Ο κορυφαίος επικριτής του Κρεμλίνου, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, προειδοποίησε την Ευρώπη να προετοιμαστεί για μία μακροχρόνια αντιπαράθεση με τη Ρωσία, ανεξάρτητα από την εξέλιξη του πολέμου της Μόσχας κατά της Ουκρανίας.
«Θα πρέπει να αναμένουμε ένα είδος Ψυχρού Πολέμου που θα διαρκέσει τουλάχιστον δέκα χρόνια», προέβλεψε ο Χοντορκόφσκι αυτή την εβδομάδα σε ιδιωτική εκδήλωση στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με τον εξόριστο επιχειρηματία, ο μόνος αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα κατά της Ευρώπης το επόμενο διάστημα θα είναι η πεποίθηση του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Δύση αποτελεί πραγματική στρατιωτική απειλή.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, που διήρκεσε σχεδόν μισό αιώνα, η Σοβιετική Ένωση και η Δύση επιδίωκαν να υπονομεύσουν η μία την άλλη, χωρίς όμως να ρισκάρουν ανοιχτή σύγκρουση στην Ευρώπη ή πιθανό πυρηνικό πόλεμο.
Σήμερα, κορυφαίοι αξιωματούχοι της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν ότι η Ρωσία επαναφέρει μια πολιτική φθοράς, χρησιμοποιώντας υβριδικό πόλεμο για να αποσταθεροποιήσει τη Δύση και να καλλιεργήσει διχασμό.
Ο Χοντορκόφσκι, ο οποίος πέρασε δέκα χρόνια στις ρωσικές φυλακές και πλέον ζει στο Λονδίνο, υποβάθμισε την αποτελεσματικότητα των δυτικών κυρώσεων στην αλλαγή της στάσης του Κρεμλίνου, λέγοντας ότι προκαλούν «κάποια πίεση στην ρωσική οικονομία, αλλά τίποτα δραματικό».
Παρομοίως εμφανίστηκε επιφυλακτικός σχετικά με το ότι η μακρόχρονη ουκρανική εκστρατεία με drones κατά ρωσικών διυλιστηρίων θα μπορούσε να παραλύσει την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου.
«Ακόμα και το πιο ισχυρό drone, ακόμη και ένας πύραυλος Tomahawk, μπορεί να πλήξει το πολύ δύο εκτάρια», εξήγησε ο Χοντορκόφσκι, πρώην ιδιοκτήτης του πετρελαϊκού ομίλου Yukos και κάποτε ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία.
«Μια τυπική εγκατάσταση στη Σιβηρία καλύπτει συνήθως 1.500 εκτάρια. Η ζημιά που προκαλείται είναι ίση με το να πατήσεις κάποιον στο πόδι», είπε.
Κατά τον ίδιο, η μόνη χρονική στιγμή όπου η εξουσία του Πούτιν θα μπορούσε πραγματικά να είχε κλονιστεί, ήταν μέσα στα δύο πρώτα χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής — εάν η Ρωσία είχε υποστεί καθοριστική στρατιωτική ήττα στην Ουκρανία.
Αυτή η «ευκαιρία» πλέον έχει χαθεί.
Ωστόσο πρόσθεσε με μια δόση ειρωνείας:
«Έχουμε μια παράδοση στη Ρωσία οι δικτάτορές μας να φεύγουν κάπου μεταξύ των 70 και 80 ετών».
Ο Πούτιν έκλεισε τα 73 τον Οκτώβριο.
Πίεση από τον Πούτιν
Τον περασμένο μήνα, οι ρωσικές αρχές άνοιξαν νέα ποινική υπόθεση κατά του Χοντορκόφσκι, κατηγορώντας τον ότι ηγείται «τρομοκρατικής οργάνωσης» και ότι σχεδίαζε βίαιη ανατροπή με τη βοήθεια ουκρανικών παραστρατιωτικών.
Στην ανακοίνωσή της, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB) συμπεριέλαβε και 22 άλλα άτομα που συνδέονται με την Ρωσική Αντιπολεμική Επιτροπή του Χοντορκόφσκι, μια ομάδα Ρώσων της αντιπολίτευσης που ζουν στο εξωτερικό.
Μερικοί από αυτούς έχουν ήδη φυλακιστεί ή απειληθεί με διώξεις στη Ρωσία, ενώ στη λίστα περιλαμβάνονται και ακαδημαϊκοί και επιχειρηματίες.
Ο ίδιος ο Χοντορκόφσκι πέρασε μια δεκαετία σε σωφρονιστική αποικία στη Σιβηρία πριν του δοθεί χάρη το 2013, σε μια υπόθεση που θεωρήθηκε ευρέως ως η εναρκτήρια φάση της εκστρατείας του Πούτιν για την εξάλειψη της πολιτικής διαφωνίας.
Αν και η υπόθεση επικεντρώθηκε σε οικονομικά αδικήματα, η απαλλοτρίωση της Yukos ερμηνεύθηκε κυρίως ως πολιτική προειδοποίηση προς τους επικριτές του Κρεμλίνου.
Οι νέες κατηγορίες ήρθαν μόλις δύο εβδομάδες αφότου η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης ανακοίνωσε τη δημιουργία «πλατφόρμας διαλόγου» με τις δημοκρατικές ρωσικές αντιπολιτευτικές δυνάμεις.
Μιλώντας στις Βρυξέλλες, ο Χοντορκόφσκι είπε ότι η έντονη αντίδραση του Κρεμλίνου δείχνει «πόσο ανήσυχος είναι ο Πούτιν» με την πιθανότητα οι δημοκρατικές ρωσικές δυνάμεις να αποκτήσουν έστω και συμβολική νομιμοποίηση.
Αν και τα πρόσωπα που κατονομάστηκαν ζουν ήδη στο εξωτερικό και βρίσκονται εκτός άμεσης νομικής εμβέλειας της Μόσχας, αρκετοί δήλωσαν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα με ευρωπαϊκές τράπεζες και ότι οι κατηγορίες για τρομοκρατία ενδέχεται να δυσκολέψουν τα ταξίδια τους, υπό τον φόβο ενδεχόμενης έκδοσης στη Ρωσία.
Ο Χοντορκόφσκι είπε ότι είναι βέβαιος πως κάποια μέρα θα επιστρέψει σε μια Ρωσία μετά τον Πούτιν, αλλά προειδοποίησε ότι η χώρα θα χρειαστεί δεκαετίες για να απελευθερωθεί από το «ιμπεριαλιστικό-στρατιωτικό αφήγημα», το οποίο παρουσιάζει τη Ρωσία ως περικυκλωμένη από εχθρούς και δικαιολογεί τις εισβολές σε γειτονικές χώρες.
«Η δική μου γενιά δεν θα ζήσει για να δει τη στιγμή που η ρωσική κοινωνία θα επιστρέψει σε κατάσταση κανονικότητας», είπε.
Όταν ρωτήθηκε αν αυτό τον αποθαρρύνει, ο Χοντορκόφσκι χαμογέλασε:
«Όταν εργάζεσαι στη βαριά βιομηχανία, συνηθίζεις να ξεκινάς διαδικασίες που θα συνεχιστούν μετά από σένα. Από την ανίχνευση ενός πεδίου πετρελαίου έως την παραγωγή μπορεί να χρειαστούν 15 χρόνια ή και παραπάνω», απάντησε.
«Το μέλλον είναι εξίσου πραγματικό για μένα όσο και το παρόν και αυτό με κινητοποιεί».
