Ο βασικός πολιτικός αντίπαλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται έγκλειστος σε φυλακή υψίστης ασφαλείας έξω από την Κωνσταντινούπολη - αυτό όμως δεν τον εμποδίζει από το να δηλώνει πως θα κερδίσει την προεδρία μέσα από το κελί του.
Σε γραπτή του συνέντευξη στο Politico ο πρώην δημοκρατικά εκλεγμένος δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου υιοθετεί προκλητικά αποφασιστικό τόνο από τη διαβόητη φυλακή του Σιλιβρί, επιμένοντας ότι παραμένει ο νόμιμος εκλογικός υποψήφιος που μπορεί να βάλει τέλος στην 25ετή κυριαρχία του Ερντογάν στην τουρκική πολιτική σκηνή.
Η σύλληψη του δημοφιλούς δημάρχου τον περασμένο Μάρτιο πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα και διεθνή κατακραυγή. Η τουρκική αντιπολίτευση θεωρεί τη φυλάκισή του πολιτικά υποκινούμενο ελιγμό του Ερντογάν - ενός ισλαμιστή λαϊκιστή ηγέτη - με στόχο την εξουδετέρωση του πιο αποτελεσματικού κοσμικού αντιπάλου του σε μια χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ με πληθυσμό 88 εκατομμυρίων.
Ο 55χρονος πολιτικός, που αντιμετωπίζει πιθανή ποινή κάθειρξης άνω των 2.300 ετών, απάντησε μέσω των δικηγόρων και των πολιτικών του συμβούλων σε σειρά ερωτήσεων. Οι σπάνιες αυτές δηλώσεις δείχνουν ότι ο Ιμάμογλου έχει εμπιστοσύνη στο κύμα στήριξης που απολαμβάνει και είναι αποφασισμένος να παραμείνει ενεργός πολιτικός παράγοντας πίσω από τα κάγκελα.
«Αυτό που βιώνουμε σήμερα δεν είναι μια γνήσια νομική διαδικασία· είναι μια στρατηγική πολιτικής πολιορκίας», έγραψε.
«Στόχος του προέδρου Ερντογάν δεν είναι μόνο να επηρεάσει τις επόμενες εκλογές. Είναι να σβήσει την υποψηφιότητά μου, τώρα και στο μέλλον, και να με απομακρύνει πλήρως από την πολιτική. Ο λόγος είναι ξεκάθαρος: γνωρίζουν ότι σε ελεύθερες και δίκαιες εκλογές μπορώ να νικήσω τον πρόεδρο Ερντογάν στην κάλπη - και προσπαθούν να το αποτρέψουν».
Η πολιτική παλίρροια αλλάζει
Η εκτεταμένη καταστολή εις βάρος του Ιμάμογλου - μαζί με πολλούς ακόμη δημάρχους του αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) - ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία υπήρχαν σαφή σημάδια ότι η πολιτική δυναμική στη χώρα μετατοπιζόταν υπέρ των κοσμικών δυνάμεων.
Οι ισλαμιστές ηττήθηκαν με απροσδόκητα μεγάλη διαφορά στις δημοτικές εκλογές του 2024 και οι αρχές κινήθηκαν άμεσα για να απαγγείλουν κατηγορίες στον Ιμάμογλου, τη στιγμή που επρόκειτο να προταθεί ως επίσημος προεδρικός υποψήφιος του CHP.
Παρά την κράτησή του, πάνω από 15 εκατομμύρια Τούρκοι συμμετείχαν στην εσωκομματική ψηφοφορία του CHP για την ανάδειξή του ως επίσημου αντιπάλου - μια ιδιαίτερα συμβολική λαϊκή κινητοποίηση, δεδομένου ότι ήταν ο μοναδικός υποψήφιος.
Ο Ιμάμογλου και μέλη της ομάδας του κατηγορήθηκαν για διαφθορά, εκβιασμό, δωροδοκία, ξέπλυμα χρήματος ακόμη και κατασκοπεία.
Το ίδιο το μέγεθος της υπόθεσης αποκαλύπτει, όπως υποστηρίζει, τη σαθρότητά της.
Καταγγέλλει «1.300 ελέγχους στον Μητροπολιτικό Δήμο Κωνσταντινούπολης χωρίς κανένα συγκεκριμένο εύρημα, ένα κατηγορητήριο 3.900 σελίδων που βασίζεται κυρίως σε φήμες και σε μάρτυρες αμφισβητούμενης αξιοπιστίας, αιτήματα για ποινές φυλάκισης συνολικής διάρκειας έως 2.352 ετών και μέγιστη διάρκεια δίκης 4.600 ημερών».
Οι επόμενες εκλογές δεν αναμένονται πριν από το 2028, ωστόσο ο Ιμάμογλου θεωρείται ήδη ιδιαίτερα επικίνδυνος για το καθεστώς.
Έχει νικήσει τρεις φορές τους συμμάχους του Ερντογάν στις δημαρχιακές εκλογές της Κωνσταντινούπολης· κρίσιμης σημασίας είναι το γεγονός ότι το κόμμα του επικράτησε σε παραδοσιακές, θρησκευόμενες συνοικίες της πόλης, που επί δεκαετίες θεωρούνταν πολιτικά προπύργια των ισλαμιστών.
