Η αποστολή Artemis II πέρασε ένα κρίσιμο και ιστορικό ορόσημο την Πέμπτη, όταν το διαστημόπλοιο Orion ενεργοποίησε τον κινητήρα του και έθεσε τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά προς τη Σελήνη, ξεκινώντας ένα πολυήμερο ταξίδι που θα τους οδηγήσει πιο βαθιά στο Διάστημα από οποιονδήποτε άνθρωπο στο παρελθόν.
Η καύση του κινητήρα – όπως ονομάζονται αυτές οι ενεργοποιήσεις – διήρκεσε μόλις 5 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα, ενώ το Orion βρισκόταν σε ύψος περίπου 185 χιλιομέτρων από τη Γη, σύμφωνα με τη NASA.
Ωστόσο, η στιγμή αυτή σηματοδότησε την πρώτη φορά που άνθρωποι εγκαταλείπουν τη γήινη τροχιά από το 1972 και την αποστολή Apollo 17.
Στην αποστολή συμμετέχουν οι αστροναύτες της NASA Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, καθώς και ο Καναδός αστροναύτης Τζέρεμι Χάνσεν.
Το ταξίδι αυτό αποτελεί ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά ένας μαύρος αστροναύτης, μια γυναίκα και ένας μη Αμερικανός φτάνουν τόσο μακριά από τη Γη.
«Η ανθρωπότητα απέδειξε ξανά τι είναι ικανή να πετύχει και είναι οι ελπίδες για το μέλλον που μας οδηγούν σε αυτό το ταξίδι γύρω από τη Σελήνη», δήλωσε ο Χάνσεν αμέσως μετά την καύση.
Το Orion ακολουθεί πλέον τη λεγόμενη «τροχιά ελεύθερης επιστροφής». Πρόκειται για μια διαδρομή κατά την οποία, λόγω της βαρυτικής έλξης της Σελήνης και της τροχιακής δυναμικής, ακόμη κι αν δεν ενεργοποιηθούν ξανά οι κινητήρες, το σκάφος θα περιστραφεί γύρω από τη Σελήνη και θα επιστρέψει στη Γη.
Η αποστολή, που εκτοξεύθηκε στις 18:35 (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ- ξημερώματα Πέμπτης ώρα Ελλάδας) την Τετάρτη, αποτελεί την πρώτη επανδρωμένη πτήση του προγράμματος Artemis της NASA, το οποίο στοχεύει στην επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη και στη δημιουργία μελλοντικής σεληνιακής βάσης.
Μετά την εκτόξευση με τον πύραυλο Space Launch System, οι αστροναύτες ξεκίνησαν άμεσα δοκιμές, μεταξύ των οποίων και μια 70λεπτη χειροκίνητη πλοήγηση («proximity operations demonstration»).
Για περισσότερο από μία εβδομάδα, το πλήρωμα θα ζει, θα τρώει, θα κοιμάται, θα ασκείται και θα πραγματοποιεί επιστημονικά πειράματα μέσα στον περιορισμένο χώρο του Orion, μεγέθους περίπου ενός μικρού τροχόσπιτου, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τους κινδύνους μιας αποστολής βαθέως Διαστήματος.
Ζωντανές εικόνες από το πλήρωμα
Παρότι μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους θα παραμένει ιδιωτικό μέσα στην κάψουλα διαμέτρου περίπου 5 μέτρων, η NASA σχεδιάζει σχεδόν καθημερινές σύντομες μεταδόσεις από το εσωτερικό του Orion.
Κατά διαστήματα, το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις λεγόμενες «downlink» επικοινωνίες, όπου οι αστροναύτες συνομιλούν με δημοσιογράφους και επιστήμονες στη Γη. Η πρώτη τέτοια σύνδεση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη.
Ο διοικητής της αποστολής, Ριντ Γουάιζμαν, περιέγραψε μια στιγμή που άφησε το πλήρωμα άφωνο:
«Μπορούσες να δεις την Αφρική, την Ευρώπη και, αν κοιτούσες προσεκτικά, ακόμη και το βόρειο σέλας. Ήταν η πιο εντυπωσιακή στιγμή – μας σταμάτησε όλους».
Κρίσιμη δοκιμή επικοινωνιών
Μεταξύ των δραστηριοτήτων της τρίτης ημέρας περιλαμβάνεται δοκιμή του συστήματος Deep Space Network (DSN), ενός δικτύου επικοινωνίας που υποστηρίζει διαστημικές αποστολές και παρέχει ραδιοτηλεσκοπικές και ραντάρ παρατηρήσεις.
