υλικό, κυρίως το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, φαίνεται να παραμένει διαθέσιμο και προστατευμένο σε καλά θωρακισμένες υπόγειες εγκαταστάσεις.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι πριν από την τελευταία φάση των συγκρούσεων, το Ιράν θα μπορούσε θεωρητικά να φτάσει σε επίπεδο παραγωγής πυρηνικής δυνατότητας μέσα σε διάστημα τριών έως έξι μηνών.
Μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις, το χρονοδιάγραμμα αυτό μετατέθηκε σε περίπου εννέα μήνες έως έναν χρόνο, ωστόσο οι πιο πρόσφατες αξιολογήσεις δείχνουν ότι η πραγματική επιβράδυνση ενδέχεται να είναι μικρότερη από την αναμενόμενη.
Η δυσκολία προκύπτει κυρίως από το γεγονός ότι βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού έχουν είτε μερικώς καταστραφεί είτε μεταφερθεί σε υπόγειες τοποθεσίες, καθιστώντας τις εξαιρετικά δύσκολες στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση.
Παράλληλα, διεθνείς επιθεωρητές αναφέρουν ότι δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για περίπου 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ποσότητα που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την παραγωγή πολλαπλών πυρηνικών κεφαλών.
Η διεθνής ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, το συνολικό απόθεμα του Ιράν σε πυρηνικό υλικό θα μπορούσε, εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω, να επαρκεί θεωρητικά για την κατασκευή έως και δέκα πυρηνικών βομβών. Το στοιχείο αυτό αυξάνει κατακόρυφα την πίεση προς διπλωματική ή στρατιωτική επίλυση του ζητήματος.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι εντάσεις γύρω από στρατηγικά περάσματα, όπως το Στενό του Ορμούζ, έχουν ήδη προκαλέσει σημαντική αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Η πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης θεωρείται από αναλυτές ως ένας από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου για νέα παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στρατηγικό στόχο.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα σενάρια, από την ενίσχυση των κυρώσεων μέχρι πιο στοχευμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων πιθανών επιδρομών σε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικού υλικού.
Ωστόσο, ειδικοί στον τομέα της διεθνούς ασφάλειας τονίζουν ότι ακόμη και εκτεταμένα στρατιωτικά πλήγματα δεν μπορούν να εξαλείψουν εύκολα την τεχνογνωσία και την επιστημονική βάση ενός πυρηνικού προγράμματος. Η εμπειρία δείχνει ότι η γνώση μεταφέρεται και αναπαράγεται, καθιστώντας οποιαδήποτε πλήρη εξουδετέρωση ιδιαίτερα δύσκολη.
Επιπλέον, η στοχευμένη εξουδετέρωση Ιρανών επιστημόνων από προηγούμενες επιχειρήσεις έχει δημιουργήσει επιπλέον αβεβαιότητα, αλλά όχι πλήρη αποδιοργάνωση του προγράμματος.
Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει επαρκή επιστημονική και τεχνική ικανότητα για να συνεχίσει την ανάπτυξη του πυρηνικού του σχεδιασμού.
Στο διπλωματικό επίπεδο, η κατάσταση παραμένει αδιέξοδη, καθώς οι συνομιλίες μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο. Η έλλειψη εμπιστοσύνης και οι αντικρουόμενες στρατηγικές προσεγγίσεις καθιστούν κάθε προσπάθεια συμφωνίας εξαιρετικά δύσκολη.
► Διαβάστε επίσης: Σήμα κινδύνου από το ΔΝΤ: «Ήδη σε εξέλιξη το δυσμενές σενάριο» – Απειλή για νέα ενεργειακή και πληθωριστική κρίση
Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται οδηγεί σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης αβεβαιότητας, όπου το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η ενεργειακή αστάθεια και η γεωπολιτική ένταση συνθέτουν έναν επικίνδυνο συνδυασμό με πιθανές παγκόσμιες επιπτώσεις.
