Καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωνε το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ θα «τρέχουν» τη Βενεζουέλα προς το παρόν, ο ίδιος και κορυφαίοι συνεργάτες του ξεκαθάρισαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να μην σταματήσουν εκεί — και απαίτησαν από τον υπόλοιπο κόσμο να το λάβει σοβαρά υπόψη.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι ο μακροχρόνιος δικτάτορας της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, που συνελήφθη σε νυχτερινή επιχείρηση και εκδόθηκε στη Νέα Υόρκη το Σάββατο για να του απαγγελθούν κατηγορίες για συμμετοχή σε συνωμοσία διακίνησης ναρκωτικών, «είχε μια ευκαιρία» να φύγει μόνος του πριν γίνει το πιο πρόσφατο παράδειγμα ηγέτη που πλήρωσε βαρύ τίμημα επειδή δεν ανταποκρίθηκε στην πίεση του Τραμπ.
«Έπαιξε με τη φωτιά και κάηκε», είπε ο Χέγκσεθ για τον Μαδούρο.
Οι απειλητικές δηλώσεις συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένες απειλές προς τρεις ακόμη χώρες που θα μπορούσαν σύντομα να βρεθούν στο στόχαστρο της κυβέρνησης: την Κολομβία, την Κούβα και το Μεξικό.
Το υπόλοιπο ημισφαίριο παρακολουθεί προσεκτικά και προσπαθεί να αντιδράσει στον Τραμπ, καταδικάζοντας το ίδιο το πλήγμα και προειδοποιώντας για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.
«Όλα τα κράτη της περιοχής οφείλουν να παραμείνουν σε επαγρύπνηση, καθώς η απειλή αιωρείται πάνω από όλους», ανέφερε η κυβέρνηση της Κούβας σε ανακοίνωσή της.
Την ίδια ώρα, οι προειδοποιήσεις της κυβέρνησης γίνονται ολοένα και πιο τολμηρές και ξεκάθαρες.
Ο Τραμπ κατηγόρησε ξανά τον πρόεδρο της Κολομβίας ότι «φτιάχνει κοκαΐνη» και επανέλαβε παλαιότερες απειλές του λέγοντας ότι «καλό θα ήταν να προσέχει τον εαυτό του».
Προέβλεψε ότι «θα μιλήσουμε για την Κούβα».
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διατύπωσε μια ακόμη πιο δυσοίωνη απειλή για μελλοντική αμερικανική δράση.
«Κοιτάξτε, αν ζούσα στην Αβάνα και εργαζόμουν στην κυβέρνηση, θα ανησυχούσα», είπε ο Ρούμπιο.
Νωρίτερα, σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι «κάτι θα πρέπει να γίνει με το Μεξικό», δηλώνοντας ότι έχει ρωτήσει την πρόεδρο Κλαούντια Σέινμπαουμ αν θέλει τη «βοήθεια» του αμερικανικού στρατού για την εξάρθρωση των καρτέλ ναρκωτικών.
«Η αμερικανική κυριαρχία στο δυτικό ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά», είπε ο Τραμπ.
Ο πρόεδρος της Κολομβίας, Γουστάβο Πέτρο, καταδίκασε την επίθεση ως πράξη επιθετικότητας κατά ολόκληρης της Νότιας Αμερικής και ανακοίνωσε την κινητοποίηση στρατευμάτων στα σύνορα της χώρας με τη Βενεζουέλα, προκειμένου να αποτραπεί πιθανό κύμα προσφύγων.
Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος τους τελευταίους μήνες έχει προσπαθήσει να οικοδομήσει σχέση με τον Τραμπ, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι η ανατροπή του Μαδούρο «ξεπέρασε μια απαράδεκτη γραμμή» και «θυμίζει τις χειρότερες στιγμές παρέμβασης στην πολιτική της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής».
Το Μεξικό επίσης άσκησε κριτική στα πλήγματα, τα οποία -όπως δήλωσε η Σέινμπαουμ- παραβιάζουν τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. Οι πρεσβείες του Μεξικού, της Κολομβίας και της Κούβας στην Ουάσιγκτον δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο σχετικά με τις τελευταίες απειλές του Τραμπ κατά των κυβερνήσεών τους.
Την ίδια στιγμή, ορισμένες χώρες επιχείρησαν να διαδραματίσουν ρόλο διαμεσολαβητή. Η πρεσβεία της Κολομβίας στην Ουάσιγκτον ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι ο Πέτρο προσφέρθηκε να βοηθήσει στη μεσολάβηση για την επίλυση της κρίσης.
Ο Τραμπ είχε σκιαγραφήσει μια πιο επιθετικά επεκτατική εξωτερική πολιτική στην ομιλία της ορκωμοσίας του πριν από σχεδόν έναν χρόνο, σοκάροντας παραδοσιακούς συμμάχους με απειλές να μετατρέψει τον Καναδά στην «51η πολιτεία» και να αποικίσει τη Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή που ανήκει στη Δανία.
