Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ δεν είναι πλέον ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που συγκρούεται με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν. Στο πλευρό του τάσσεται πλέον και ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν.
Και οι δύο ηγέτες αντιμετωπίζουν ισχυρές πιέσεις στο εσωτερικό πολιτικό τους μέτωπο, ωστόσο εμφανίζονται ολοένα και πιο ενεργοί στη διεθνή σκηνή, παρουσιάζοντας τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά της Τεχεράνης ως παράνομο — μια στάση που βρίσκει απήχηση σε χώρες όπου ο Τραμπ είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής.
Ο Μακρόν στηρίζει επίσης ανοιχτά τον Σάντσεθ, επιμένοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να συσπειρωθεί για να υπερασπιστεί την Ισπανία απέναντι στις απειλές του Τραμπ για εμπορικό εμπάργκο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε την Τρίτη ότι θα διακόψει τις εμπορικές σχέσεις με τη Μαδρίτη, μετά την απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να απαγορεύσει τη χρήση κοινών στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Μακρόν τηλεφώνησε στον Σάντσεθ σήμερα Τετάρτη για να εκφράσει τη στήριξή του και να υπογραμμίσει ότι τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να κινηθούν ενωμένα απέναντι στην Ουάσιγκτον, εάν ο Τραμπ υλοποιήσει τις εμπορικές του απειλές.
«Ο πρόεδρος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο Σάντσεθ για να εκφράσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη της Γαλλίας απέναντι στις πρόσφατες απειλές οικονομικού εξαναγκασμού που στόχευσαν την Ισπανία», δήλωσε συνεργάτης του Γάλλου προέδρου μετά τη συνομιλία.
Την Κυριακή το βράδυ, μετά την επίθεση στο Ιράν, ο Μακρόν υπέγραψε κοινή δήλωση με τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο - τις λεγόμενες χώρες της ομάδας Ε3 - στην οποία δεσμεύτηκαν να «εργαστούν από κοινού με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους» για να «προστατεύσουν τα συμφέροντά τους και εκείνα των συμμάχων τους στην περιοχή, ενδεχομένως μέσω αναγκαίων και αναλογικών αμυντικών ενεργειών για την καταστροφή της ικανότητας του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και drones από τις πηγές τους».
Η απροθυμία των τριών χωρών να καταδικάσουν ευθέως την επίθεση των ΗΠΑ στην Τεχεράνη ερχόταν σε έντονη αντίθεση με τον τόνο του Σάντσεθ, ο οποίος χαρακτήρισε την αμερικανική επίθεση «παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και «αδικαιολόγητη και επικίνδυνη στρατιωτική παρέμβαση».
Ωστόσο, το βράδυ της Τρίτης ο Μακρόν μετακινήθηκε πιο κοντά στη θέση του Σάντσεθ. Σε τηλεοπτικό διάγγελμα δήλωσε ότι τα πλήγματα των ΗΠΑ «πραγματοποιήθηκαν εκτός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου, κάτι που δεν μπορούμε να εγκρίνουμε».
Η αυστηρότερη αυτή στάση ως προς τη νομιμότητα του πολέμου επιβεβαιώθηκε και από τη συνομιλία Παρισιού-Μαδρίτης την Τετάρτη.
Σύμφωνα με πρόσωπο κοντά στον Γάλλο πρόεδρο, ο Μακρόν θεωρεί ότι «η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη και να μιλά με μία φωνή όταν δέχεται επίθεση ένα από τα μέλη της, ακόμη και στο πεδίο του εμπορίου».
Η Γαλλία δεν είναι ξένη στις οικονομικές απειλές του Τραμπ. Ο Μακρόν είχε αρνηθεί να συμμετάσχει σε σχέδιο ανοικοδόμησης της Γάζας, γεγονός που οδήγησε τον Αμερικανό πρόεδρο να απειλήσει με επιβολή δασμών 200% στα γαλλικά κρασιά και στη σαμπάνια.
«Έχουμε βρεθεί στο ίδιο καράβι», σχολίασε το ίδιο πρόσωπο κοντά στον Γάλλο πρόεδρο.
Η σχέση Μακρόν-Τραμπ είναι σύνθετη, καθώς εναλλάσσεται ανάμεσα σε κινήσεις φιλίας και δημόσιες διαφωνίες. Τους τελευταίους μήνες όμως ο Γάλλος πρόεδρος έχει υιοθετήσει πιο επιθετική στάση.