Άλλωστε, ο ίδιος ο Ερντογάν χρησιμοποίησε τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης ως εφαλτήριο για την άνοδό του στην εξουσία.
Πολιτικό σύμβολο πίσω από τα κάγκελα
Παρά τη φυλάκισή του, ο Ιμάμογλου συνεχίζει την πολιτική του δράση διαδικτυακά, μέσω πλατφορμών όπως το X, το Instagram και το TikTok, με τη στήριξη της ομάδας του.
Μπορεί όμως ένας υποψήφιος να διεξαγάγει σοβαρή προεκλογική εκστρατεία μέσα από τη φυλακή, τη στιγμή που ο Ερντογάν ελέγχει όλους τους κρίσιμους μοχλούς του κράτους; Ο βασικός λογαριασμός του Ιμάμογλου στο X, με σχεδόν 10 εκατομμύρια ακολούθους, μπλοκαρίστηκε στην Τουρκία τον Μάιο.
Ο ίδιος αναγνωρίζει πλήρως τους περιορισμούς, επιμένει όμως ότι μια εκστρατεία χωρίς φυσική παρουσία και ομιλίες από βήμα μπορεί να πετύχει.
«Αυτό που ορίζει μια εκστρατεία είναι οι ιδέες, οι αξίες και η κοινή βούληση των πολιτών. Και εμείς τα έχουμε όλα αυτά με το μέρος μας… Όλοι γνωρίζουν ότι η σύλληψή μου είναι άδικη. Ακόμη και ένα σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης θεωρεί την κράτησή μου άδικη και τη βλέπει ως σοβαρό πλήγμα στη δικαιοσύνη», έγραψε.
Τόνισε επίσης τη σημασία της εσωκομματικής ψηφοφορίας του CHP ως απόδειξη της ευρείας λαϊκής στήριξης πέρα από τα στενά κομματικά όρια.
«Η προεδρική προκριματική εκλογή στις 23 Μαρτίου 2025 το απέδειξε ξεκάθαρα. Παρότι βρισκόμουν υπό κράτηση, περίπου 15,5 εκατομμύρια πολίτες ψήφισαν υπέρ της υποψηφιότητάς μου.
Μόνο 2 εκατομμύρια ήταν μέλη του CHP· τα υπόλοιπα 13,5 εκατομμύρια προέρχονταν από κάθε κομμάτι της κοινωνίας», εξήγησε. «Η εκστρατεία του κόμματός μας για δίκη χωρίς προφυλάκιση και πρόωρες εκλογές έχει συγκεντρώσει 25,1 εκατομμύρια υπογραφές. Όλα αυτά εκφράζουν ένα αίτημα που υπερβαίνει τα κόμματα: ένα αίτημα για δικαιοσύνη, αξιοκρατία και αξιοπρέπεια».
Ωστόσο, το νομικό μέλλον της υποψηφιότητάς του εξαρτάται από μια Δικαιοσύνη με αμφισβητούμενη ανεξαρτησία.
Τον περασμένο Φεβρουάριο, η εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης ξεκίνησε έρευνα ισχυριζόμενη ότι το πτυχίο του Ιμάμογλου από το Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης ήταν πλαστό· μία ημέρα πριν από τη σύλληψή του, το πανεπιστήμιο ακύρωσε το πτυχίο. Σύμφωνα με το τουρκικό Σύνταγμα, οι προεδρικοί υποψήφιοι πρέπει να είναι άνω των 40 ετών και να διαθέτουν πανεπιστημιακό τίτλο.
Νέα ακροαματική διαδικασία αναμένεται αργότερα μέσα στον μήνα.
Σύμφωνα με τον Σονέρ Τσαγαπτάι, ειδικό για την Τουρκία σε think tank με έδρα την Ουάσιγκτον, ο Ιμάμογλου έχει ελάχιστες πιθανότητες να του επιτραπεί να αντιμετωπίσει τον Ερντογάν σε ελεύθερη και δίκαιη αναμέτρηση, καθώς ο πρόεδρος θα αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα της εξουσίας και τους κρατικούς θεσμούς για να μπλοκάρει την υποψηφιότητά του, να τον στιγματίσει και να αποδυναμώσει τη στήριξη προς το CHP.
«Ακόμη κι αν ο Ιμάμογλου δηλώσει υποψηφιότητα ουσιαστικά από το κελί του, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να επιτραπεί νομικά - γιατί για τον Ερντογάν αυτό θα συνιστούσε θανάσιμη πολιτική απειλή, αν επρόκειτο για μια πραγματικά ελεύθερη και δίκαιη εκλογική αναμέτρηση», σημείωσε.
Αποτυχία στην εξωτερική πολιτική
Στις απαντήσεις του, ο Ιμάμογλου επιτέθηκε στην «επιθετική» εξωτερική πολιτική του Ερντογάν και στη στενή του σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, συνδέοντάς τες με τη συρρίκνωση των δικαιωμάτων στο εσωτερικό.
