Μια νέα ανάλυση δορυφορικών δεδομένων αποκαλύπτει ότι μεγάλα τμήματα της Ευρώπης βρίσκονται αντιμέτωπα με ανησυχητική μείωση στα αποθέματα γλυκού νερού, με έντονη τάση ξήρανσης στη νότια και κεντρική Ευρώπη από το 2002 έως το 2024. Τα ευρήματα προέρχονται από έρευνα επιστημόνων του University College London (UCL), σε συνεργασία με την Watershed Investigations και την Guardian, οι οποίοι χρησιμοποίησαν δορυφόρους που καταγράφουν μεταβολές στο βαρυτικό πεδίο της Γης.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αλλαγές στο βάρος των υδάτων – υπόγειων, επιφανειακών, εδαφικής υγρασίας και παγετώνων – επιτρέπουν ακριβή αποτίμηση της συνολικής υδατικής αποθήκευσης. Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρη ανισορροπία:
- Η βόρεια Ευρώπη γίνεται πιο υγρή.
- Η νότια Ευρώπη – από την Ισπανία και την Ιταλία έως τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ουκρανία – καταγράφει συνεχή ξήρανση.
Αυξανόμενη πίεση στους υδάτινους πόρους της Ευρώπης
Παρά το γεγονός ότι η συνολική άντληση νερού στην ΕΕ μειώθηκε (2000–2022), οι αντλήσεις υπόγειων υδάτων αυξήθηκαν κατά 6%, λόγω αυξημένων αναγκών ύδρευσης και γεωργίας. Το 2022, τα υπόγεια ύδατα κάλυψαν:
- 62% της δημόσιας υδροδότησης
- 33% των αναγκών της γεωργίας
Ο Mohammad Shamsudduha, καθηγητής υδατικών κρίσεων στο UCL, προειδοποίησε ότι τα στοιχεία αποτελούν «κλήση αφύπνισης» για τους πολιτικούς: «Δεν μιλάμε πλέον για περιορισμό της υπερθέρμανσης στους 1,5°C. Οδεύουμε προς τους 2°C και βλέπουμε ήδη τις συνέπειες».
Η Κομισιόν, μέσω της νέας στρατηγικής ανθεκτικότητας στο νερό, καλεί τα κράτη-μέλη να βελτιώσουν την αποδοτικότητα των υδατικών πόρων κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030, δίνοντας έμφαση στη μείωση διαρροών.
Η Ελλάδα σε «κόκκινο συναγερμό» – Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης Αττική, Λέρος και Πάτμος
Η λειψυδρία έχει ήδη οδηγήσει τρεις ελληνικές περιοχές – Αττική, Λέρο και Πάτμο – σε κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η απόφαση υπογράφηκε το βράδυ της Παρασκευής (28/11) από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, μετά από εισηγήσεις της αρμόδιας αρχής και ευρεία σύσκεψη στο ΥΠΕΝ.
Το υπουργείο διευκρίνισε ότι:
- Δεν επιβάλλονται περιοριστικά μέτρα στην κατανάλωση νερού
- Δεν προβλέπεται αύξηση τιμολογίων
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης ενεργοποιείται για να επισπεύσει μελέτες και έργα που κρίνονται κρίσιμα για τη μεσομακροπρόθεσμη θωράκιση του υδροδοτικού συστήματος.
►Διαβάστε επίσης: Σήμα κινδύνου για την Κρήτη - Βρίσκεται σε συνθήκες ήπιας έως έντονης ξηρασίας
Γιατί φτάσαμε εδώ; – Τα αποθέματα μειώνονται δραματικά
Η ΕΥΔΑΠ επισημαίνει ότι οι ταμιευτήρες που υδροδοτούν την Αττική παρουσιάζουν ιστορικά χαμηλές στάθμες. Ο ταμιευτήρας του Ευήνου βρίσκεται κάτω από τα επίπεδα του 2008, με ένταση ξηρασίας στη λεκάνη απορροής και διάρκεια που προκαλεί ανησυχία.
Από το 2022 καταγράφεται:
- Μείωση αποθεμάτων κατά περίπου 250 εκατ. κυβικά μέτρα ανά έτος
- Μείωση βροχοπτώσεων κατά 25%
- Αύξηση εξάτμισης κατά 15%
- Αύξηση κατανάλωσης κατά 6%
Το υδατικό στρες στην Ελλάδα φτάνει το 70% – το υψηλότερο στη Νότια Ευρώπη μετά την Κύπρο.
Τι σημαίνει πρακτικά η κατάσταση έκτακτης ανάγκης;
Με βάση το άρθρο 55 του Ν. 5215/25:
- Οι μελέτες και τα έργα περνούν σε διαδικασία ταχείας ωρίμανσης και προτεραιοποίησης.
- Την υλοποίηση αναλαμβάνει η Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του Υπερταμείου.
- Διασφαλίζεται πλήρης διαφάνεια και νομιμότητα.
Τα έργα που έχουν ήδη σχεδιαστεί από Πολιτεία και ΕΥΔΑΠ αφορούν:
- ενίσχυση ταμιευτήρων,
- νέα έργα υδροδότησης,
- αναβάθμιση δικτύων,
- ενίσχυση αποθεμάτων για τα επόμενα 25 χρόνια.
Η λειψυδρία ως ευρωπαϊκή και παγκόσμια πρόκληση
Σύμφωνα με την EEA:
- 30% του πληθυσμού της νότιας Ευρώπης ζει σε περιοχές με μόνιμη υδατική πίεση.
- Έως 70% αντιμετωπίζει θερινή λειψυδρία.
Ισπανία, Κύπρος και Ιταλία βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με σοβαρή έλλειψη υδάτων, ενώ πολλές χώρες αναπτύσσουν νέα μοντέλα διαχείρισης — αρκετά από τα οποία έχουν μελετήσει και οι ελληνικές υπηρεσίες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η χώρα μπορεί να δει σοβαρές ελλείψεις νερού έως το 2026, αν οι βροχοπτώσεις παραμείνουν κάτω από τις φυσιολογικές τιμές. Εξετάζονται μέτρα όπως νέες δεξαμενές, ανακύκλωση νερού, φυσικές λύσεις και περιορισμός κατανάλωσης.
«Νέος υδρολογικός χάρτης» – Επιπτώσεις σε γεωργία, τρόφιμα και κοινωνίες
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ξήρανση θα επηρεάσει:
- την επισιτιστική ασφάλεια,
- την ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή,
- τα οικοσυστήματα,
- τη σταθερότητα υδροδότησης μεγάλων πόλεων.
Ο Shamsudduha τονίζει ότι ο κόσμος πρέπει να υιοθετήσει ακόμη και «μη συμβατικές λύσεις», όπως εκτεταμένη συλλογή όμβριων υδάτων, επαναχρησιμοποίηση νερού και νέες μεθόδους αποθήκευσης.
Πηγή: ertnews.gr / Guardian