Τον Ιανουάριο η Γαλλία κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να χρησιμοποιήσει το λεγόμενο «εργαλείο κατά του οικονομικού εξαναγκασμού» — το οποίο συχνά αποκαλείται και «εμπορικό μπαζούκα» — απέναντι στην Ουάσιγκτον, στο αποκορύφωμα των εμπορικών εντάσεων.
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του World Economic Forum στο Νταβός, ο Μακρόν δήλωσε προκλητικά ότι δεν του αρέσουν «οι νταήδες», σε μια σαφή αιχμή για τις εμπορικές απειλές του Τραμπ.
Εσωτερικές πολιτικές πιέσεις
Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή προσφέρει τόσο στον Σάντσεθ όσο και στον Μακρόν μια πολιτική ανάσα, καθώς αντιμετωπίζουν δύσκολες πολιτικές συνθήκες στο εσωτερικό, αλλά μπορούν να κερδίσουν πόντους εμφανιζόμενοι ως αντίβαρο στον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Σάντσεθ ηγείται μιας εύθραυστης κυβέρνησης μειοψηφίας που δεν έχει καταφέρει να εγκρίνει κρατικό προϋπολογισμό από το 2023.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του έχει επίσης πληγεί από σκάνδαλα διαφθοράς και εκλογικές ήττες σε περιφερειακό επίπεδο. Παρ’ όλα αυτά, η σύγκρουση με τον Τραμπ έχει αποσπάσει ευρεία υποστήριξη στην Ισπανία.
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Κέντρου Κοινωνιολογικών Ερευνών της Ισπανίας, τα τρία τέταρτα των πολιτών δηλώνουν ότι έχουν «πολύ αρνητική» άποψη για τον Τραμπ, ενώ οκτώ στους δέκα θεωρούν ότι αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ειρήνη.
Ο Σάντσεθ ενδέχεται να ελπίζει σε μια πολιτική ανάκαμψη παρόμοια με αυτή που γνώρισε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντρικσεν.
Το κόμμα της είχε υποστεί βαριά ήττα στις δημοτικές εκλογές πέρυσι, όμως από τον Ιανουάριο τα ποσοστά του έχουν εκτοξευθεί χάρη στην έντονη αντίθεσή της στις απειλές του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας.
Στη Γαλλία, οι διεθνείς εντάσεις δίνουν επίσης στον Μακρόν μια νέα πολιτική δυναμική, καθώς πλησιάζει στο τέλος της θητείας του.
Δεν έχει πολλά να χάσει από μια σύγκρουση με τον Τραμπ, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητά του έχει αυξηθεί εν μέσω των διεθνών αντιπαραθέσεων για εμπόριο και ασφάλεια.
Η αντίσταση απέναντι στην αμερικανική υπερδύναμη αποτελεί σχετικά εύκολη επιλογή για τον Μακρόν, ο οποίος μπορεί να επικαλεστεί τη γκωλική παράδοση της γαλλικής ανεξαρτησίας από την Ουάσιγκτον.
Η αντίθεση της Γαλλίας στα πλήγματα κατά του Ιράν θυμίζει επίσης τη στάση του Παρισιού απέναντι στην αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Ντομινίκ ντε Βιλπέν — ο οποίος ως υπουργός Εξωτερικών είχε εκφωνήσει την ιστορική ομιλία κατά του πολέμου στο Ιράκ — προειδοποίησε σε ανάρτησή του στο X ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί με παρόμοιο τρόπο, οδηγώντας σε χρόνια εμφυλίου μετά τον θάνατο ενός δικτάτορα.
Για τον Μακρόν, που έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει σαφές τέλος, η αστάθεια αποτελεί ακόμη μια ευκαιρία να προωθήσει την ιδέα μεγαλύτερης ευρωπαϊκής αυτονομίας και ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ.
Την Τρίτη πρότεινε τη δημιουργία ευρωπαϊκής συμμαχίας για την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ — του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου διαδρόμου προς τον Περσικό Κόλπο — χωρίς τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε ομιλία του την Τετάρτη, ο Σάντσεθ δήλωσε ότι η στάση της Μαδρίτης απέναντι στον πόλεμο στο Ιράν αντανακλά «τις ιδρυτικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