«Είναι σαφές ότι η προεδρία Τραμπ άνοιξε μια ταραχώδη εποχή… Η διπλωματία μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο από τους θεσμούς σε απευθείας συναλλαγές μεταξύ ηγετών, εγκλωβισμένες ανάμεσα σε γρήγορα παζάρια και κινήσεις εντυπωσιασμού που σπάνια οδηγούν κάπου», έγραψε.
Υποστήριξε ότι ο Ερντογάν αναζητά στην Ουάσιγκτον τη νομιμοποίηση που έχει χάσει στο εσωτερικό, αμφισβητώντας όμως τα πραγματικά οφέλη για την Άγκυρα.
«Πρέπει να αναρωτηθούμε ποια είναι τα απτά κέρδη αυτής της υποτιθέμενης επιτυχίας. Παρά τους ισχυρισμούς ότι οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον βελτιώνονται, η Τουρκία δεν έχει επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 και οι σχετικές κυρώσεις δεν έχουν αρθεί», τόνισε.
«Η γείτονα Ελλάδα συνεχίζει, κατά παράβαση συμφωνιών, να στρατιωτικοποιεί τα νησιά του Αιγαίου. Η συμμαχία Ελλάδας, Ισραήλ και Νότιας Κύπρου κατά της Τουρκίας ενισχύεται και διευρύνεται σταθερά.
Το Ισραήλ ακολουθεί προκλητικές πολιτικές απέναντι στους Κούρδους σε διάφορες χώρες της περιοχής. Το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα, που καταρτίστηκε με ‘νοοτροπία μεσίτη ακινήτων’, δεν έχει ακόμη τερματίσει τα δεινά και την πείνα των Παλαιστινίων. Τι κάνει η κυβέρνηση απέναντι σε όλα αυτά;», διερωτήθηκε.
Ο Ιμάμογλου υποστήριξε επίσης ότι η πολιτική του Ερντογάν, επικεντρωμένη στην ασφάλεια, έχει συρρικνώσει τον χώρο της δημοκρατικής πολιτικής στο εσωτερικό.
«Τα θεμελιώδη δικαιώματα περιορίζονται, ασκείται πίεση σε εκλεγμένους αξιωματούχους και φιμώνονται τα μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών, με πρόσχημα την ‘ασφάλεια’ και τη γεωπολιτική σημασία.
Με τον καιρό, η ιδέα ότι οι ελευθερίες μπορούν να παραμερίζονται ‘για χάρη της σταθερότητας’ κανονικοποιείται».
Αν εκλεγεί πρόεδρος, ο Ιμάμογλου δηλώνει ότι η αποκατάσταση των σχέσεων με την Ευρώπη θα αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα, μαζί με την εκπλήρωση των δημοκρατικών κριτηρίων για την υποψηφιότητα ένταξης στην ΕΕ.
«Ως CHP, ο στόχος μας για πλήρη ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει αμετάβλητος. Βραχυπρόθεσμα, θα εργαστούμε για τον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης ώστε να περιλαμβάνει τις υπηρεσίες, τη γεωργία, τις δημόσιες προμήθειες και το ψηφιακό εμπόριο, καθώς και για την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», έγραψε.
Η πόλη που του λείπει
Ο Ιμάμογλου δηλώνει ότι διατηρεί αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα στη φυλακή, παρά τις δυσοίωνες βραχυπρόθεσμες προοπτικές. Γράφει, διαβάζει και παρακολουθεί την επικαιρότητα όσο μπορεί — όχι μόνο για προσωπική αντοχή, αλλά και από αίσθημα δημόσιου καθήκοντος.
«Η ευθύνη αυτή δεν σταματά στην πύλη της φυλακής… Αντιμετωπίζομαι στο πλαίσιο των επίσημων διαδικασιών, αλλά πιστεύω ότι η προφυλάκιση δεν πρέπει ποτέ να κανονικοποιείται σε μια δημοκρατία. Ιδίως όταν χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικού εγκλωβισμού. Το ζήτημα δεν είναι οι συνθήκες, αλλά η αρχή: η κράτηση και η παρατεταμένη νομική αβεβαιότητα δεν πρέπει να γίνονται εργαλεία της πολιτικής».
Αυτό που του λείπει περισσότερο είναι η οικογένειά του — η σύζυγός του Ντιλέκ, τα παιδιά του, οι γονείς και οι φίλοι του. Πολλά αιτήματα επισκέψεων απορρίπτονται χωρίς αιτιολόγηση.
«Μου λείπει επίσης ο καθημερινός ρυθμός της πόλης, το να περπατώ ελεύθερα στον δρόμο, η άμεση επαφή με τους ανθρώπους και οι αυθόρμητες στιγμές», έγραψε.
Προσθέτει ότι αντλεί δύναμη γνωρίζοντας πως παραμένει μέρος ενός δημοκρατικού κινήματος μεγαλύτερου από τις προσωπικές του συνθήκες.
«Αυτό είναι που καθορίζει πραγματικά τα πάντα — όχι οι τοίχοι γύρω μου».
