Ο ηγέτης του λαϊκιστικού δεξιού κόμματος της Βρετανίας όρισε τέσσερις πολιτικούς να ηγηθούν βασικών τομέων πολιτικής την Τρίτη, έπειτα από μήνες σκόπιμης ασάφειας σχετικά με το ποιος κάνει τι στην ανώτατη ομάδα του.
Σε μια εκδήλωση σχεδιασμένη για την τηλεόραση στο Church House του Γουέστμινστερ — όπου ο Τόνι Μπλερ απευθύνθηκε στους βουλευτές των Εργατικών μετά τη σαρωτική νίκη του το 1997 — ο Φάρατζ υποσχέθηκε ένα οικονομικό «υπερυπουργείο», κατά το πρότυπο της γερμανικής ανασυγκρότησης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπό την ηγεσία του αναπληρωτή του Ρίτσαρντ Τάις.
Οι πρόσφατοι αποχωρήσαντες από το Συντηρητικό Κόμμα Ρόμπερτ Τζένρικ και Σουέλα Μπρέιβερμαν θα αναλάβουν αντίστοιχα το χαρτοφυλάκιο του Θησαυροφυλακίου και της εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και ισοτήτων, ενώ ο εκατομμυριούχος δωρητής Ζία Γιουσούφ, επικεφαλής πολιτικής του Reform, θα επικεντρωθεί στα εσωτερικά ζητήματα και τη μετανάστευση.
Ο Φάρατζ έδωσε και στους τέσσερις τίτλους «σκιώδους» κυβερνητικής θέσης, παρά το ότι η βρετανική παράδοση επιφυλάσσει αυτούς τους τίτλους μόνο για το κόμμα της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης (τους Συντηρητικούς). Ωστόσο, το προβάδισμα του ανερχόμενου κόμματός του στις δημοσκοπήσεις — και η αστάθεια στην κεντροαριστερή κυβέρνηση των Εργατικών — έχουν αυξήσει την πίεση ώστε να συγκεκριμενοποιήσει το σχέδιό του για τη Βρετανία.
Το μήνυμα μέχρι στιγμής ενσαρκώνει την ένταση που βρίσκεται στην καρδιά της πρότασης του Reform προς τους ψηφοφόρους — να είναι αρκετά ριζοσπαστικό ώστε να εμπνέει δεξιόστροφους ψηφοφόρους αλλά αρκετά ασφαλές ώστε να κρατά την ψήφο τους· να δίνει αρκετές λεπτομέρειες ώστε να φαίνεται σοβαρό αλλά όχι τόσες ώστε να μπερδεύεται· και να είναι αρκετά επικεντρωμένο στον Φάρατζ ώστε να επωφελείται από τη λάμψη του χωρίς να μετατρέπεται σε παράσταση ενός ανδρός.
Τι δείχνει η σημερινή σύνθεση για το σχέδιο διακυβέρνησης του Φάρατζ.
Το Reform παραμένει περισσότερο δύναμη εκστρατείας παρά κυβέρνηση εν αναμονή
Ο Φάρατζ επιμένει ότι η Βρετανία θα μπορούσε να οδηγηθεί σε πρόωρες γενικές εκλογές το 2027, όμως οι προτεραιότητες που παρουσίασε- με έμφαση σε καυτά ζητήματα όπως η μετανάστευση, τις μηδενικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και την πολιτική σχετικά με το φύλο - δείχνουν ένα κόμμα περισσότερο προσανατολισμένο στη συγκρουσιακή δημόσια αντιπαράθεση παρά στη σιωπηλή, βαρετή δουλειά της διακυβέρνησης.
Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τους Εργατικούς, οι οποίοι προσπάθησαν να αποφύγουν ιδεολογικές διαμάχες το 2023 και το 2024 υπέρ τεχνοκρατικών προετοιμασιών για την εξουσία (τις οποίες αργότερα στελέχη τους χαρακτήρισαν καταστροφικές).
Σε μεγάλο βαθμό, πρόκειται απλώς για βασική πολιτική στρατηγική.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το προβάδισμα του Reform, αν και παραμένει σημαντικό, έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες και υπάρχουν περισσότερες ψήφοι σε θέματα μετανάστευσης και οικονομίας παρά σε εκπροσώπους για εξωτερικές υποθέσεις ή άμυνα (και οι δύο θέσεις παραμένουν κενές).
