Η Ουκρανία δεν χάνει χρόνο στην προσπάθειά της να αποκαταστήσει τη ζημιά που προκάλεσε αυτήν την εβδομάδα ένα σκάνδαλο διαφθοράς εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Ανώτατοι αξιωματούχοι σπεύδουν να καθησυχάσουν τους δυτικούς εταίρους του Κιέβου, μετά το φερόμενο σχέδιο μιζών ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων στον ενεργειακό τομέα - στο οποίο εμπλέκονται νυν και πρώην υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι, καθώς και στενοί συνεργάτες του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι - προκαλώντας ανησυχία στους συμμάχους.
«Πρέπει να δράσουμε γρήγορα και αποφασιστικά στο πεδίο της μάχης και εξίσου γρήγορα στους ζωτικούς τομείς του κράτους.
Καθήκον της κυβέρνησης είναι να δείξει στην ουκρανική κοινωνία και στους εταίρους ότι δεν θα ανεχθούμε σε καμία περίπτωση τη διαφθορά και ότι θα ανταποκρινόμαστε άμεσα σε οποιαδήποτε στοιχεία προκύπτουν», δήλωσε η πρωθυπουργός Γιούλια Σβιριτένκο.
«Εκτιμούμε τις ισχυρές και διαρκείς σχέσεις μας με τους ξένους εταίρους. Είναι σημαντικό για εμάς να τις διατηρήσουμε, στηριγμένες στην εμπιστοσύνη, και οποιαδήποτε απειλή προς αυτές είναι απαράδεκτη», πρόσθεσε.
Καθώς το σκάνδαλο διογκώθηκε μέσα στην εβδομάδα, το Κίεβο ανακοίνωσε παραιτήσεις υψηλού προφίλ, κυρώσεις σε βάρος πρώην επιχειρηματικού συνεργάτη του Ζελένσκι, μεγάλη οικονομική επιθεώρηση και αναδιάρθρωση στις κρατικές ενεργειακές εταιρείες, με στόχο να αποδείξει ότι η Ουκρανία μπορεί να «καθαρίσει το σπίτι της».
«Δεν υπάρχει χώρος για ατιμωρησία, είτε είσαι στενός συνεργάτης κάποιου είτε όχι», δήλωσε η πρέσβης της Ουκρανίας στις ΗΠΑ Όλγα Στεφανίσινα στο NBC News το βράδυ της Πέμπτης
. «Δεν είναι ευχάριστο γεγονός, αλλά ποτέ στην ιστορία της Ουκρανίας δεν έχουμε ζήσει κάτι τέτοιο, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένοι από τους θεσμούς που δημιουργήσαμε λειτουργούν πραγματικά».
Το σκάνδαλο ξέσπασε σε ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή για το Κίεβο, την ώρα που ζητά από την ΕΕ να αναλάβει ένα τεράστιο ρίσκο και να συμφωνήσει σε δάνειο αποζημιώσεων 140 δισεκατομμυρίων ευρώ, προερχόμενο από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Η Ουκρανία χρειάζεται οικονομική στήριξη για να επιβιώσει πιθανότατα τον πιο δύσκολο χειμώνα από την έναρξη της πλήρους εισβολής της Ρωσίας το 2022. Και οι σύμμαχοι που θέλουν ακόμη να την στηρίξουν, απαιτούν πλέον απαντήσεις για τη διαφθορά.
«Ο πρόεδρος ήταν πολύ σαφής: Για εκείνον, δεν υπάρχει κανένα “μη αγγίξιμο” πρόσωπο όταν εμπλέκεται σε διαφθορά ή έγκλημα. Είναι ένας άνθρωπος αρχών. Πρώτα απ’ όλα, ο ίδιος δεν είναι διεφθαρμένος», δήλωσε ο κορυφαίος σύμβουλος του Ζελένσκι, Αντρίι Γεάρμακ, σε συνέντευξη του.
«Ό,τι συνέβη είναι αποτέλεσμα εντελώς ελεύθερων ερευνών», είπε ο Γεάρμακ. «Αυτό αποδεικνύει ότι όλοι αυτοί οι θεσμοί είναι ανεξάρτητοι και λειτουργούν».
Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης
Επικαλούμενο τη ρωσική διείσδυση, το ουκρανικό κοινοβούλιο τον Ιούλιο ψήφισε αιφνιδιαστικά υπέρ νόμου που θα αφαιρούσε την ανεξαρτησία των βασικών αντι-διαφθορικών μηχανισμών και θα τους έθετε υπό πολιτικό έλεγχο.
