Στις χθεσινές εκλογές στη Νέα Υόρκη, ο Ζόραν Μάμντανι κατάφερε αυτό που πριν από λίγους μήνες φαινόταν απίθανο: εξελέγη δήμαρχος της μεγαλύτερης πόλης των ΗΠΑ, γράφοντας ιστορία ως ο πρώτος μουσουλμάνος και Ινδοαμερικανός που καταλαμβάνει τη συγκεκριμένη θέση.
Η νίκη του σηματοδοτεί μια στροφή προς πιο προοδευτικές πολιτικές, με έμφαση στο κοινωνικό κράτος, την ισότητα και τη μείωση του κόστους ζωής.
Η εκλογή του 33χρονου πολιτειακού βουλευτή από το Κουίνς έρχεται να επικυρώσει τη δυναμική που είχε ήδη δημιουργηθεί από την πρωτοφανή του παρουσία στις προκριματικές εκλογές του καλοκαιριού.
Η μητέρα του Μάμντανι είναι γνωστή σκηνοθέτης
Ο Μάμντανι γεννήθηκε στην Καμπάλα της Ουγκάντας από Ινδούς γονείς και έγινε Αμερικανός πολίτης το 2018, λίγο μετά την αποφοίτησή του από το κολέγιο.
Έζησε για λίγο με την οικογένειά του στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής, πριν μετακομίσουν στη Νέα Υόρκη όταν εκείνος ήταν 7 ετών.
Η μητέρα του, Μίρα Ναΐρ, είναι βραβευμένη σκηνοθέτης με έργα όπως «Monsoon Wedding», «The Namesake» και «Mississippi Masala».
Ο πατέρας του, Μαχμούντ Μάμντανι, είναι καθηγητής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.
Ο Μάμντανι παντρεύτηκε φέτος τη Ράμα Ντουουάτζι, Σύρο-Αμερικανή καλλιτέχνιδα. Το ζευγάρι γνωρίστηκε μέσω της εφαρμογής Hinge και ζει στο Άστορια, στο Κουίνς.
Yπήρξε κάποτε ανερχόμενος ράπερ
Ο Μάμντανι φοίτησε στο Bronx High School of Science, όπου συνίδρυσε την πρώτη ομάδα κρίκετ του δημόσιου σχολείου.
Αποφοίτησε το 2014 από το Bowdoin College στο Μέιν, όπου σπούδασε αφρικανικές σπουδές και συνίδρυσε το παράρτημα της οργάνωσης Students for Justice in Palestine.
Μετά το κολέγιο, εργάστηκε στο Κουίνς βοηθώντας κατοίκους να αποφύγουν εξώσεις — εργασία που, όπως λέει, τον ενέπνευσε να μπει στην πολιτική.
Είχε επίσης δραστηριότητα στη hip-hop σκηνή της Νέας Υόρκης, ράπερ με το όνομα Young Cardamom και αργότερα Mr. Cardamom. Κατά την πρώτη του υποψηφιότητα για πολιτειακό βουλευτή, περιέγραψε τον εαυτό του ως «ράπερ δεύτερης κατηγορίας».
Το τραγούδι του «Nani» (2019), αφιερωμένο στη γιαγιά του, απέκτησε νέο κοινό καθώς η καμπάνια του για τη δημαρχία κέρδιζε δυναμική.
Οι επικριτές του, αντίθετα, επικαλούνται στίχους από το «Salaam» (2017), το οποίο υμνεί την εμπειρία του ως μουσουλμάνος στη Νέα Υόρκη, για να υποστηρίξουν πως οι απόψεις του είναι «υπερβολικά ακραίες».
Τα πρώτα βήματα στην πολιτική
Ο Μάμντανι ξεκίνησε την πολιτική του πορεία δουλεύοντας σε καμπάνιες Δημοκρατικών υποψηφίων στο Κουίνς και στο Μπρούκλιν.
Εξελέγη για πρώτη φορά στη Συνέλευση της Πολιτείας της Νέας Υόρκης το 2020, ανατρέποντας έναν παλιό Δημοκρατικό βουλευτή στην περιφέρεια του Άστορια. Έκτοτε έχει επανεκλεγεί δύο φορές με άνεση.
Ως δημοκρατικός σοσιαλιστής, η πιο αξιοσημείωτη νομοθετική του επιτυχία ήταν ένα πιλοτικό πρόγραμμα που έκανε ορισμένα αστικά λεωφορεία δωρεάν για έναν χρόνο.
Έχει επίσης προτείνει νομοσχέδιο που απαγορεύει σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς να «συμμετέχουν σε μη εξουσιοδοτημένη υποστήριξη δραστηριοτήτων εποικισμού του Ισραήλ».
Οι αντίπαλοί του, ιδιαίτερα ο Κουόμο, τον κατηγορούν ότι δεν έχει την εμπειρία για να διοικήσει τη μεγαλύτερη πόλη της χώρας.
Ο Μάμντανι απάντησε ότι η «έλλειψη εμπειρίας» είναι πλεονέκτημα:
όπως είπε σε τηλεμαχία, είναι «υπερήφανος» που δεν έχει την «εμπειρία διαφθοράς, σκανδάλων και ντροπής» που αποδίδει στον Κουόμο.
Viral προεκλογικά βίντεο
Ο Μάμντανι χρησιμοποίησε διαφημιστικά βίντεο με αναφορές στο Bollywood και την ινδική καταγωγή του για να διευρύνει την απήχησή του.
Την Ημέρα της Πρωτοχρονιάς στη Νέα Υόρκη, έκανε βουτιά στα παγωμένα νερά του Κόνι Άιλαντ φορώντας κοστούμι, για να εξηγήσει το σχέδιό του για πάγωμα των ενοικίων.