Κάποια πράγματα θα χρειαστούν επίσης χρόνο. Οι ομάδες πολιτικής του Reform ήταν επί μακρόν υποστελεχωμένες, αν και το κόμμα προσέλαβε 25 νέα στελέχη στα κεντρικά του γραφεία στο Λονδίνο που ξεκίνησαν τον Ιανουάριο, σύμφωνα με δύο άτομα που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Ένα τρίτο άτομο ανέφερε ότι το κόμμα σχεδιάζει να εκπονήσει λεπτομερείς πολιτικές για την ενέργεια και τις επιχειρήσεις ενόψει του συνεδρίου του τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, τελικά, ο Φάρατζ εστιάζει σε ζητήματα όπως η μετανάστευση και αυτό που θεωρεί φιλελεύθερη διολίσθηση επειδή νιώθει έντονα γι’ αυτά και το κάνει εδώ και δεκαετίες. Οι σημερινές του επιλογές δείχνουν ότι η Βρετανία θα έχει μια πιο ριζοσπαστική, ιδεολογικά καθοδηγούμενη κυβέρνηση αν γίνει πρωθυπουργός.
Η στιγμή της εφαρμογής πλησιάζει
Ο Φάρατζ και οι σύμμαχοί του ανακοίνωσαν έναν καταιγισμό πολιτικών ιδεών, αλλά χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις ή χρονοδιαγράμματα, και τώρα θα αυξηθούν τα ερωτήματα για το πώς και πότε θα τις υλοποιήσει το Reform.
Ο Ρίτσαρντ Τάις είπε ότι θέλει ετήσια ανάπτυξη ΑΕΠ 3 έως 4 τοις εκατό και να θάψει τους «ανόητους κανόνες για μηδενικούς ρύπους». Υποσχέθηκε να διαμορφώσει μια βιομηχανική στρατηγική με έμφαση σε τομείς όπως ο χάλυβας και η αυτοκινητοβιομηχανία και δεσμεύτηκε για ένα «βρετανικό κρατικό επενδυτικό ταμείο», με περισσότερες λεπτομέρειες την επόμενη εβδομάδα.
Όλα αυτά θα απαιτήσουν συμβιβασμούς. Ο Τάις θέλει να καταργήσει ρυθμίσεις· τον Νοέμβριο αμφισβήτησε αν οι 30.000 σελίδες κανονισμών χρηματοπιστωτικού τομέα που προέρχονται από την ΕΕ θα μπορούσαν να περιοριστούν σε 100 σελίδες. Ταυτόχρονα, το Reform δεν αποκλείει κρατική συμμετοχή σε στρατηγικές βαριές βιομηχανίες (ο Φάρατζ αρνήθηκε ότι αυτό θα ήταν «σοσιαλισμός»).
Παρομοίως, ο Ρόμπερτ Τζένρικ είπε ότι οι φόροι είναι «σαφώς πολύ υψηλοί» και υποσχέθηκε να «χτίσει μια οικονομία που υπηρετεί τους Βρετανούς που βάζουν ξυπνητήρι» - τους ανθρώπους που σηκώνονται νωρίς για δουλειά - αλλά ήταν φειδωλός σε λεπτομέρειες για συγκεκριμένες φορολογικές μειώσεις.
Θεμελιώδη ερωτήματα για τη μορφή της πολιτικής ή της οικονομίας υπό το Reform παραμένουν αναπάντητα.
Τέσσερις ομάδες αναμένεται να ολοκληρώσουν τον Μάιο εργασίες για ρυθμίσεις, κεφάλαιο ανάπτυξης, συντάξεις και αποταμιεύσεις και φορολογία. Ο Φάρατζ και ο Τάις έχουν εξετάσει την ιδέα κατάργησης του «triple lock» (που εγγυάται μεγάλες αυξήσεις στη βασική κρατική σύνταξη), αλλά δεν έχουν καταλήξει.
Η Σουέλα Μπρέιβερμαν είπε ότι το 50 τοις εκατό των νέων θα πρέπει να εισέρχονται σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, ενώ ο Τάις έχει προτείνει πλήρη αναμόρφωση των συντάξεων των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα· αυτές οι πολιτικές δεν έχουν ακόμη αναλυθεί.
Την ίδια στιγμή, οι διορισμένοι του Φάρατζ έχουν ήδη πολλά στο πιάτο — ιδιαίτερα ο Τάις, του οποίου το θεωρητικό υπερυπουργείο θα κάλυπτε επιχειρήσεις, εμπόριο, ενέργεια και στέγαση. Παραμένει επίσης υπεύθυνος για τις προσπάθειες περικοπής δαπανών του Reform στα τοπικά συμβούλια.
Ορισμένα βασικά ερωτήματα για το προσωπικό παραμένουν επίσης αναπάντητα. Ο Ζία Γιουσούφ δεν διευκρίνισε στην εκδήλωση αν ο ρόλος του ως «επικεφαλής πολιτικής» παραμένει. Και καθώς δεν είναι ούτε βουλευτής ούτε μέλος της Βουλής των Λόρδων, ο Γιουσούφ — εκατομμυριούχος επενδυτής τεχνολογίας — δεν θα υποχρεούται να δηλώνει τα εξωτερικά του συμφέροντα ενώ θα διαμορφώνει την πολιτική εσωτερικών υποθέσεων του Reform, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερο προσωπικό έλεγχο.
