Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε την Πέμπτη να καταχωρίσει την παραστρατιωτική Φρουρά της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ως τρομοκρατική οργάνωση, εξαιτίας της αιματηρής καταστολής των πανεθνικών διαδηλώσεων από την Τεχεράνη, όπως δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, σε μια σε μεγάλο βαθμό συμβολική κίνηση που εντείνει τις διεθνείς πιέσεις προς την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας, ανέφερε ότι οι υπουργοί Εξωτερικών των 27 κρατών-μελών συμφώνησαν ομόφωνα στον χαρακτηρισμό αυτόν, ο οποίος, όπως είπε, θα θέσει το καθεστώς «στο ίδιο επίπεδο» με την αλ Κάιντα, τη Χαμάς και το Ισλαμικό Κράτος.
«Όσοι δρουν μέσω της τρομοκρατίας πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τρομοκράτες», δήλωσε η Κάλας.
Την ίδια ώρα, το Ιράν αντιμετωπίζει την απειλή στρατιωτικής δράσης από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ως απάντηση στη δολοφονία ειρηνικών διαδηλωτών και εν μέσω φόβων για μαζικές εκτελέσεις.
Ο αμερικανικός στρατός έχει μετακινήσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και αρκετά αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους στη Μέση Ανατολή. Παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ θα αποφασίσει τελικά να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ.
Ακτιβιστές αναφέρουν ότι η καταστολή έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 6.443 ανθρώπους. «Κάθε καθεστώς που σκοτώνει χιλιάδες από τον ίδιο του τον λαό εργάζεται προς την ίδια του την κατάρρευση», δήλωσε η Κάλας.
Από την πλευρά του, το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να εξαπολύσει προληπτικό πλήγμα ή να στοχοποιήσει ευρύτερα τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή και του Ισραήλ.
Την Πέμπτη, η Τεχεράνη εξέδωσε προειδοποίηση προς τα πλοία στη θάλασσα ότι σχεδιάζει να πραγματοποιήσει άσκηση την επόμενη εβδομάδα, η οποία θα περιλαμβάνει πραγματικά πυρά στα Στενά του Ορμούζ, ενδεχομένως διαταράσσοντας την κυκλοφορία σε μια θαλάσσια οδό από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, έχουν επίσης χαρακτηρίσει τη Φρουρά ως τρομοκρατική οργάνωση.
Ο χαρακτηρισμός ως τρομοκρατικής οργάνωσης ως «συμβολική πράξη»
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί απέρριψε την απόφαση ως «επικοινωνιακό τέχνασμα» και δήλωσε ότι η Ευρώπη θα πληγεί εάν οι τιμές της ενέργειας εκτοξευθούν ως αποτέλεσμα των κυρώσεων.
«Αρκετές χώρες προσπαθούν αυτή τη στιγμή να αποτρέψουν το ξέσπασμα ολοκληρωτικού πολέμου στην περιοχή μας. Καμία από αυτές δεν είναι ευρωπαϊκή», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.
Η Γαλλία είχε αρχικά αντιταχθεί στην καταχώριση της Φρουράς ως τρομοκρατικής οργάνωσης, φοβούμενη ότι θα έθετε σε κίνδυνο Γάλλους πολίτες που κρατούνται στο Ιράν, καθώς και διπλωματικές αποστολές, ωστόσο στη συνέχεια άλλαξε στάση.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες ότι η Γαλλία στηρίζει περισσότερες κυρώσεις κατά του Ιράν και την καταχώριση της Φρουράς, «διότι δεν μπορεί να υπάρξει ατιμωρησία για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν».
«Στο Ιράν, η αφόρητη καταστολή που έχει πνίξει την ειρηνική εξέγερση του ιρανικού λαού δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη», πρόσθεσε.
