Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπερασπίστηκε τη Δευτέρα το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Μελλοντικού Συστήματος Αεροπορικής Μάχης (FCAS), απορρίπτοντας τα σενάρια εγκατάλειψής του.
Σε δηλώσεις του στη Le Monde και στους Financial Times, υπογράμμισε ότι το φιλόδοξο σχέδιο των 100 δισ. ευρώ «δεν έχει τελειώσει», παρά τις αυξανόμενες εκτιμήσεις σε Παρίσι και Βερολίνο ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν από την αποτυχία.
Η παρέμβασή του έρχεται σε κλίμα εντεινόμενης αμφιβολίας για τη γαλλο-γερμανο-ισπανική πρωτοβουλία, την οποία είχε δρομολογήσει το 2017 από κοινού με την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ.
Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη μαχητικού έκτης γενιάς, μη επανδρωμένων συστημάτων και ενιαίου «μαχητικού νέφους», ώστε να αντικατασταθούν έως το 2040 τα Rafale και Eurofighter.
«Όλοι το ξέρουν, αλλά κανείς δεν το λέει»
Σύμφωνα με το Politico, τέσσερις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σε Παρίσι και Βερολίνο εκτίμησαν ότι το σχέδιο βρίσκεται «στο χείλος της κατάρρευσης».
Γάλλος βουλευτής με αρμοδιότητα στα αμυντικά θέματα εμφανίστηκε ακόμη πιο ωμός: «Το FCAS έχει τελειώσει — όλοι το γνωρίζουν, αλλά κανείς δεν το παραδέχεται».
Πηγή με γνώση των προθέσεων του Μακρόν φέρεται να δήλωσε στο ίδιο μέσο ότι μια επίσημη ανακοίνωση τερματισμού θεωρείται πιθανότερη από μια ουσιαστική επανεκκίνηση.
Ενδεχόμενη αποτυχία θα συνιστούσε σοβαρό πλήγμα για τον Γάλλο πρόεδρο, ο οποίος έχει τοποθετήσει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στο επίκεντρο της πολιτικής του.
Παρά τα σύννεφα, Γάλλοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι επιδιώκουν διάσωση της πρωτοβουλίας.
Ο νέος επικεφαλής της γαλλικής υπηρεσίας εξοπλισμών, Patrick Pailloux, δήλωσε ότι καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για να διατηρηθεί το εγχείρημα ζωντανό, αφήνοντας ανοιχτό το πώς θα επιτευχθεί συμφωνία.
Ο Μακρόν ανέφερε επίσης ότι επιθυμεί να επαναφέρει το θέμα σε συνομιλία με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, με τους δύο ηγέτες να αναμένεται να το συζητήσουν στο περιθώριο άτυπης συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Βιομηχανικές συγκρούσεις μπλοκάρουν το σχέδιο
Το FCAS παραμένει ουσιαστικά παγωμένο εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, εξαιτίας έντονων διαφωνιών μεταξύ της Dassault Aviation και της Airbus, η οποία εκπροσωπεί τα γερμανικά και ισπανικά συμφέροντα.
Οι δύο πλευρές έχουν συγκρουστεί για την ηγεσία του προγράμματος, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και την κατανομή έργου, χωρίς να έχει επιτευχθεί συμβιβασμός, παρά και την προθεσμία του Δεκεμβρίου 2025 που παρήλθε άκαρπη.
Τον Δεκέμβριο, η ισχυρή γερμανική ένωση μετάλλου IG Metall όξυνε περαιτέρω το κλίμα, ζητώντας την απομάκρυνση της Dassault και προτρέποντας τη γερμανική κυβέρνηση να εξετάσει την ανάπτυξη εθνικού μαχητικού.
Σε επιστολή του, ο αναπληρωτής επικεφαλής της οργάνωσης, Juergen Kerner, κατηγόρησε τη γαλλική εταιρεία ότι δεν λειτουργεί ως αξιόπιστος εταίρος σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή άμυνα.
Σενάρια και εναλλακτικές στο τραπέζι
Στο Βερολίνο, σύμφωνα με κυβερνητικές και βιομηχανικές πηγές, έχουν εξεταστεί εναλλακτικά σενάρια — από τον διαχωρισμό του επανδρωμένου μαχητικού σε δύο ξεχωριστά εθνικά αεροσκάφη έως και πλήρη αποχώρηση της Γερμανίας από το εγχείρημα.
Παράλληλα, υπάρχουν αναφορές ότι γερμανικοί κύκλοι εξετάζουν πιθανή προσχώρηση στο ανταγωνιστικό Global Combat Air Programme, στο οποίο συμμετέχουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ιαπωνία.
Στα τέλη Ιανουαρίου, ο Μερτς δήλωσε ότι παραμένει ανοιχτό το αν το FCAS θα οδηγήσει τελικά σε ένα ενιαίο μαχητικό αεροσκάφος, εκφράζοντας πάντως την πεποίθηση ότι, ακόμη και αν μεταβληθεί η αρχική φιλοδοξία, θα προκύψουν μορφές ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας μέσα από το πρόγραμμα.
