Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία πέρασαν τη Δευτέρα από τα Στενά του Ορμούζ, με τη συνδρομή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, την ώρα που το Ιράν απειλεί ότι θα σταματήσει «με τη βία» όσα πλοία κινηθούν αντίθετα με τις οδηγίες των Φρουρών της Επανάστασης.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της CENTCOM, τα δύο πλοία απέπλευσαν από τον Περσικό Κόλπο και πέρασαν μέσω του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Project Freedom», την οποία οι ΗΠΑ ενεργοποίησαν με στόχο –όπως αναφέρουν– να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Πρόκειται για τα πρώτα δύο πλοία που, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ από τη στιγμή που ο αμερικανικός στρατός ξεκίνησε την επιχείρηση καθοδήγησης εμπορικών πλοίων μέσω του περάσματος.
Την ίδια ώρα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν διαψεύδουν ότι υπήρξε διέλευση πλοίων τις τελευταίες ώρες και προειδοποιούν πως οποιαδήποτε ναυτική δραστηριότητα δεν συνάδει με τις «δηλωμένες αρχές» του ναυτικού τους θα αντιμετωπίσει «σοβαρούς κινδύνους».
Στην ίδια προειδοποίηση, η ιρανική πλευρά υπογραμμίζει ότι τα πλοία που θα παραβιάσουν τις οδηγίες θα σταματούν «με τη βία», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο το θερμόμετρο στην περιοχή.
Η CENTCOM ανέφερε ακόμη ότι αμερικανικά αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων πέρασαν τη Δευτέρα από την Αραβική Θάλασσα μέσω των Στενών του Ορμούζ και πλέον επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις συνδράμουν ενεργά τις προσπάθειες για την αποκατάσταση της διέλευσης της εμπορικής ναυτιλίας», σημείωσε η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση.
Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι τα δύο εμπορικά πλοία δεν συνοδεύτηκαν με την κλασική έννοια της συνοδείας, αλλά κινήθηκαν μέσα από καθορισμένη αμυντική ζώνη. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι Ιρανοί δεν άνοιξαν πυρ εναντίον τους.
Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι έχουν αλλάξει οι κανόνες εμπλοκής για τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.
Πλέον, οι δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν εξουσιοδότηση να πλήττουν άμεσες απειλές κατά πλοίων που διασχίζουν τα Στενά, όπως ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης ή ιρανικές πυραυλικές θέσεις.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε στο Fox News ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «ανοίγουν» τα Στενά του Ορμούζ.
Υποστήριξε μάλιστα ότι ο αμερικανικός στρατός έχει «απόλυτο έλεγχο» της θαλάσσιας οδού, επιμένοντας πάντως ότι οι ΗΠΑ θα ανοίξουν πυρ «μόνο εάν δεχθούν πυρά» από τους Ιρανούς.
Από την πλευρά τους, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις κατηγόρησαν τις ΗΠΑ ότι οι «επιθετικές ενέργειες» τους θα περιπλέξουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση και θα θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των πλοίων στον Περσικό Κόλπο.
Η Τεχεράνη κάλεσε όλα τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια να μην περνούν από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς προηγούμενο συντονισμό με τον ιρανικό στρατό.
Παράλληλα, το ιρανικό πρακτορείο Fars, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, υποστήριξε ότι δύο ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανικό πολεμικό πλοίο που επιχείρησε να περάσει από τα Στενά τη Δευτέρα.
Η CENTCOM διέψευσε τον ισχυρισμό αυτό, ενώ στη συνέχεια οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι πραγματοποίησαν «προειδοποιητικές βολές» προς την κατεύθυνση αμερικανικού πολεμικού πλοίου.
Το σκηνικό στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά εύφλεκτο, καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εμφανίσει εικόνα ελέγχου και επαναφοράς της ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι δεν θα επιτρέψει κινήσεις χωρίς δικό της συντονισμό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί για «ισχυρή» απάντηση σε περίπτωση που το Ιράν παρέμβει.
Η CENTCOM ανέφερε ότι εκτός από τα δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία που «κατευθύνονται με ασφάλεια στο ταξίδι τους» αφού διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, σημείωσε ότι αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων του αμερικανικού Ναυτικού στον βρίσκονται Περσικό Κόλπο και συμβάλλουν στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Σε ανάρτησή της στο Χ, η CENTCOM ανέφερε ότι και αμερικανικά αντιτορπιλικά διέσχισαν τα Στενά, χωρίς να διευκρινίσει πότε έφτασαν τα πολεμικά πλοία ή πότε αναχώρησαν τα εμπορικά.
Ο Τραμπ περιέγραψε το «Project Freedom» με ανθρωπιστικούς όρους, ως μια επιχείρηση που αποσκοπεί στην υποστήριξη ναυτικών που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο από την έναρξη του πολέμου.
Πληρώματα πλοίων δήλωσαν στο Associated Press ότι είδαν drones και πυραύλους να εκρήγνυνται πάνω από τα νερά σε προηγούμενη φάση της σύγκρουσης, την ώρα που τα πλοία τους αντιμετώπιζαν ελλείψεις σε πόσιμο νερό, τρόφιμα και άλλες προμήθειες.
Το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA χαρακτήρισε την επιχείρηση μέρος του «παραληρήματος» του Τραμπ.
Το Ιράν επιμένει στον έλεγχο των Στενών
Η στρατιωτική ηγεσία του Ιράν δήλωσε τη Δευτέρα ότι τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά πρέπει να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές.