Το DSN αποτελείται από μεγάλες κεραίες σε ΗΠΑ, Ισπανία και Αυστραλία, τοποθετημένες σε ίσες αποστάσεις μεταξύ τους, και επιτρέπει τον εντοπισμό του Orion ακόμη και πέρα από την εμβέλεια του GPS.
Κάθε κεραία έχει διάμετρο περίπου 70 μέτρων – σχεδόν τα δύο τρίτα ενός γηπέδου ποδοσφαίρου – και μπορεί να προσδιορίζει με ακρίβεια τη θέση και την ταχύτητα του διαστημοπλοίου.
Ωστόσο, θα υπάρξουν και περίοδοι πλήρους απώλειας επικοινωνίας. Μία από αυτές θα σημειωθεί όταν το Orion περάσει στην «πίσω πλευρά» της Σελήνης, μπλοκάροντας τα σήματα για περίπου 40 λεπτά.
Είσοδος στη βαρυτική επιρροή της Σελήνης
Καθ’ οδόν προς τη Σελήνη, το Orion θα πραγματοποιεί διορθωτικούς ελιγμούς για να παραμένει στην προβλεπόμενη πορεία.
Την πέμπτη ημέρα της αποστολής, θα εισέλθει επισήμως στη λεγόμενη «σφαίρα επιρροής» της Σελήνης – το σημείο όπου η βαρυτική έλξη της υπερτερεί εκείνης της Γης.
Ρεκόρ απόστασης από τη Γη
Η έκτη ημέρα αναμένεται να αποτελέσει το αποκορύφωμα της αποστολής, με μια εντυπωσιακή διέλευση γύρω από τη Σελήνη.
Το πλήρωμα θα αποκτήσει μοναδική θέα στη σκοτεινή πλευρά της και θα καταρρίψει το ρεκόρ της μεγαλύτερης απόστασης που έχει φτάσει άνθρωπος από τη Γη, ξεπερνώντας εκείνο του Apollo 13 το 1970. Το Orion αναμένεται να φτάσει σε απόσταση περίπου 405.000 χιλιομέτρων.
Κατά τη διάρκεια της κοντινότερης προσέγγισης, οι αστροναύτες θα καταγράψουν εικόνες και θα περιγράψουν τα γεωλογικά χαρακτηριστικά της επιφάνειας, όπως κρατήρες και αρχαίες ροές λάβας.
Επικοινωνία με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Την έβδομη ημέρα, το πλήρωμα της αποστολής θα πραγματοποιήσει επικοινωνία με τους επτά αστροναύτες που βρίσκονται στον International Space Station.
Η επικοινωνία αυτή θα αποτελέσει μια συμβολική σύνδεση μεταξύ διαφορετικών αποστολών στο Διάστημα, με τους αστροναύτες του ISS να παρακολουθούν την πορεία των συναδέλφων τους γύρω από τη Σελήνη.
Η επικίνδυνη επιστροφή στη Γη
Η τελική φάση της αποστολής είναι η επανείσοδος στην ατμόσφαιρα, όταν η κάψουλα Orion θα εισέλθει στα πυκνά στρώματα της ατμόσφαιρας με ταχύτητα που ξεπερνά τις 30 φορές την ταχύτητα του ήχου.
Η διαδικασία προκαλεί ακραίες θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 2.700 βαθμούς Κελσίου, καθιστώντας την μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις κάθε διαστημικής αποστολής.
Για την Artemis II, ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος λόγω γνωστού προβλήματος στη θερμική ασπίδα του Orion, το οποίο εντοπίστηκε στην μη επανδρωμένη αποστολή Artemis I το 2022.
Η NASA έχει επιλέξει να τροποποιήσει την τροχιά επανεισόδου, αποφεύγοντας τον ελιγμό «skip», και επιλέγοντας μια πιο ήπια είσοδο στην ατμόσφαιρα, ώστε να μειωθεί η θερμική καταπόνηση.
Η απόδοση της θερμικής ασπίδας αποτελεί βασικό στόχο της αποστολής, καθώς τα δεδομένα που θα συλλεχθούν θα καθορίσουν τον σχεδιασμό των επόμενων επανδρωμένων ταξιδιών στη Σελήνη.
