Οι παραγωγοί και εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή ήδη εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές για να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ, εν μέσω έντονων εξελίξεων στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μονομερώς ότι παρατείνει την εκεχειρία μέχρι να υποβληθεί πρόταση ειρήνης από τους Ιρανούς διαπραγματευτές, ενώ χθες ισχυρίστηκε μέσω Truth Social ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τον πλήρη έλεγχο του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος.
Σε αυτό το αβέβαιο και επικίνδυνο τοπίο, αποκαλύπτεται ο βασικός περιορισμός που διέπει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας: η συγκέντρωση των εξαγωγικών ροών πετρελαίου και LNG, η οποία μετατρέπει γρήγορα τις τοπικές συγκρούσεις σε παγκόσμια αστάθεια τιμών. Το ερώτημα που προβάλλει επιτακτικά είναι αν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.
Κοιτάζοντας πέρα από τα Στενά του Ορμούζ
Σε αυτό το πλαίσιο, οι παραγωγοί πετρελαίου στον Κόλπο αρχίζουν να στραφούν πέρα από τον «κόρσέ» του. Από τις αρχές Απριλίου, τα χρηματοοικονομικά μέσα ανέφεραν ότι τα κράτη του Κόλπου επενδύουν σημαντικά σε νέες διαδρομές, προσπαθώντας να αντισταθμίσουν το κόστος και τις τεχνικές δυσκολίες του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας.
Ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, προειδοποίησε χθες ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και να αναζητήσουν νέες πηγές ενέργειας, καθώς η πιο ευάλωτη περιοχή στις εξαγωγές μέσω Ορμούζ είναι το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, με τις ροές να καταλήγουν κυρίως σε ασιατικές χώρες.
Το κλείσιμο των Στενών ανέτρεψε πλήρως τις προηγούμενες θεωρίες κόστους-οφέλους που αφορούσαν τη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών και υποδομών, όπως σημείωσε η Maisoon Kafafy του Atlantic Council στο CNBC.
Πόσο ρεαλιστική είναι η αλλαγή πορείας;
Πέρα από τις επενδύσεις και τις υποδομές, οι πολεμικές συγκρούσεις αποτελούν κρίσιμο παράγοντα που θα καθορίσει την επιτυχία των εναλλακτικών διαδρομών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο σημαντικός αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας δέχτηκε επίθεση από το Ιράν στις 8 Απριλίου, με αποτέλεσμα τη μείωση της ημερήσιας παραγωγής κατά περίπου 700.000 βαρέλια, αν και οι ζημιές αποκαταστάθηκαν λίγες ημέρες αργότερα.
Νωρίτερα, τον Μάρτιο, το λιμάνι της Φουτζέιρα, το τελικό σημείο του αγωγού των ΗΑΕ, υπέστη επίθεση από ιρανικά drones, προκαλώντας διακοπή στις εργασίες φόρτωσης πετρελαίου στον τερματικό σταθμό εξαγωγής, όπως ανέφερε το CNBC.
Σενάρια για νέους αγωγούςΚράτη της Μέσης Ανατολής εξετάζουν προτάσεις για νέες διαδρομές ή επανεκκίνηση παλιών έργων, με σκοπό να διαφοροποιήσουν τις πηγές εφοδιασμού.
Για παράδειγμα, το Ιράκ επαναλειτουργεί έναν αγωγό μήκους περίπου 600 μιλίων προς την Τουρκία, ο οποίος είχε κλείσει για πάνω από μια δεκαετία. Σύμφωνα με το Iraqi News Agency και το CNBC, η χωρητικότητά του αναμένεται να φτάσει αρχικά τα 250.000 βαρέλια την ημέρα.
Εκτός από τις επενδύσεις, οι διαμάχες και οι συγκρούσεις παραμένουν εμπόδιο στην αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των εναλλακτικών διαδρομών. Το Ιράκ, το Ομάν, η Ιορδανία και η Αίγυπτος εξετάζουν την κατασκευή νέων αγωγών, αν και αυτά τα έργα έχουν καθυστερήσει λόγω κόστους, αστάθειας ή κινδύνων ασφαλείας.
Ωστόσο, η συνολική χωρητικότητα αυτών των εναλλακτικών διαδρομών είναι πολύ χαμηλότερη από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που περνούσαν μέσω Ορμούζ πριν από το κλείσιμό του. Αυτό αναδεικνύει το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια εναλλακτική μπορεί να αποτελέσει ισότιμη λύση.
