Οι πανεθνικές διαδηλώσεις που αμφισβητούν τη θεοκρατία του Ιράν έδειχναν να έχουν «πνιγεί» σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό την Πέμπτη, μία εβδομάδα μετά την απόφαση των αρχών να αποκόψουν τη χώρα από τον υπόλοιπο κόσμο και να κλιμακώσουν μια αιματηρή καταστολή, η οποία —όπως υποστηρίζουν ακτιβιστές— έχει προκαλέσει τουλάχιστον 2.637 νεκρούς.
Το ενδεχόμενο αμερικανικών αντιποίνων για τους θανάτους διαδηλωτών συνέχιζε να αιωρείται πάνω από την περιοχή, αν και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έστειλε σήματα πιθανής αποκλιμάκωσης, λέγοντας ότι οι δολοφονίες φαίνεται πως πλησιάζουν στο τέλος τους.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέες κυρώσεις σε βάρος Ιρανών αξιωματούχων που κατηγορούνται ότι καταστέλλουν τις διαδηλώσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στα τέλη του περασμένου μήνα λόγω της επιδεινούμενης οικονομίας και της κατάρρευσης του νομίσματος.
Η Ομάδα των Επτά (G7) και η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέφεραν επίσης ότι εξετάζουν νέες κυρώσεις προκειμένου να αυξήσουν την πίεση προς τη θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προγραμμάτισε έκτακτη συνεδρίαση για το Ιράν το απόγευμα της Πέμπτης, κατόπιν αιτήματος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στην ιρανική πρωτεύουσα, την Τεχεράνη, αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι τα τελευταία πρωινά δεν υπήρχαν νέα ίχνη από τις φωτιές που ανάβονταν τις προηγούμενες νύχτες, ούτε συντρίμμια στους δρόμους.
Και ο ήχος των πυροβολισμών, που ήταν έντονος επί αρκετές νύχτες, φαίνεται να έχει πλέον υποχωρήσει.
Τα ιρανικά κρατικά ΜΜΕ ανακοίνωσαν το ένα κύμα συλλήψεων μετά το άλλο, με τις αρχές να στοχοποιούν όσους αποκαλούν «τρομοκράτες», ενώ φαίνεται πως αναζητούν και δορυφορικά πιάτα internet Starlink — τον μοναδικό τρόπο για να βγαίνουν βίντεο και εικόνες προς το διαδίκτυο.
«Από τις 8 Ιανουαρίου είδαμε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, και όποιος ήταν στις συγκεντρώσεις από τότε είναι εγκληματίας», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Αμίν Χοσεΐν Ραχίμι, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Τετάρτης από το δικαστικό πρακτορείο Mizan.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν κατάλογο ζημιών από αυτό που αποκάλεσαν «τρομοκρατική επιχείρηση», αναφέροντας καταστροφές σε εκατοντάδες καταστήματα και δημόσια κτίρια, δεκάδες αυτοκίνητα και ασθενοφόρα και σε αρκετούς «χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς», μεταξύ των οποίων τζαμιά και ιερά.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας δήλωσε ότι ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί είπε στον Κινέζο ομόλογό του πως η κατάσταση στη χώρα είναι πλέον σταθερή.
Ωστόσο, καθώς το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει έλεγχο στο εσωτερικό, έχει ταυτόχρονα εκφράσει ανησυχία για απειλές από το εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, οι οποίες έχουν απειλήσει με στρατιωτική δράση λόγω των θανάτων ειρηνικών διαδηλωτών.
Η ένταση κλιμακώθηκε μετά το σχόλιο του Τραμπ την Τρίτη ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν» προς τους Ιρανούς διαδηλωτές.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έκλεισε για ώρες τον εναέριο χώρο της νωρίς την Πέμπτη χωρίς εξηγήσεις — κάτι που έχει κάνει και σε προηγούμενους γύρους επιθέσεων μεταξύ της ίδιας και του Ισραήλ, καθώς και στη 12ήμερη σύγκρουση του Ιουνίου.
Οι ΗΠΑ προχώρησαν επίσης σε κινήσεις μετακίνησης προσωπικού από την αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, ενώ προειδοποίησαν διπλωμάτες στο Κουβέιτ να αποφεύγουν στρατιωτικές βάσεις όπου σταθμεύουν αμερικανικά στρατεύματα.
Η Βρετανία έκλεισε την πρεσβεία της στην Τεχεράνη και απέσυρε το βρετανικό προσωπικό από το Ιράν.
Κλείσιμο εναέριου χώρου
Το κλείσιμο του εναέριου χώρου διήρκεσε πάνω από τέσσερις ώρες, σύμφωνα με οδηγία προς πιλότους που εξέδωσε το Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε κρίσιμη ανατολικο-δυτική αεροπορική διαδρομή.
Διεθνείς αερομεταφορείς παρέκαμψαν το Ιράν πετώντας βορειότερα ή νοτιότερα, ωστόσο μετά από μία παράταση το κλείσιμο φάνηκε να λήγει και αρκετές εσωτερικές πτήσεις είχαν ήδη απογειωθεί λίγο μετά τις 7 π.μ.
