Για πρώτη φορά στην ιστορία, ανιχνεύθηκε μια γιγαντιαία έκρηξη που προήλθε από άστρο πέρα από το ηλιακό μας σύστημα, μια εκτίναξη στεμματικής μάζας (CME) τόσο ισχυρή, που μπορεί να καταστρέψει την ατμόσφαιρα οποιουδήποτε κοντινού πλανήτη. Το φαινόμενο θυμίζει τις ηλιακές καταιγίδες που προκαλούν αυρορες στη Γη, αλλά σε ασύγκριτα μεγαλύτερη και επικίνδυνη κλίμακα.
Η έκρηξη εκτινάχθηκε με ταχύτητα 5,3 εκατομμυρίων μιλίων την ώρα, ταχύτερη από σχεδόν κάθε αντίστοιχη έκρηξη που έχει καταγραφεί από τον Ήλιο.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η καταιγίδα αυτή είναι από 10 έως και 100 χιλιάδες φορές πιο ισχυρή από τη μέγιστη που μπορεί να παράγει το άστρο μας.
Σε αντίθεση με το πολικό σέλας που βλέπουμε στη Γη, μια τέτοια έκρηξη από ένα μακρινό άστρο θα είχε καθαρά καταστροφικό χαρακτήρα: η εκτίναξη στεμματικής μάζας θα μπορούσε να «ξεριζώσει» την ατμόσφαιρα ενός πλανήτη που βρίσκεται σε κοντινή τροχιά, αφήνοντάς τον γυμνό και ακατοίκητο — όπως συνέβη ενδεχομένως στον Άρη πριν δισεκατομμύρια χρόνια.
Οι εκτινάξεις στεμματικής μάζας δημιουργούν ραδιοκύματα όταν διαπερνούν τη στεφανιαία περιοχή του άστρου, αφήνοντας ένα χαρακτηριστικό «αποτύπωμα» που μπορεί να καταγραφεί από εξελιγμένα ραδιοτηλεσκόπια.
Η ανακάλυψη έγινε μέσω επανεπεξεργασίας δεδομένων από το ραδιοτηλεσκόπιο LOFAR, με τη βοήθεια νέας αναλυτικής τεχνικής που ανέπτυξαν Γάλλοι επιστήμονες.
Το σήμα που εντοπίστηκε ήταν μια ραδιοέκρηξη τύπου II — ένα ξεκάθαρο ίχνος που δείχνει ότι καυτό πλάσμα εκτινάχθηκε μακριά από το άστρο.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και δεδομένα ακτίνων Χ από το διαστημικό τηλεσκόπιο XMM-Newton για να κατανοήσουν τις ιδιότητες του άστρου και της έκρηξης.
Ένα επιπλέον εύρημα: το άστρο StKM 1–1262, από όπου προήλθε το σήμα, είναι ένας ερυθρός νάνος με μαγνητικό πεδίο έως και 300 φορές ισχυρότερο από του Ήλιου και περιστρέφεται 20 φορές ταχύτερα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τέτοια άστρα αποτελούν το 70% των άστρων του Γαλαξία — και συνήθως φιλοξενούν εξωπλανήτες. Αν οι εκρήξεις αυτού του είδους είναι συχνές, τότε πολλές υποψήφιες «Γαίες» γύρω από ερυθρούς νάνους ίσως χάνουν την ατμόσφαιρά τους πριν καν εξελιχθεί ζωή.
Οι επιστήμονες τώρα θέλουν να κατανοήσουν τι προκαλεί τόσο μικρά άστρα να απελευθερώνουν τόσο τεράστιες ποσότητες ενέργειας.
Το νέο γιγαντιαίο ραδιοτηλεσκόπιο Square Kilometre Array, που θα ολοκληρωθεί το 2028, αναμένεται να εντοπίσει εκατοντάδες παρόμοια φαινόμενα, γράφοντας ένα εντελώς νέο κεφάλαιο στον «εξωηλιακό» διαστημικό καιρό.
Όπως σημείωσε ένας από τους ερευνητές, «αυτό είναι μόνο η αρχή — μια γεύση από όσα έρχονται».
