Η γνωστή φράση ότι «τίποτα δεν είναι πιο μόνιμο από το προσωρινό» δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση των ρωσικών S-400 που απέκτησε η Τουρκία. Σχεδόν μία δεκαετία μετά την απόφαση που προκάλεσε βαθύ ρήγμα στις σχέσεις της Άγκυρας με το ΝΑΤΟ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται πλέον διατεθειμένος να αποδεχτεί ότι η αγορά του αντιαεροπορικού συστήματος εξελίχθηκε σε μια δαπανηρή επιλογή χωρίς ουσιαστικό όφελος. Καθοριστικός παράγοντας είναι η επιθυμία της Τουρκίας να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35, έχοντας αντιληφθεί ότι χωρίς τα αμερικανικά stealth μαχητικά η αεροπορική της ισχύς υστερεί σημαντικά.
Το «δύσκολο» παρασκήνιο της συνάντησης
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των διπλωματικών διεργασιών, το ενδεχόμενο επιστροφής των S-400 τέθηκε απευθείας από τον Τούρκο πρόεδρο στον Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνάντησής τους στο Τουρκμενιστάν. Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητής στον πόλεμο της Ουκρανίας, προσδοκώντας ότι η Μόσχα θα επιδείξει ευελιξία και θα αποδεχθεί την επιστροφή του συστήματος χωρίς περαιτέρω διπλωματικές εντάσεις.
Αντίθετα, το Κρεμλίνο διαψεύδει ότι τέθηκε τέτοιο αίτημα, ενώ και το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αποφεύγει να τοποθετηθεί δημόσια. Παρ’ όλα αυτά, η αμερικανική πίεση είναι έντονη και καθιστά το ζήτημα αναπόφευκτο. Το μέλλον των S-400 αποτέλεσε βασικό αντικείμενο συζήτησης και στη συνάντηση που είχε ο Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο.
Το χρονοδιάγραμμα της επόμενης κίνησης
Όπως ανέφερε πρόσφατα ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και στενός συνεργάτης του Αμερικανού προέδρου, Τομ Μπάρακ, λύση στο αδιέξοδο των S-400 ενδέχεται να υπάρξει μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Τουρκία θα απομακρυνθεί από τη ρωσική αντιαεροπορική τεχνολογία και, σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, ανοίγοντας εκ νέου τον δρόμο για την απόκτηση των F-35.
Την ίδια στιγμή, ανώτατος Τούρκος διπλωμάτης, μιλώντας ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών, εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί θα έχουν αρθεί πλήρως έως το 2026.
Από τους Patriot στην αναδίπλωση
Η απαρχή αυτής της υπόθεσης εντοπίζεται στα χρόνια της διακυβέρνησης Ομπάμα, όταν οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να πουλήσουν στην Τουρκία το σύστημα Patriot με τους όρους που ζητούσε η Άγκυρα. Η επιδείνωση του κλίματος μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 ενίσχυσε την καχυποψία και οδήγησε τον Ερντογάν στη στροφή προς τη Ρωσία.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή εξελίχθηκε σε στρατηγικό αδιέξοδο. Σήμερα, η Τουρκία διαπιστώνει ότι η επιμονή της την άφησε εκτός της νέας γενιάς αεροπορικών συστημάτων, αναγκάζοντάς την να επιχειρήσει μια θεαματική αναδίπλωση προκειμένου να καλύψει το χαμένο έδαφος μιας ολόκληρης δεκαετίας.
