Η Τεχεράνη παρουσίασε ένα πακέτο 14 προτάσεων με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης, προβλέποντας μεταξύ άλλων το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού. Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται διστακτικός, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών χτυπημάτων σε περίπτωση που, όπως σημειώνει, η Τεχεράνη «ξεφύγει».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε το Σάββατο ότι έχει λάβει ενημέρωση για τα βασικά σημεία μιας ενδεχόμενης συμφωνίας με το Ιράν, ωστόσο αναμένει το πλήρες κείμενο, προειδοποιώντας ταυτόχρονα πως δεν αποκλείεται η επανέναρξη των επιθέσεων εάν η ιρανική πλευρά παρεκκλίνει από τα συμφωνηθέντα.
Ανώτατος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε την ίδια ημέρα ότι η πρόταση της Τεχεράνης –την οποία μέχρι στιγμής ο Τραμπ δεν έχει αποδεχθεί– προβλέπει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού, μεταθέτοντας παράλληλα τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα σε μεταγενέστερη φάση.
Απαντώντας σε ερώτηση για την ιρανική πρόταση πριν αναχωρήσει για το Μαϊάμι από το West Palm Beach της Φλόριντα, ο Τραμπ σημείωσε: «Έχω ενημερωθεί για το περίγραμμα της συμφωνίας και αναμένω να δω το πλήρες κείμενο».
Μέσω της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιεί, πρόσθεσε ότι δυσκολεύεται να φανταστεί πως οι προτάσεις αυτές μπορούν να γίνουν αποδεκτές, υποστηρίζοντας πως το Ιράν δεν έχει καταβάλει το τίμημα που του αναλογεί.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο επανάληψης στρατιωτικών επιχειρήσεων, απάντησε πως δεν επιθυμεί να τοποθετηθεί δημόσια, ωστόσο άφησε ανοιχτό το σενάριο, τονίζοντας ότι όλα θα εξαρτηθούν από τις κινήσεις της Τεχεράνης.
Το Ιράν δηλώνει ανοιχτό στη διπλωματία
Ο Τραμπ έχει επαναλάβει σε πολλές περιπτώσεις ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ την Παρασκευή εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την τελευταία ιρανική πρόταση. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν υπογράμμισε ότι η χώρα είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε διπλωματικές λύσεις, υπό την προϋπόθεση αλλαγής στάσης από τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Reuters και άλλα διεθνή μέσα, η Τεχεράνη είχε ήδη προτείνει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ πριν την επίλυση των πυρηνικών διαφορών. Ο Ιρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι η προσέγγιση αυτή έχει ενσωματωθεί πλέον σε επίσημο σχέδιο που διαβιβάστηκε στην Ουάσινγκτον μέσω διαμεσολαβητών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ακόμη ότι, «σε ανθρώπινο επίπεδο», δεν προτιμά τη στρατιωτική λύση, ενώ ενημέρωσε ηγετικά στελέχη του Κογκρέσου πως δεν απαιτείται η έγκρισή τους για ενδεχόμενη παράταση των επιχειρήσεων, καθώς –όπως ανέφερε– η εκεχειρία είχε ήδη αναστείλει τις συγκρούσεις.
Παρά τις δηλώσεις ότι δεν βιάζεται να καταλήξει σε συμφωνία, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες εσωτερικές πιέσεις να άρει τον ιρανικό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών των καυσίμων στις ΗΠΑ, προκαλώντας ανησυχία στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Τα βασικά σημεία της ιρανικής πρότασης
Ιρανικά μέσα αναφέρουν ότι το σχέδιο των 14 σημείων περιλαμβάνει την αποχώρηση αμερικανικών στρατευμάτων από περιοχές γύρω από το Ιράν, την άρση του αποκλεισμού, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, την καταβολή αποζημιώσεων, την κατάργηση των κυρώσεων και τον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, μεταξύ αυτών και στον Λίβανο. Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία νέου μηχανισμού ελέγχου για τα Στενά του Ορμούζ.
Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διέκοψαν πριν από περίπου έναν μήνα τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, οι δύο πλευρές δεν φαίνεται να έχουν προσεγγίσει ουσιαστικά μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία έχει προκαλέσει πρωτοφανείς αναταράξεις στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, έχει επηρεάσει τις διεθνείς αγορές και έχει ενισχύσει τους φόβους για επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Η Τεχεράνη έχει περιορίσει σχεδόν πλήρως τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο για πάνω από δύο μήνες, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε δικά της πλοία. Τον προηγούμενο μήνα, οι ΗΠΑ απάντησαν επιβάλλοντας δικό τους αποκλεισμό σε πλοία που αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια.
Η Ουάσινγκτον έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να τερματίσει τη σύγκρουση –η οποία έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους– χωρίς μια συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που επικαλέστηκε ο Τραμπ όταν διέταξε επιθέσεις τον Φεβρουάριο, εν μέσω διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Το πυρηνικό ζήτημα μετατίθεται για αργότερα
Σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, η απόφαση να μετατεθούν οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα σε επόμενο στάδιο αποτελεί σημαντική παραχώρηση από την πλευρά της Τεχεράνης, με στόχο να διευκολυνθεί η επίτευξη συμφωνίας.
Με βάση την πρόταση, ο πόλεμος θα μπορούσε να λήξει με εγγυήσεις ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν θα προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις, ενώ το Ιράν θα άνοιγε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ και η Ουάσινγκτον θα προχωρούσε στην άρση των περιορισμών.
Σε επόμενο στάδιο θα ακολουθούσαν διαπραγματεύσεις για περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων. Το Ιράν ζητά την αναγνώριση του δικαιώματός του στον εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνική χρήση, ακόμη και αν συμφωνήσει σε προσωρινή αναστολή του προγράμματος.
«Με αυτόν τον τρόπο, το πιο σύνθετο ζήτημα μεταφέρεται στο τελικό στάδιο των συνομιλιών, ώστε να δημιουργηθούν καλύτερες συνθήκες για συμφωνία», σημείωσε ο αξιωματούχος.
Με πληροφορίες από Reuters