Κατά τον πρώτο χρόνο της θητείας του, η ενασχόλησή του με πολλά και διαφορετικά μέτωπα εξωτερικής πολιτικής —τη Μέση Ανατολή, την Ασία, την Ευρώπη και τις μέχρι στιγμής άκαρπες προσπάθειες επίλυσης του πολέμου στην Ουκρανία— έχει απογοητεύσει ορισμένους συμμάχους, οι οποίοι σημειώνουν ότι αυτό απέχει πολύ από την απομονωτική προσέγγιση «Πρώτα η Αμερική» με την οποία εξελέγη.
Παρότι οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου δημιουργούν πολιτικό κίνητρο για μετατόπιση της προσοχής στα εσωτερικά ζητήματα, η προώθηση αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα άνοιξε ένα ακόμη μέτωπο εξωτερικής πολιτικής, στο οποίο θα κριθεί ο πρόεδρος —και κατ’ επέκταση το κόμμα του στο Κογκρέσο.
Για τον Τραμπ, στην τελευταία του θητεία και χωρίς πλέον προσωπικές εκλογικές σκοτούρες, μια βραχυπρόθεσμη επιχειρησιακή επιτυχία στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να λειτουργήσει ενθαρρυντικά, οδηγώντας σε πρόσθετες επιχειρήσεις σε όλη την περιοχή, τις οποίες ο πρόεδρος και οι συνεργάτες του ήδη φαίνεται να προαναγγέλλουν. Η Κέιτι Μίλερ, πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης που πλέον είναι podcaster και σύζυγος του αναπληρωτή προσωπάρχη Στίβεν Μίλερ, ανήρτησε το Σάββατο στον λογαριασμό της στο X μια εικόνα χάρτη της Γροιλανδίας χρωματισμένου με την αμερικανική σημαία και τη λεζάντα μιας λέξης: «ΣΥΝΤΟΜΑ».
Στις προετοιμασμένες δηλώσεις του το Σάββατο, ο Τραμπ επικαλέστηκε το Δόγμα Μονρόε, ένα σχέδιο εξωτερικής πολιτικής ηλικίας 200 ετών που έχει γνωρίσει μια μορφή αναβίωσης σε συντηρητικούς κύκλους.
Προέρχεται από τη διακήρυξη του προέδρου Τζέιμς Μονρόε το 1823 για μια αμερικανική σφαίρα επιρροής στην ήπειρο, η οποία λειτουργούσε και ως προειδοποίηση προς ευρωπαϊκές δυνάμεις να περιορίσουν τις φιλοδοξίες τους στα δικά τους ζητήματα.
«Το Δόγμα Μονρόε είναι μεγάλη υπόθεση. Αλλά το έχουμε ξεπεράσει κατά πολύ», είπε ο Τραμπ. «Τώρα το αποκαλούν ‘το Έγγραφο Ντονρόε’».
Στη νότια Φλόριντα, όπου τόσο ο Τραμπ όσο και ο Ρούμπιο έχουν την κατοικία τους, υπάρχει έντονη στήριξη σε πολλές κοινότητες για περαιτέρω δράση, ιδιαίτερα απέναντι στην Κούβα.
Ο πολιτειακός βουλευτής της Φλόριντα Χουάν Κάρλος Πόρας (Ρεπουμπλικανός – Μαϊάμι) επαίνεσε τις κινήσεις της κυβέρνησης και ειδικά τον Ρούμπιο ως τον «εγκέφαλο» πίσω από αυτές. «Ακόμη περισσότερη κινητικότητα στην Κούβα θα το πήγαινε στο επόμενο επίπεδο», είπε, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε θεωρητικά να συμβεί γρήγορα, δεδομένης της «ακρίβειας και ισχύος» που επιδείχθηκαν στη Βενεζουέλα.
Τουλάχιστον ένας γερουσιαστής υποστήριξε ότι η ίδια η ανατροπή του Μαδούρο είναι πιθανό να αποσταθεροποιήσει την κυβέρνηση της Κούβας, δεδομένης της οικονομικής της εξάρτησης από τη Βενεζουέλα.
«Αυτό θα μπορούσε να είναι το σημείο καμπής», είπε ο βουλευτής Κάρλος Χιμένεζ (Ρεπουμπλικανός – Φλόριντα). «Η Βενεζουέλα στηρίζει το κουβανικό καθεστώς και αν έχουμε δημοκρατία στη Βενεζουέλα, αυτό θα σταματήσει. Και έτσι θα ελπίζαμε ότι ίσως το καθεστώς καταρρεύσει από το ίδιο του το βάρος».
Ωστόσο, ακόμη και με αμερικανικές δυνάμεις ήδη τοποθετημένες στην περιοχή, η διαχείριση της ακόμη ρευστής κατάστασης στη Βενεζουέλα ενδέχεται να έχει προτεραιότητα προς το παρόν.
«Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο σχέδιο» για άλλη στρατιωτική επιχείρηση στην αμερικανική ήπειρο, δήλωσε άτομο που βρίσκεται σε στενή επαφή με την ομάδα εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου και ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Για να οργανωθεί η μετάβαση της Βενεζουέλας σε νέα κυβέρνηση και η εκμετάλλευση των πετρελαϊκών της πόρων, οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να «χρειάζονται [στρατιωτική] δυνατότητα ώστε να ασκούν πίεση για συμμόρφωση από τους νέους ηγέτες», πρόσθεσε.
Ο Κέβιν Γουίτακερ, καριερίστας διπλωμάτης που υπηρέτησε ως πρέσβης των ΗΠΑ στην Κολομβία κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε ότι από τη συνέντευξη Τύπου του Σαββάτου δεν αποκόμισε την εντύπωση ότι ο Λευκός Οίκος έχει άμεσα σχέδια δράσης σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
«Παρότι ο υπουργός Ρούμπιο είχε πολύ σαφείς απόψεις για το μήνυμα που θα έπρεπε να λάβει η Κούβα από αυτή την ενέργεια, απαντούσε σε ερώτηση», είπε ο Γουίτακερ. «Το γεγονός ότι δεν το έθεσαν οι ίδιοι, μου υποδηλώνει ότι δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ. Και είναι λογικό: έχουν ήδη αναλάβει πολλά».
Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση πρέπει τώρα να εργαστεί ώστε να αποτρέψει ρήγματα στον στρατό της Βενεζουέλας ή την άνοδο εγκληματικών ομάδων που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τη χώρα.
Όμως, ακόμη κι αν ο Τραμπ παραμείνει προς το παρόν επικεντρωμένος στη Βενεζουέλα, η ανατροπή του επί δεκαετίες ηγέτη της κατέδειξε μια ξεκάθαρη περιφρόνηση για την κυριαρχία άλλων κρατών, γεγονός που θα μπορούσε να προαναγγέλλει επιπλέον συγκρούσεις στο μέλλον.
Ακόμη και η Σέινμπαουμ, που γενικά θεωρείται ότι έχει διατηρήσει θετική σχέση τόσο με τον Τραμπ όσο και με τον Ρούμπιο, ενδέχεται να διαπιστώνει τα όρια της προσωπικής διπλωματίας.
Ο Τραμπ δήλωσε το πρωί του Σαββάτου ότι έχει ενημερώσει τη Σέινμπαουμ για την επιθυμία του να αναπτύξει αμερικανικές δυνάμεις ώστε να πλήξουν καρτέλ διακίνησης φαιντανύλης εντός των συνόρων της χώρας της. Πρόκειται για κάτι που ο Τραμπ είχε εξετάσει και κατά την πρώτη του θητεία, σύμφωνα με τον Άλεξ Γκρέι, πρώην προσωπάρχη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας.
«Μπορεί να πρόκειται για μεξικανικό έδαφος, αλλά συχνά είναι έδαφος που το μεξικανικό κράτος αδυνατεί να αστυνομεύσει», είπε. Η Σέινμπαουμ, συνέχισε, «έχει κάνει καλή δουλειά στον συντονισμό μαζί μας για την αντιμετώπιση της διακίνησης ναρκωτικών, αλλά υπάρχει ένα στοιχείο περιορισμένης κρατικής ικανότητας, σε κάποιο βαθμό, να αναληφθεί δράση σε ορισμένες από αυτές τις περιοχές».
Καθώς ο Τραμπ προσεγγίζει την τελευταία του θητεία, δείχνοντας να τρέχει ενάντια στον χρόνο και να εστιάζει σε βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, αυταρχικοί ηγέτες ανά τον κόσμο, που μπορούν να παίζουν μακροπρόθεσμο παιχνίδι, ενδέχεται να ωφεληθούν από την αυξανόμενη ένταση μεταξύ των ΗΠΑ και αρκετών γειτονικών τους χωρών.
Ο Στίβεν ΜακΦάρλαντ, πρώην πρέσβης στη Γουατεμάλα κατά τη διακυβέρνηση Ομπάμα και με διπλωματικές θητείες στον Ισημερινό, το Περού, το Ελ Σαλβαδόρ και τη Βολιβία, δήλωσε ότι «η Κίνα μπορεί να δει ευκαιρίες: μια ενδεχόμενη αποτυχία των ΗΠΑ, αυξημένο εσωτερικό διχασμό αν αποτύχουν, και μακροπρόθεσμα ένα κίνητρο για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής να εξισορροπήσουν τις ΗΠΑ στρεφόμενες προς την Κίνα».
Και ο πρώην πρέσβης της Χιλής στην Κίνα, Χόρχε Χάινε, δήλωσε ότι η ενέργεια του Τραμπ κατά της Βενεζουέλας μπορεί να ενθαρρύνει το Πεκίνο να γίνει πιο επιθετικό ως προς την εδαφική του διεκδίκηση στην Ταϊβάν.
«Ο συλλογισμός του Πεκίνου μπορεί να είναι: ‘Λοιπόν, γιατί όχι η Ταϊβάν;’», είπε ο Χάινε. «Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Κίνα έχει πολύ πιο ισχυρή αξίωση στην Ταϊβάν απ’ ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες στη Βενεζουέλα».