Ο Εντουάρ Ζεργκοντέ, δικηγόρος ειδικευμένος στις κυρώσεις στο δικηγορικό γραφείο Mayer Brown, ανέφερε ότι η Φρουρά θα ειδοποιηθεί για την καταχώριση και θα της δοθεί η δυνατότητα να σχολιάσει πριν το μέτρο υιοθετηθεί επίσημα.
Η Κριστίνα Κάους, αναπληρώτρια διευθύντρια στο German Marshall Fund, χαρακτήρισε την απόφαση «συμβολική πράξη», επισημαίνοντας ότι για την ΕΕ «ο δρόμος του διαλόγου δεν οδήγησε πουθενά και πλέον προτεραιότητα είναι η απομόνωση και ο περιορισμός».
«Ο χαρακτηρισμός ενός κρατικού στρατιωτικού βραχίονα, ενός επίσημου πυλώνα του ιρανικού κράτους, ως τρομοκρατικής οργάνωσης, είναι ένα βήμα πριν τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων», σημείωσε.
Την Πέμπτη, η ΕΕ επέβαλε επίσης κυρώσεις σε 15 ανώτατους αξιωματούχους και έξι οργανισμούς στο Ιράν, μεταξύ των οποίων και φορείς που εμπλέκονται στην παρακολούθηση του διαδικτυακού περιεχομένου, καθώς η χώρα παραμένει σε καθεστώς τριών εβδομάδων μπλακάουτ στο ίντερνετ που έχει επιβάλει η κυβέρνηση.
Οι κυρώσεις συνεπάγονται πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση ταξιδιών στην Ευρώπη για τους εμπλεκόμενους, σύμφωνα με τον Μπαρό.
Η Φρουρά της Επανάστασης διατηρεί τεράστια επιχειρηματικά συμφέροντα σε ολόκληρο το Ιράν και οι κυρώσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων στην Ευρώπη.
Το Ιράν ήδη δοκιμάζεται από πλήθος διεθνών κυρώσεων από χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Βρετανία.
Το ιρανικό ριάλ υποχώρησε την Πέμπτη σε ιστορικό χαμηλό, φτάνοντας τα 1,6 εκατομμύρια προς 1 δολάριο. Τα οικονομικά προβλήματα πυροδότησαν τις διαδηλώσεις, οι οποίες στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε ευθεία πρόκληση προς τη θεοκρατία πριν ξεκινήσει η καταστολή.
Η Φρουρά προέκυψε από την Επανάσταση του 1979
Η Φρουρά δημιουργήθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 στο Ιράν ως δύναμη προστασίας της κυβέρνησης που εποπτευόταν από σιίτες κληρικούς και αργότερα κατοχυρώθηκε στο σύνταγμα της χώρας.
Λειτουργούσε παράλληλα με τις τακτικές ένοπλες δυνάμεις, αυξάνοντας τη σημασία και την ισχύ της κατά τη διάρκεια του μακροχρόνιου και καταστροφικού πολέμου με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Παρότι μετά τον πόλεμο υπήρξαν σκέψεις για τη διάλυσή της, ο ανώτατος ηγέτης αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ της παραχώρησε εξουσίες να επεκταθεί στον ιδιωτικό τομέα, επιτρέποντάς της να ευημερήσει οικονομικά.
Η δύναμη Μπασίτζ της Φρουράς θεωρείται ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην καταστολή των διαδηλώσεων, ιδίως από τις 8 Ιανουαρίου, όταν οι αρχές διέκοψαν το διαδίκτυο και τις διεθνείς τηλεφωνικές κλήσεις για τα 85 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας. Βίντεο που έφτασαν από το Ιράν μέσω δορυφορικών πιάτων Starlink και άλλων μέσων δείχνουν άνδρες που πιθανότατα ανήκουν στις δυνάμεις της Φρουράς να πυροβολούν και να ξυλοκοπούν διαδηλωτές.