«Προειδοποιούμε ότι κάθε ξένη στρατιωτική δύναμη — ιδιαίτερα ο επιθετικός αμερικανικός στρατός — που σκοπεύει να προσεγγίσει ή να εισέλθει στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελέσει στόχο», δήλωσε ο υποστράτηγος Ali Abdollahi στην κρατική τηλεόραση IRIB.
Η διαταραχή της ναυσιπλοΐας έχει πιέσει χώρες της Ευρώπης και της Ασίας που εξαρτώνται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Περσικού Κόλπου, αυξάνοντας τις τιμές πέρα από την περιοχή.
Οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ναυτιλιακές εταιρείες ότι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κυρώσεις εάν καταβάλουν πληρωμές στο Ιράν για τη διέλευση από τα Στενά.
Το Joint Maritime Information Center κάλεσε τους ναυτικούς να συντονίζονται στενά με τις αρχές του Ομάν «λόγω αναμενόμενου υψηλού όγκου κυκλοφορίας». Προειδοποίησε επίσης ότι η διέλευση κοντά στις συνήθεις διαδρομές «θα πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη λόγω της παρουσίας ναρκών που δεν έχουν πλήρως εντοπιστεί και εξουδετερωθεί».
Ο επικεφαλής ασφάλειας του Baltic and International Maritime Council, μιας σημαντικής διεθνούς ένωσης ναυτιλίας, δήλωσε ότι δεν έχουν δοθεί επίσημες οδηγίες ή λεπτομέρειες για την αμερικανική επιχείρηση.
Ο Τζάκομπ Λάρσεν αμφισβήτησε τη βιωσιμότητά της και προειδοποίησε ότι ενέχει «κίνδυνο νέας έκρηξης εχθροπραξιών».
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι στόχευσε με δύο drones δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με την εθνική πετρελαϊκή τους εταιρεία, την ώρα που αυτό διέσχιζε τα Στενά.
Δεν διευκρινίστηκε πότε σημειώθηκε η επίθεση, ενώ δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Η ADNOC Logistics & Services ανέφερε στο Χ ότι το πλοίο δεν μετέφερε φορτίο όταν επλήγη ανοιχτά του Ομάν.
Οι ΗΠΑ διαψεύδουν πλήγμα σε πολεμικό πλοίο
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων τα Fars και ILNA, μετέδωσαν τη Δευτέρα ότι το Ιράν έπληξε αμερικανικό πλοίο κοντά σε ιρανικό λιμάνι νοτιοανατολικά των Στενών, κατηγορώντας το ότι «παραβίασε την ασφάλεια και τους κανόνες ναυσιπλοΐας». Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το πλοίο αναγκάστηκε να επιστρέψει.
Η CENTCOM απάντησε μέσω Χ ότι «κανένα πλοίο του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού δεν έχει πληγεί».
Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια από τις 13 Απριλίου, αναγκάζοντας τουλάχιστον 49 εμπορικά πλοία να επιστρέψουν, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση.
Ο αποκλεισμός έχει στερήσει από την Τεχεράνη σημαντικά έσοδα από το πετρέλαιο, τα οποία είναι κρίσιμα για τη στήριξη της πιεσμένης οικονομίας της. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν την ελπίδα ότι η πίεση αυτή θα οδηγήσει το Ιράν σε παραχωρήσεις, τόσο για το πυρηνικό του πρόγραμμα όσο και για άλλα ζητήματα.
Περιορισμένη πρόοδος στις διαπραγματεύσεις
Η τελευταία ιρανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου προβλέπει άρση των αμερικανικών κυρώσεων, τερματισμό του αποκλεισμού, αποχώρηση των δυνάμεων από την περιοχή και πλήρη παύση των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων του Ισραήλ στον Λίβανο, σύμφωνα με τα πρακτορεία Nour News και Tasnim.
Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι εξετάζουν την αμερικανική απάντηση, με τον εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei να επισημαίνει ότι οι συνεχείς αλλαγές στις απαιτήσεις δυσκολεύουν τη διπλωματία, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η πρότασή της δεν περιλαμβάνει ζητήματα που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα ή τον εμπλουτισμό ουρανίου — ζητήματα που αποτελούν διαχρονική πηγή έντασης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το Ιράν επιδιώκει την επίλυση των υπόλοιπων θεμάτων εντός 30 ημερών και στοχεύει στον τερματισμό του πολέμου, αντί για απλή παράταση της εκεχειρίας. Ο Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός το Σαββατοκύριακο ως προς το κατά πόσο η πρόταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε συμφωνία.
Μεταφορά πληρώματος από κατασχεμένο πλοίο
Το Πακιστάν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι διευκόλυνε τη μεταφορά 22 μελών πληρώματος από ιρανικό πλοίο που είχε κατασχεθεί νωρίτερα από τις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, καθώς επιχειρείται επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν ανέφερε ότι τα μέλη του πληρώματος του πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων MV Touska μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στη χώρα και αναμένεται να παραδοθούν στις ιρανικές αρχές.
Το πλοίο θα μεταφερθεί σε πακιστανικά ύδατα για τις απαραίτητες επισκευές πριν επιστραφεί στους ιδιοκτήτες του, με τη διαδικασία να γίνεται σε συντονισμό με τη στήριξη τόσο του Ιράν όσο και των Ηνωμένων Πολιτειών.