Ο Ζελένσκι υπέγραψε το νομοσχέδιο, αλλά έκανε αναστροφή μετά από ισχυρή πίεση των δυτικών συμμάχων, που το είδαν ως αντιδημοκρατικό βήμα.
Τότε, το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης Διαφθοράς (NABU) ερευνούσε τον Τιμούρ Μίντιτς - πρώην επιχειρηματικό συνέταιρο του Ζελένσκι και συνιδιοκτήτη της εταιρείας παραγωγής Kvartal 95.
Ο Μίντιτς διέφυγε στο Ισραήλ στις αρχές της εβδομάδας, πριν αποκαλυφθεί από τους εισαγγελείς ως ο φερόμενος εγκέφαλος του πολυεκατομμυριούχου κυκλώματος στον ενεργειακό τομέα.
Το Κίεβο παρουσίασε τώρα μια σειρά μέτρων για να καθησυχάσει τους συμμάχους. Ένας ανώτερος ουκρανός αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα, είπε ότι η ηγεσία θέλει να δείξει ότι δρα με επείγουσα διάθεση, καθώς τέτοιου είδους κυκλώματα αποσταθεροποιούν τη χώρα ενώ αντιμετωπίζει την επίθεση του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.
Τα μέτρα περιλαμβάνουν την άμεση αποπομπή των υπουργών Δικαιοσύνης και Ενέργειας, Γερμάν Γκαλουστσένκο και Σβιτλάνα Γκριντσούκ. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι η Σβιριτένκο θα προτείνει νέους υποψηφίους.
Επιπλέον, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την επαναλειτουργία του εποπτικού συμβουλίου της Energoatom - του κρατικού οργανισμού στο επίκεντρο του σκανδάλου - και την απομάκρυνση του εποπτικού συμβουλίου και του αντιπροέδρου της εταιρείας.
Την Τετάρτη ανακοινώθηκε μεγάλος οικονομικός έλεγχος στις κρατικές προμήθειες της Energoatom και άλλων εταιρειών του ενεργειακού τομέα.
Επίσης, ανεστάλη ο διαγωνισμός για τη διεύθυνση του κρατικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, καθώς ένας από τους φιναλίστ εμφανίστηκε σε ηχογραφήσεις της NABU ως πιθανός συνεργός των σχεδίων του Μίντιτς.
Παράλληλα, δόθηκε εντολή σε όλα τα εποπτικά συμβούλια στρατηγικών κρατικών επιχειρήσεων να διενεργήσουν εσωτερικούς ελέγχους.
Ωστόσο, ουκρανικές οργανώσεις κατά της διαφθοράς τονίζουν ότι χρειάζονται ακόμη βαθύτερες μεταρρυθμίσεις για να αποκατασταθεί πλήρως η εμπιστοσύνη.
Μια μεγάλη νέα μεταρρυθμιστική ώθηση θα μπορούσε να μετατρέψει το πλήγμα στη φήμη της χώρας σε ευκαιρία, ώστε η Ουκρανία να δείξει ότι πραγματικά επιδιώκει την οριστική εξάλειψη της διαφθοράς, δήλωσε ο Μιχαΐλο Ζερνάκοφ, διευθυντής του ινστιτούτου δικαστικής μεταρρύθμισης Dejure.
«Πιστεύω ότι η ουκρανική κυβέρνηση έχει όλα τα εργαλεία για να δείξει στους εταίρους ότι, εντάξει, σκοντάψαμε, αλλά αντί για αποσπασματικές λύσεις, προχωράμε σε συστημικές αλλαγές», είπε.
Αργά την Παρασκευή, ο Γεάρμακ έγραψε στο Telegram ότι συναντήθηκε με την επιτετραμμένη των ΗΠΑ στην Ουκρανία Τζούλι Ντέιβις και συζήτησαν τις εξελίξεις.
«Συζητήσαμε για την καταπολέμηση της διαφθοράς», είπε.
«Εκφράσαμε την κοινή πεποίθηση ότι οι έρευνες για τις πρόσφατες πολύκροτες υποθέσεις πρέπει να είναι ολοκληρωμένες, επαγγελματικές και αμερόληπτες, και να οδηγούν σε πραγματικά αποτελέσματα, αντί να χρησιμοποιούνται για την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας προς όφελος των σχεδίων της Ρωσίας».