Στο Ιράν, όλοι οι άνδρες από την ηλικία των 18 ετών υποχρεούνται να υπηρετήσουν έως και δύο χρόνια στρατιωτικής θητείας και πολλοί καταλήγουν να υπηρετούν στη Φρουρά, ανεξαρτήτως των προσωπικών τους πολιτικών πεποιθήσεων.
Σχεδιάζεται άσκηση στα Στενά του Ορμούζ
Σε άλλες εξελίξεις, ειδοποίηση προς ναυτιλλομένους που μεταδόθηκε την Πέμπτη μέσω ραδιοφώνου προειδοποίησε ότι το Ιράν σκοπεύει να πραγματοποιήσει «ναυτικά πυρά» στα Στενά του Ορμούζ την Κυριακή και τη Δευτέρα. Δύο Πακιστανοί αξιωματούχοι ασφαλείας, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, επιβεβαίωσαν επίσης ότι είχε αποσταλεί η προειδοποίηση.
Το Ιράν δεν αναγνώρισε άμεσα την άσκηση. Η σκληροπυρηνική εφημερίδα Keyhan άφησε να εννοηθεί το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να επιχειρήσει να κλείσει τα στενά με τη βία.
«Σήμερα, το Ιράν και οι σύμμαχοί του έχουν το δάχτυλο στη σκανδάλη που, με το πρώτο λάθος του εχθρού, θα κόψει την ενεργειακή αρτηρία του κόσμου στα Στενά του Ορμούζ και θα θάψει το κούφιο κύρος των πολυδάπανων αμερικανικών πολεμικών πλοίων στα βάθη του Περσικού Κόλπου», ανέφερε η εφημερίδα.
Μια τέτοια κίνηση πιθανότατα θα προκαλούσε αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
Σε άλλο μέτωπο, ο Ιρανός ηγέτης της αντιπολίτευσης Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί, του οποίου το Πράσινο Κίνημα αμφισβήτησε τις αμφιλεγόμενες προεδρικές εκλογές του 2009, κάλεσε εκ νέου σε συνταγματικό δημοψήφισμα για την αλλαγή της κυβέρνησης της χώρας. Προηγούμενη αντίστοιχη έκκληση δεν είχε ευδοκιμήσει.
Ο απολογισμός των νεκρών ξεπερνά τους 6.400
Το αμερικανικής έδρας Human Rights Activists News Agency ανέφερε ότι η βία στο Ιράν έχει προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 6.443 ανθρώπων τις τελευταίες εβδομάδες, με πολλούς περισσότερους να θεωρούνται νεκροί. Στην καταμέτρησή του περιλαμβάνονται τουλάχιστον 6.058 διαδηλωτές, 214 μέλη κυβερνητικών δυνάμεων, 117 παιδιά και 54 πολίτες που δεν συμμετείχαν στις διαδηλώσεις. Πάνω από 47.208 άτομα έχουν συλληφθεί, πρόσθεσε.
Η οργάνωση επιβεβαιώνει κάθε θάνατο και σύλληψη μέσω δικτύου ακτιβιστών στο εσωτερικό της χώρας και έχει αποδειχθεί αξιόπιστη σε προηγούμενα κύματα αναταραχών στο Ιράν. Η διακοπή επικοινωνιών που επέβαλαν οι αρχές έχει επιβραδύνει την πλήρη αποκάλυψη της έκτασης της καταστολής και το Associated Press δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει ανεξάρτητα τον αριθμό των νεκρών.
Η ιρανική κυβέρνηση, έως τις 21 Ιανουαρίου, ανέφερε πολύ χαμηλότερο αριθμό θυμάτων, 3.117, υποστηρίζοντας ότι 2.427 ήταν πολίτες και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και χαρακτηρίζοντας τους υπόλοιπους «τρομοκράτες».
Ο αριθμός αυτός ξεπερνά κάθε άλλο κύμα διαδηλώσεων ή αναταραχών στο Ιράν εδώ και δεκαετίες και θυμίζει το χάος που συνόδευσε την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
