Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ κλιμακώνεται επικίνδυνα, την ώρα που αποκαλύπτονται τα αίτια που οδήγησαν σε αδιέξοδο τις διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν.
Σε πλήρη ανάπτυξη τέθηκε τη Δευτέρα (13/4) ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, που επεκτείνεται τόσο στα Στενά του Ορμούζ όσο και σε ολόκληρη την ιρανική ακτογραμμή, επιβαρύνοντας περαιτέρω το ήδη τεταμένο κλίμα στη Μέση Ανατολή μετά το «ναυάγιο» των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Axios, η βασική διαφωνία εστιάστηκε στο πυρηνικό πρόγραμμα, με τις ΗΠΑ να απαιτούν πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου για διάστημα έως και 20 ετών, ενώ η Τεχεράνη πρότεινε σημαντικά μικρότερο χρονικό ορίζοντα, σε μονοψήφια έτη.
Οι περιορισμοί ενεργοποιήθηκαν στις 17:00 ώρα Ελλάδας, με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) να προειδοποιεί ότι κάθε πλοίο που κινείται χωρίς άδεια εντός της ζώνης αποκλεισμού μπορεί να αναχαιτιστεί, να εκτραπεί ή να καταληφθεί.
► Διαβάστε επίσης: Τραμπ: «Μας ζήτησαν συμφωνία» ενώ οι ΗΠΑ σφίγγουν τον ναυτικό κλοιό γύρω από το Ιράν με 15 πολεμικά πλοία
Παράλληλα, όπως γνωστοποίησε το βρετανικό κέντρο ναυτικής ασφάλειας UKMTO, τα μέτρα καλύπτουν ευρύ θαλάσσιο τόξο που εκτείνεται από τον Περσικό Κόλπο έως την Αραβική Θάλασσα, περιλαμβάνοντας το σύνολο των ιρανικών λιμανιών και ενεργειακών εγκαταστάσεων. Ο αποκλεισμός αφορά όλα τα πλοία ανεξαρτήτως σημαίας που διατηρούν συναλλαγές με ιρανικές υποδομές.
Η CENTCOM διευκρίνισε πάντως ότι η διέλευση προς μη ιρανικούς προορισμούς δεν απαγορεύεται, αν και αναμένεται έντονη στρατιωτική παρουσία και έλεγχοι.
► Διαβάστε επίσης: Σκληρό μήνυμα Τραμπ για Ορμούζ: «Θα χτυπήσουμε όποιο ιρανικό πλοίο πλησιάσει» – Σε εφαρμογή ο αποκλεισμός (vid)
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Donald Trump ανέφερε ότι 34 δεξαμενόπλοια διέσχισαν τα Στενά την Κυριακή (12/4), αριθμός που – όπως υποστήριξε – αποτελεί ρεκόρ από την έναρξη της κρίσης. Παράλληλα, δήλωσε ότι το Ιράν επιδιώκει επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων, εκφράζοντας βεβαιότητα για την αποτελεσματικότητα του αποκλεισμού.
Χαρακτήρισε τη στάση του Ιράν «εκβιασμό κατά της διεθνούς κοινότητας», ενώ προχώρησε και σε προκλητικές δηλώσεις, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο επέκτασης της έντασης και σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα.
Στο ζήτημα των πυρηνικών εμφανίστηκε ανυποχώρητος, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία χωρίς πλήρη δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Μάλιστα, χαρακτήρισε τη στάση του Ιράν «εκβιασμό κατά της διεθνούς κοινότητας», ενώ προχώρησε και σε προκλητικές δηλώσεις, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο επέκτασης της έντασης και σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα.
Νωρίτερα, είχε απειλήσει ευθέως ότι οποιοδήποτε ιρανικό πλοίο πλησιάσει την περιοχή αποκλεισμού θα βυθιστεί άμεσα, επικαλούμενος στρατιωτικές πρακτικές που χρησιμοποιούνται σε επιχειρήσεις κατά διακινητών ναρκωτικών. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι δεκάδες ιρανικά πολεμικά σκάφη έχουν ήδη καταστραφεί.
Στο μεταξύ, σύμφωνα πάντα με το Axios, η αμερικανική πλευρά πρότεινε όχι μόνο πολυετή αναστολή εμπλουτισμού ουρανίου, αλλά και πλήρη απομάκρυνση των αποθεμάτων από το ιρανικό έδαφος. Η Τεχεράνη αντιπρότεινε εναλλακτική λύση, με ελεγχόμενη μείωση του εμπλουτισμένου υλικού αντί της εξαγωγής του.
Πηγές του ίδιου μέσου αναφέρουν ότι οι Ιρανοί πίστευαν πως πλησίαζαν σε προκαταρκτική συμφωνία, ωστόσο αιφνιδιάστηκαν από δηλώσεις του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος όχι μόνο δεν επιβεβαίωσε πρόοδο, αλλά ανακοίνωσε την αποχώρηση της αμερικανικής αποστολής, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στην ιρανική πλευρά.
Ο Benjamin Netanyahu αποκάλυψε ότι ενημερώθηκε απευθείας από τον Βανς, ο οποίος του μετέφερε ότι τα βασικά σημεία διαφωνίας αφορούν την πλήρη απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού και τη διασφάλιση μηδενικού εμπλουτισμού για μεγάλο χρονικό διάστημα, που μπορεί να φτάνει ακόμη και δεκαετίες.
Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν άμεση, με αξιωματούχους να χαρακτηρίζουν τον αποκλεισμό «παράνομο» και «πράξη πειρατείας»
Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν άμεση, με αξιωματούχους να χαρακτηρίζουν τον αποκλεισμό «παράνομο» και «πράξη πειρατείας», ενώ προειδοποίησαν ότι θα υπάρξει απάντηση σε κάθε στρατιωτική κίνηση στην περιοχή. Ιρανοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι, εάν απειληθούν τα λιμάνια της χώρας, καμία θαλάσσια δίοδος στον Κόλπο δεν θα παραμείνει ασφαλής.
Την ίδια ώρα, εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες, με χώρες όπως το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία να επιχειρούν να γεφυρώσουν τις διαφορές πριν από τη λήξη της εκεχειρίας στις 21 Απριλίου. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Hakan Fidan πρότεινε μάλιστα παράταση της εκεχειρίας για έως και 60 ημέρες, προκειμένου να συνεχιστεί ο διάλογος.
Στο οικονομικό πεδίο, οι εξελίξεις έχουν ήδη προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν σημαντική άνοδο, καθώς η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη και μεγάλος όγκος φορτίων έχει «παγώσει» εν πλω.