Ο Φάρατζ δίνει σκληρή μάχη στους πολιτισμικούς πολέμους
Ο Φάρατζ και οι σύμμαχοί του συνεχίζουν να αντλούν έμπνευση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, υιοθετώντας σκληροπυρηνικές πολιτικές και ρητορική σε αμφιλεγόμενα ζητήματα — και επιλέγοντας στρατηγικές συγκρούσεις με δημοσιογράφους.
Ο Γιουσούφ επανέλαβε το σχέδιο του Reform για μαζικές απελάσεις, χαρακτηρίζοντας την πρόσφατη μετανάστευση «τη βαθύτερη προδοσία του βρετανικού εκλογικού σώματος στην ιστορία» και ισχυριζόμενος ότι άνθρωποι «κυριολεκτικά πέθαναν» ως αποτέλεσμα.
Υποσχέθηκε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο όχι μόνο θα αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αλλά θα «παρεκκλίνει από κάθε διεθνή συνθήκη που θα μπορούσε διαφορετικά να χρησιμοποιηθεί για να ματαιώσει και να ανατρέψει τις απελάσεις». Αυτός ο κατάλογος θα μπορούσε να είναι μακρύς.
Η Μπρέιβερμαν είπε ότι η «κοινωνική μετάβαση» για παιδιά που αμφισβητούν το φύλο τους — όταν αλλάζουν αντωνυμίες, ρούχα ή όνομα — θα «απαγορευτεί απολύτως σε όλα τα σχολεία, χωρίς αν, χωρίς αλλά».
Επίσης δήλωσε ότι το Reform θα καταργήσει το υπουργείο ισοτήτων «από την πρώτη ημέρα», θα καταργήσει τον Νόμο Ισότητας του 2010 και θα εξαλείψει την «ολέθρια, διχαστική έννοια των προστατευόμενων χαρακτηριστικών», που ορίζει νομικά τους όρους των διακρίσεων στον χώρο εργασίας.
Ενώ αυτές οι πολιτικές παρουσιάζουν ομοιότητες με εκείνες του Συντηρητικού Κόμματος, έχουν σχεδιαστεί ώστε να προχωρούν ένα βήμα παραπέρα και να δείχνουν ότι το Reform είναι σοβαρό στην πρόθεσή του να ανατρέψει πολλούς από τους συμφωνημένους κανόνες που στήριξαν τη βρετανική πολιτική και πολιτική ζωή για δεκαετίες.
Απεγνωσμένος να κερδίσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων
Η συνολική στρατηγική του Reform στην οικονομία είναι να καθησυχάσει τους ψηφοφόρους ότι μπορεί να είναι αξιόπιστο.
Ο Φάρατζ διέγραψε 90 δισεκατομμύρια λίρες σε υποσχεθείσες φορολογικές μειώσεις από το μανιφέστο του 2024 στο όνομα της δημοσιονομικής αξιοπιστίας, παρά το ότι δήλωσε σήμερα ότι θέλει να ανατρέψει την «επικρατούσα οικονομική ορθοδοξία» των τελευταίων δεκαετιών.
Το Συντηρητικό Κόμμα εντόπισε αυτή την αδυναμία το περασμένο φθινόπωρο και επιχείρησε να τοποθετηθεί ως η αξιόπιστη επιλογή στην οικονομία. Οι στρατηγικοί αναλυτές του Reform γνωρίζουν ότι αυτό αποτελεί πλεονέκτημα των Τόρις στις δημοσκοπήσεις και αδυναμία της δικής τους φήμης που πρέπει να διορθωθεί.
Το γνωρίζουν εν μέρει επειδή ο ίδιος ο Τζένρικ ήταν εξέχον στέλεχος των Τόρις μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες. Ο νέος «σκιώδης υπουργός Οικονομικών» — που θα επαναλάβει το μήνυμα καθησυχασμού του σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη — είπε τον Σεπτέμβριο ότι ήταν «τρομοκρατημένος» από μια χρηματοπιστωτική κρίση τύπου 2008. Σ
ήμερα υποσχέθηκε «μια κυβέρνηση εν αναμονή που μπορεί να της εμπιστευθεί κανείς την οικονομία» και ότι θα διαμορφώσει πολιτική σε διάλογο με τις επιχειρήσεις.
Ως εκ τούτου, οι λεπτομέρειες οποιωνδήποτε φορολογικών μειώσεων υπό το Reform παραμένουν ασαφείς και θα αποτελέσουν βασικό σημείο έντασης αν ο Φάρατζ εισέλθει ποτέ στην Ντάουνινγκ Στριτ.
