Η συμφωνία RELOS αναδιαμορφώνει τον γεωστρατηγικό χάρτη από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Αρκτική, επιτρέποντας για πρώτη φορά μόνιμη, έστω και περιορισμένη, παρουσία ξένων στρατευμάτων στο έδαφος της πολυπληθέστερης χώρας παγκοσμίως.
Σε μια εξέλιξη που επηρεάζει βαθιά τις ισορροπίες ισχύος στην ευρύτερη ασιατική περιοχή, Ρωσία και Ινδία ενεργοποίησαν ένα καινοτόμο αμυντικό πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο προβλέπει αμοιβαία ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στις επικράτειές τους. Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, η Συμφωνία «Αμοιβαίας Ανταλλαγής Υποστήριξης και Εφοδιαστικής» (RELOS) συνιστά το πιο ουσιαστικό βήμα εμβάθυνσης της στρατιωτικής σύμπραξης των δύο χωρών, επιτρέποντας τη χρήση βάσεων, ναυστάθμων και αεροδρομίων τόσο σε περιόδους ειρήνης όσο και σε συνθήκες κρίσης ή πολέμου.
Για την Ινδία, η εξέλιξη αυτή έχει ιστορικό χαρακτήρα, καθώς για πρώτη φορά αποδέχεται την παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στο έδαφός της, έστω υπό συγκεκριμένους όρους. Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εντάσεων και οικονομικής αβεβαιότητας, ενώ εξελίσσεται υπό τη σκιά των απρόβλεπτων διεθνών χειρισμών του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Οι λεπτομέρειες και το εύρος της συμφωνίας RELOS
Η πορεία προς την οριστική επικύρωση της συμφωνίας διήρκεσε περίπου οκτώ χρόνια. Υπογράφηκε στη Μόσχα τον Φεβρουάριο και επικυρώθηκε τελικά στις 15 Δεκεμβρίου από τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Αν και τέθηκε σε ισχύ από τις 12 Ιανουαρίου, οι λεπτομέρειες δόθηκαν στη δημοσιότητα μόλις πρόσφατα από τις ρωσικές αρχές.
Η συμφωνία έχει διάρκεια πέντε ετών, με δυνατότητα παράτασης, και προβλέπει σαφή όρια στην ανάπτυξη δυνάμεων: κάθε πλευρά μπορεί να αναπτύσσει έως 3.000 στρατιώτες, πέντε πολεμικά πλοία και δέκα στρατιωτικά αεροσκάφη σε υποδομές της άλλης χώρας. Το Κρεμλίνο διευκρίνισε ότι στόχος της είναι να ρυθμίσει το πλαίσιο ανάπτυξης στρατιωτικών μονάδων, την πρόσβαση πολεμικών πλοίων σε λιμένες και τη χρήση του εναέριου χώρου και των αεροδρομίων.
Πέρα από τον συμβολισμό, η RELOS δημιουργεί ένα λειτουργικό σύστημα υποστήριξης για τον ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό που ήδη κυριαρχεί στο ινδικό οπλοστάσιο. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ρυθμίζει την πρόσβαση σε λιμάνια για ανεφοδιασμό με καύσιμα, τρόφιμα και τεχνικά μέσα, ενώ για την αεροπορία καλύπτει ζητήματα όπως η πλοήγηση, ο έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας και η συντήρηση. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και επιχειρήσεις σε περιοχές κοινού ενδιαφέροντος.
Το γεωστρατηγικό όφελος της Ρωσίας και η πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό
Για τη Μόσχα, η συμφωνία συνιστά σημαντική διπλωματική και στρατιωτική επιτυχία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονων πιέσεων από τη Δύση μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Παρά τις επικρίσεις από τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες για τη συνέχιση των ενεργειακών συναλλαγών με την Ινδία, η Ρωσία καταφέρνει να ενισχύσει την επιρροή της στην Ασία.
Η RELOS δίνει στη Ρωσία τη δυνατότητα να προβάλλει ισχύ σε μια γεωγραφική ζώνη όπου δεν είχε μέχρι σήμερα σταθερή παρουσία: τον Ινδικό Ωκεανό. Μέσω της χρήσης ινδικών εγκαταστάσεων, ρωσικά πλοία και αεροσκάφη μπορούν να διατηρούν παρατεταμένη επιχειρησιακή παρουσία, ενισχύοντας το μήνυμα ότι η χώρα παραμένει ισχυρός διεθνής παίκτης, παρά το καθεστώς κυρώσεων.
Η στρατηγική ενίσχυση της Ινδίας και η ισορροπία μεταξύ Δύσης και Ανατολής
Για το Νέο Δελχί, η συμφωνία σηματοδοτεί μια μετάβαση από τη σχέση αγοραστή-προμηθευτή όπλων σε μια πιο ενεργή στρατιωτική συνεργασία. Η Ινδία αποκτά πρόσβαση σε κρίσιμες ρωσικές βάσεις στην Αρκτική και την Άπω Ανατολή, από το Βλαδιβοστόκ έως το Μούρμανσκ, εξασφαλίζοντας εναλλακτικές θαλάσσιες οδούς και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, που επιτρέπει στην Ινδία να ενισχύει τη θέση της απέναντι στην Κίνα, διατηρώντας ταυτόχρονα την ανεξαρτησία της από τα δυτικά γεωπολιτικά μπλοκ. Αν και διαθέτει αντίστοιχη συμφωνία με τις ΗΠΑ (LEMOA), η RELOS ξεχωρίζει, καθώς είναι η μόνη που επιτρέπει την παρουσία ξένων στρατευμάτων και στρατιωτικών μέσων στο ινδικό έδαφος.
