Κρίσιμο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα, με την Ουάσινγκτον να ζητά μορατόριουμ 20 ετών στον εμπλουτισμό ουρανίου. Παρά την πρόοδο και τις εντατικές διαμεσολαβητικές προσπάθειες, οι διαφορές παραμένουν σημαντικές, ενώ η εκεχειρία πλησιάζει στη λήξη της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν από το Ιράν να αποδεχθεί μορατόριουμ 20 ετών στον εμπλουτισμό ουρανίου, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκαν το Σαββατοκύριακο στο Ισλαμαμπάντ, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη αντιπρότεινε μια πολύ μικρότερη περίοδο, «μονοψήφιων ετών», γεγονός που αναδεικνύει το βασικό αγκάθι που εξακολουθεί να μπλοκάρει μια συνολική συμφωνία: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και ειδικά το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου και των αποθεμάτων που ήδη διαθέτει.
Στο τραπέζι το τέλος του πολέμου
Παρά το αδιέξοδο, οι διαμεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία εντείνουν τις προσπάθειες για γεφύρωση των διαφορών, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας πριν από τη λήξη της εκεχειρίας στις 21 Απριλίου.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν, επιχειρώντας να αυξήσει την πίεση στις διαπραγματεύσεις.
Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι επαφές συνεχίζονται, υπογραμμίζοντας πως υπάρχει «πρόοδος προς μια συμφωνία», ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον δέχθηκε επικοινωνία από «τα σωστά πρόσωπα στο Ιράν» που επιθυμούν συμφωνία.
Παρασκήνιο και ένταση
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των συνομιλιών, η απαίτηση των ΗΠΑ για 20ετές «πάγωμα» του εμπλουτισμού αποτέλεσε καθοριστικό σημείο τριβής στις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον ζήτησε την πλήρη απομάκρυνση από το Ιράν όλων των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η Τεχεράνη απάντησε ότι θα μπορούσε να δεχθεί μια «ελεγχόμενη διαδικασία απομείωσης εμπλουτισμού» (down-blending), υπό διεθνή επιτήρηση.
Αν και δεν υπήρξε τελική συμφωνία, οι Ιρανοί διαπραγματευτές εκτιμούσαν ότι βρίσκονταν κοντά σε ένα αρχικό πλαίσιο συμφωνίας έως το πρωί της Κυριακής.
Ωστόσο, αιφνιδιάστηκαν από δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος όχι μόνο δεν άφησε περιθώρια αισιοδοξίας, αλλά απέδωσε ευθύνες στην Τεχεράνη και ανακοίνωσε την αποχώρηση της αμερικανικής αντιπροσωπείας από το Ισλαμαμπάντ.
Πηγές αναφέρουν ότι η ιρανική πλευρά αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση αυτή ως αποσταθεροποιητική.
Αντιδράσεις και δηλώσεις
Ο Ιρανός βουλευτής Σεγιέν Μαχμούντ Ναμπαβιάν, μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, δήλωσε ότι οι δύο βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ στο πυρηνικό ζήτημα ήταν ο λόγος που δεν επετεύχθη συμφωνία.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου ανέφερε ότι ο Βανς τον ενημέρωσε πως το κύριο εμπόδιο παραμένει η πλήρης απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού και η διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα προχωρήσει σε εμπλουτισμό για πολλά χρόνια -ενδεχομένως και δεκαετίες.
Ο Λευκός Οίκος δεν προχώρησε σε επίσημο σχόλιο για τις εξελίξεις.
Τι ακολουθεί
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι διαμεσολαβητές εργάζονται εντατικά για να καλύψουν τα εναπομείναντα κενά.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελατί αναμένεται να μεταβεί στην Ουάσινγκτον για επαφές με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο.
Στις προσπάθειες συμμετέχει και η Τουρκία, με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και τον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Ιμπραήμ Καλίν να επιχειρούν γεφύρωση των διαφορών.
Ο Φιντάν δήλωσε ότι οι αρχικές θέσεις των δύο πλευρών είναι «αναμενόμενα σκληρές», αλλά εκτίμησε ότι υπάρχει ειλικρινής πρόθεση για επίτευξη και διατήρηση της εκεχειρίας.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της κατάπαυσης του πυρός κατά 45 έως 60 ημέρες, ώστε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αν το ζήτημα του εμπλουτισμού μετατραπεί σε «όλα ή τίποτα», τότε ενδέχεται να προκύψει σοβαρό εμπόδιο.