Ο ηγέτης είπε σήμερα ότι «ίσως» υποστήριζε φορολογικά κίνητρα για ανθρώπους που έχουν «αρκετά πολλά παιδιά». Αν ήταν πρωθυπουργός, ένα τέτοιο σχόλιο θα κυριαρχούσε στα δελτία ειδήσεων για ημέρες. Ο Τάις έχει ζητήσει «τρελές ιδέες» από την επιχειρηματική κοινότητα για να στηρίξει την εκστρατεία απορρύθμισης.
Υπάρχουν και άλλοι τομείς όπου το Reform επιδιώκει να καθησυχάσει. Στο όραμά της για το εκπαιδευτικό σύστημα, η Μπρέιβερμαν προέβαλε το Μικαέλα Κομιούνιτι Σκουλ στο βορειοδυτικό Λονδίνο, το οποίο οι Τόρις έχουν επανειλημμένα επικαλεστεί ως πρότυπο. Και ο Φάρατζ έχει επί μακρόν αποστασιοποιηθεί από τον ακροδεξιό ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον, γνωρίζοντας την τοξικότητά του για τους ψηφοφόρους του κεντρώου χώρου.
Ίσως η μεγαλύτερη προσπάθεια καθησυχασμού είναι η προσέλκυση πρώην Τόρις. Οι Τζένρικ και Μπρέιβερμαν αποχώρησαν πρόσφατα. Ο θατσερικός Τάις ήταν Συντηρητικός μέχρι το 2019 και ο Γιουσούφ αποχώρησε μόλις το 2024. Ενδέχεται να υπάρξουν κι άλλες αποχωρήσεις, καθώς οι θέσεις άμυνας και εξωτερικών υποθέσεων έχουν παραμείνει εμφανώς κενές.
Η κατηγορία του «σόου του ενός» επιμένει
Ο Φάρατζ χρησιμοποίησε την εκδήλωση για να δείξει ότι το κόμμα του θα έχει «λίγο λιγότερο από εμένα», όπως είπε: «Αν με χτυπούσε λεωφορείο αύριο, το Reform έχει το δικό του brand, το Reform έχει τη δική του ταυτότητα.»
Ωστόσο, ο Φάρατζ πάντοτε δυσκολευόταν να αποτινάξει τη φήμη του και δεν έκανε πολλά για να τη διαλύσει. Από τα πέντε αναλόγια που ήταν τοποθετημένα σε σχήμα V, το δικό του ήταν το πιο προβεβλημένο, κεντρικό και πιο κοντά στο κοινό. Απαντούσε επανειλημμένα σε ερωτήσεις που απευθύνονταν στους συνεργάτες του και αστειεύτηκε ότι αν είναι «απείθαρχοι», «δεν θα βρίσκονται εδώ για πολύ».
Ενώ ο Φάρατζ είναι περισσότερο εκλογικός στρατηγικός νους παρά βαθύς διαμορφωτής πολιτικής, ορισμένοι πιστεύουν ότι οι επιλογές του απλώς ενισχύουν την κυριαρχία του στο κόμμα (προς το παρόν).
Για παράδειγμα, ο Γιουσούφ έχει μέχρι τώρα επικεντρώσει μεγάλο μέρος της ενέργειάς του στην τεχνολογία και την οικονομική πολιτική, ενώ ο Τζένρικ δεν έχει κατέχει οικονομικό χαρτοφυλάκιο εδώ και αρκετά χρόνια.
Ένα ανώτερο στέλεχος που εμπλέκεται στο Reform είπε για τον διορισμό του Τζένρικ: «Είναι ένα σαφές μήνυμα από τον Νάιτζελ ότι δεν θέλει έναν αυτοκρατορικό υπουργό Οικονομικών όπως ο Γκόρντον Μπράουν ή ο Τζορτζ Όσμπορν. Είναι μια δήλωση ότι η πολιτική ανάπτυξης θα προέρχεται από το υπουργείο επιχειρήσεων.»
Υπάρχουν πολλές ακόμη τοποθετήσεις που πρόκειται να γίνουν. Αλλά πολύ απλά, δεν θα υπάρχει χώρος στο προσκήνιο για όλους — και μεγάλο μέρος αυτού του προσκηνίου το καταλαμβάνει ο ίδιος ο Φάρατζ.
Ο Τζέιμς Ορ, ανώτερος σύμβουλος του Φάρατζ, ίσως το διατύπωσε καλύτερα τον περασμένο Σεπτέμβριο, λέγοντας: «Μην υποτιμάτε πόσο μεγάλη επίδραση μπορεί να έχει μια μικρή ομάδα αφοσιωμένων ανθρώπων στο πιλοτήριο του έθνους.»
Αυτό το πιλοτήριο μόλις έγινε λίγο μεγαλύτερο· τώρα το Reform απλώς πρέπει να αποφασίσει ποιος βρίσκεται στα χειριστήρια.
