Για δεύτερη φορά μέσα στο ακόμη «φρέσκο» 2026, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να τινάξει στον αέρα το ΝΑΤΟ — έναν οργανισμό που οι Αμερικανοί στηρίζουν ξεκάθαρα — εξαιτίας μιας εξωτερικής πολιτικής επιλογής που οι ίδιοι δεν εγκρίνουν στον ίδιο βαθμό.
Αρχικά ήταν το σχέδιό του για τη Γροιλανδία. Τώρα είναι ο πόλεμος με το Ιράν.
Ο Τραμπ έχει στραφεί επανειλημμένα κατά των συμμάχων του ΝΑΤΟ για την έλλειψη στήριξης απέναντι στο Ιράν.
Αφού χαρακτήρισε τη Συμμαχία «χάρτινη τίγρη» και δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ, υποδέχθηκε την Τετάρτη τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος παραδέχθηκε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι «ξεκάθαρα απογοητευμένος» από πολλούς συμμάχους.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση μέσω των social media, επαναφέροντας και το ζήτημα της Γροιλανδίας, όταν οι σύμμαχοι είχαν αντιταχθεί στις βλέψεις του για τον έλεγχο της αυτόνομης περιοχής της Δανίας.
«ΤΟ ΝΑΤΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΑΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙ ΟΥΤΕ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΦΟΡΑ», έγραψε. «ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ΤΗ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ, ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ, ΚΑΚΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΠΑΓΟΥ!!!»
Παρά τη ρητορική, παραμένει δύσκολο νομικά για τον Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, καθώς το Κογκρέσο έχει θεσπίσει από το 2023 διαδικασία που απαιτεί τη δική του έγκριση για μια τέτοια απόφαση.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, οι δηλώσεις του να αποτελούν διαπραγματευτική πίεση, με στόχο να ωθήσει το ΝΑΤΟ να συμβάλει περισσότερο απέναντι στο Ιράν, με το οποίο οι ΗΠΑ βρίσκονται σε εύθραυστη εκεχειρία.
Ωστόσο, όπως φάνηκε και στην υπόθεση της Γροιλανδίας, ακόμη και κινήσεις χωρίς αποχώρηση μπορούν να προκαλέσουν ρωγμές στη Συμμαχία.
Ήδη, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να προχωρήσει χωρίς να έχει στο επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υψηλή στήριξη στο ΝΑΤΟ – αλλά με αυξανόμενη πόλωση
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι Αμερικανοί συνεχίζουν να βλέπουν θετικά το ΝΑΤΟ, ακόμη κι αν το ζήτημα αρχίζει να αποκτά πιο έντονα κομματικά χαρακτηριστικά.
Έρευνα του AP-NORC τον Φεβρουάριο έδειξε ότι το 70% των Αμερικανών θεωρεί τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ «πολύ» ή «αρκετά» θετική για τη χώρα.
Αντίστοιχα, δημοσκόπηση της Gallup κατέγραψε ότι πάνω από τα τρία τέταρτα των πολιτών υποστηρίζουν τη διατήρηση ή και ενίσχυση της συμμετοχής των ΗΠΑ στη Συμμαχία.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και στους Ρεπουμπλικανούς, περίπου 6 στους 10 στηρίζουν την παραμονή ή ενίσχυση του ρόλου των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ενώ μόλις το 13% τάσσεται υπέρ της αποχώρησης.
Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν φαίνεται να επηρεάζει σταδιακά αυτές τις στάσεις. Σύμφωνα με το Pew Research Center, η θετική στάση των Ρεπουμπλικανών προς το ΝΑΤΟ έχει υποχωρήσει, αν και η πλειοψηφία των Αμερικανών εξακολουθεί να βλέπει τη Συμμαχία ως ωφέλιμη.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι πρόσφατες εξελίξεις επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Μετά την υπόθεση της Γροιλανδίας, η στήριξη στο ΝΑΤΟ ενισχύθηκε, καθώς οι Αμερικανοί ήταν αντίθετοι στις κινήσεις Τραμπ.
Αντίθετα, ο πόλεμος στο Ιράν — που βρίσκει μεγαλύτερη αποδοχή στη δεξιά — φαίνεται να οδηγεί μέρος των Ρεπουμπλικανών στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ έχει δίκιο για τον περιορισμένο ρόλο του ΝΑΤΟ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε ως αμυντική συμμαχία και όχι για να στηρίζει κάθε στρατιωτική επιλογή των μελών του. Μάλιστα, η μοναδική φορά που ενεργοποιήθηκε το Άρθρο 5 συλλογικής άμυνας ήταν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, υπέρ των ΗΠΑ.
Πώς μπορεί να πληγεί το ΝΑΤΟ
Το τι θα ακολουθήσει παραμένει ανοιχτό.
Παρότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ είναι δύσκολη χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να αποδυναμώσει τη Συμμαχία.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάζονται σενάρια όπως η απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από χώρες που θεωρούνται λιγότερο υποστηρικτικές ή ακόμη και το κλείσιμο στρατιωτικών βάσεων.
Παράλληλα, η πολιτική των δασμών και η γενικότερη στάση απέναντι σε συμμάχους — που συχνά αντιμετωπίζονται όπως ή και χειρότερα από αντιπάλους — έχουν ήδη επιβαρύνει τις σχέσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η στάση του Τραμπ απέναντι στη Ρωσία, καθώς –όπως επισημαίνουν αναλυτές– συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός διεθνούς περιβάλλοντος όπου «ο ισχυρός επιβάλλεται», υπονομεύοντας τη διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες.
Οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν αναμένεται να έχουν διάρκεια, με το μέλλον του ΝΑΤΟ να αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία όπου θα φανεί το πραγματικό τους βάθος.