Ακόμη και πριν από το προσωρινό κλείσιμο, αρκετές διεθνείς αεροπορικές εταιρείες είχαν μειώσει ή αναστείλει τα δρομολόγια προς το Ιράν, ενώ «οι περισσότεροι αερομεταφορείς αποφεύγουν τον ιρανικό εναέριο χώρο», ανέφερε ο ιστότοπος SafeAirspace, που παρέχει ενημέρωση για περιοχές συγκρούσεων και την αεροπλοΐα.
«Η κατάσταση μπορεί να υποδηλώνει περαιτέρω δραστηριότητα ασφαλείας ή στρατιωτική κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένου κινδύνου εκτόξευσης πυραύλων ή ενίσχυσης της αντιαεροπορικής άμυνας, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένης αναγνώρισης πολιτικών αεροσκαφών», σημείωσε.
Στο παρελθόν, το Ιράν έχει αναγνωρίσει λανθασμένα επιβατικό αεροσκάφος ως εχθρικό στόχο.
Το 2020, η ιρανική αντιαεροπορική άμυνα κατέρριψε την πτήση PS752 της Ukraine International Airlines με δύο πυραύλους εδάφους-αέρος, σκοτώνοντας και τους 176 επιβαίνοντες.
Οι διαδηλώσεις στο Ιράν προκαλούν αντιδράσεις στο εξωτερικό
Βίντεο από διαδηλώσεις έχουν σταματήσει να βγαίνουν από το Ιράν, κάτι που πιθανότατα δείχνει επιβράδυνση των κινητοποιήσεων υπό το βάρος της ισχυρής παρουσίας δυνάμεων ασφαλείας στις μεγάλες πόλεις. Την ίδια στιγμή, διαμαρτυρίες εναντίον του Ιράν πραγματοποιούνται σε όλο τον κόσμο, καθώς η διεθνής προσοχή έχει στραφεί στην καταστολή.
Ο Τραμπ έκανε σειρά δηλώσεων που δεν ξεκαθάρισαν ποια δράση -αν υπάρξει- θα αναλάβουν οι ΗΠΑ. Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, είπε ότι ενημερώθηκε πως έχουν σταματήσει σχέδια εκτελέσεων στο Ιράν, χωρίς να δώσει πολλές λεπτομέρειες. Την Πέμπτη, χαρακτήρισε «καλά νέα» τις αναφορές ότι αναιρέθηκε θανατική καταδίκη διαδηλωτή.
Ο Αραγτσί επιχείρησε επίσης να χαμηλώσει τους τόνους, καλώντας τις ΗΠΑ να αναζητήσουν λύση μέσω διαπραγματεύσεων.
Ερωτηθείς από το Fox News τι θα έλεγε στον Τραμπ, ο Αραγτσί απάντησε: «Το μήνυμά μου είναι: μεταξύ πολέμου και διπλωματίας, η διπλωματία είναι καλύτερος δρόμος».
Ακτιβιστές προειδοποίησαν ότι οι απαγχονισμοί κρατουμένων θα μπορούσαν να ξεκινήσουν σύντομα, ωστόσο ο Αραγτσί δήλωσε ότι «δεν υπάρχει σχέδιο για απαγχονισμούς».
Η αλλαγή τόνου από ΗΠΑ και Ιράν ήρθε λίγες ώρες αφού ο επικεφαλής της ιρανικής Δικαιοσύνης δήλωσε ότι η κυβέρνηση πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να τιμωρήσει τις χιλιάδες συλληφθέντες.
Νέες κυρώσεις σε κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους
Μεταξύ όσων επλήγησαν από τις αμερικανικές κυρώσεις την Πέμπτη ήταν ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, τον οποίο το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ κατηγορεί ότι ήταν από τους πρώτους αξιωματούχους που κάλεσαν σε χρήση βίας κατά των διαδηλωτών. Η G7 προειδοποίησε επίσης ότι μπορεί να επιβάλει περισσότερες κυρώσεις εάν συνεχιστεί η καταστολή.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ε.Ε. εξετάζει την ενίσχυση των κυρώσεων «ώστε να πιεστεί να τερματιστεί αυτό το καθεστώς και να υπάρξει αλλαγή».
Η καταστολή των κινητοποιήσεων έχει προκαλέσει τουλάχιστον 2.637 θανάτους, σύμφωνα με την αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency. Το νούμερο που ανακοινώθηκε την Πέμπτη είναι αυξημένο κατά 22 σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα, ενώ η οργάνωση εκτιμά ότι θα συνεχίσει να ανεβαίνει.
Ο αριθμός αυτός ξεπερνά κάθε άλλη περίοδο διαδηλώσεων ή αναταραχών στο Ιράν εδώ και δεκαετίες και θυμίζει το χάος γύρω από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Η οργάνωση, που ιδρύθηκε πριν από 20 χρόνια, έχει αποδειχθεί ακριβής σε πολλαπλές χρονιές κινητοποιήσεων, στηριζόμενη σε δίκτυο ακτιβιστών στο εσωτερικό του Ιράν που επιβεβαιώνει κάθε καταγεγραμμένο θάνατο.
Με τις επικοινωνίες στο Ιράν να είναι σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες, το Associated Press δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον απολογισμό της ομάδας. Η ιρανική κυβέρνηση δεν έχει δώσει επίσημα στοιχεία απωλειών.