Καθώς η εκστρατεία πλησίαζε στο τέλος, περπάτησε όλο το Μανχάταν (περίπου 21 χλμ), ανεβάζοντας φωτογραφίες και βίντεο από τις συναντήσεις του με πολίτες.
Στο TikTok, απευθύνθηκε σε ψηφοφόρους μιλώντας Ισπανικά, Μπενγκάλι και άλλες γλώσσες.
Προοδευτικές δεσμεύσεις
Η εκστρατεία του είχε στόχο τη μείωση του κόστους διαβίωσης:
- δωρεάν παιδική φροντίδα
- δωρεάν λεωφορεία
- πάγωμα ενοικίων
- νέα οικονομικά προσιτή κατοικία
χρηματοδοτούμενα από φορολόγηση των πλουσίων.
Αυτές οι υποσχέσεις τον έφεραν κοντά στη φιλελεύθερη πτέρυγα των Δημοκρατικών.
Έλαβε υποστήριξη από την Αλεξάνδρια Οκάσιο-Κορτέζ και τον Μπέρνι Σάντερς.
Οι φιλοπαλαιστινιακές του θέσεις
Η ανοικτή υποστήριξή του στην Παλαιστίνη αποτέλεσε σημείο έντασης στην αναμέτρηση, καθώς ο Κουόμο και άλλοι αντίπαλοι προσπάθησαν να παρουσιάσουν την κριτική του προς το Ισραήλ ως αντισημιτισμό.
Ο Σιίτης μουσουλμάνος Μάμντανι έχει χαρακτηρίσει την εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα «γενοκτονία» και έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ πρέπει να υπάρχει ως «ένα κράτος με ίσα δικαιώματα» και όχι ως «εβραϊκό κράτος».
Κατά την άποψή του, αυτή η θέση αντηχεί σε πολλούς Παλαιστίνιους υποστηρικτές και στη μεγάλη μουσουλμανική κοινότητα της πόλης (περίπου 800.000 άνθρωποι).
Σε εμφάνισή του στο The Late Show με τον Στίβεν Κολμπέρ, μία ημέρα πριν τις εκλογές, ρωτήθηκε αν πιστεύει ότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα ύπαρξης.
Απάντησε: «Ναι, όπως όλα τα έθνη, πιστεύω ότι έχει δικαίωμα ύπαρξης — και επίσης την ευθύνη να τηρεί το διεθνές δίκαιο.»
Η άρνησή του να καταδικάσει το σύνθημα «globalize the intifada» προκάλεσε κατακραυγή από εβραϊκές οργανώσεις και άλλους υποψηφίους.
Στην ομιλία της νίκης του δήλωσε:
«Δεν θα εγκαταλείψω τις πεποιθήσεις μου ή τις δεσμεύσεις μου … όμως σας δίνω τον λόγο μου πως θα προσπαθήσω βαθύτερα να κατανοήσω και όσους διαφωνούν μαζί μου.»
Η νίκη του Μάμντανι εμπνέει τους Ουγκαντέζους
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης στο Κοινοβούλιο της Ουγκάντας βλέπει τη νίκη του Ζόραν Μάμντανι, γεννημένου στην Ουγκάντα, στις δημοτικές εκλογές της Νέας Υόρκης ως μία ενθαρρυντική πολιτική αλλαγή, αλλά ταυτόχρονα και κάτι «πολύ μακρινό» για πολλούς στην Αφρική.
«Είναι μια μεγάλη ενθάρρυνση ακόμα και για εμάς εδώ στην Ουγκάντα, ότι είναι εφικτό», δήλωσε ο Τζόελ Σεσενιόνι, που εκπροσωπεί περιοχή της πρωτεύουσας, Καμπάλα. «Όμως έχουμε πολύ δρόμο ακόμα».
Η Ουγκάντα, όπου γεννήθηκε ο Μάμντανι το 1991, έχει τον ίδιο πρόεδρο για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της αντιπολίτευσης να τον εκτοπίσει μέσω εκλογών. Ο πρόεδρος Γιοβέρι Μουσεβένι, αυταρχικός ηγέτης που διεκδικεί εκ νέου την εξουσία τον Ιανουάριο, έχει απορρίψει τις εκκλήσεις να αποσυρθεί, προκαλώντας φόβους για ασταθή πολιτική μετάβαση. Ο πιο προβεβλημένος αντίπαλός του είναι ο 43χρονος καλλιτέχνης Μπόμπι Γουάιν, ο οποίος καταγγέλλει ότι του έκλεψαν τη νίκη στις εκλογές του 2021.
Ο Μάμντανι έζησε τα πρώτα του χρόνια στην Ουγκάντα. Έφυγε σε ηλικία 5 ετών για να ακολουθήσει τον πατέρα του, τον πολιτικό θεωρητικό Μαχμούντ Μάμντανι, στη Νότια Αφρική, και στη συνέχεια μετακόμισε στις ΗΠΑ. Κράτησε την υπηκοότητα της Ουγκάντας ακόμα και αφού πολιτογραφήθηκε Αμερικανός το 2018.
Η μητέρα του είναι η σκηνοθέτης Μίρα Νάιρ, της οποίας το έργο έχει προταθεί για Όσκαρ. Η οικογένεια διατηρεί σπίτι στην Καμπάλα, στο οποίο επιστρέφουν τακτικά και φέτος το επισκέφθηκαν ξανά για να γιορτάσουν τον γάμο του Μάμντανι.
Η επιρροή του πατέρα-καθηγητή
Ο πατέρας του, ο Μαχμούντ Μάμντανι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, είναι γνωστός ως απαιτητικός δάσκαλος και βασική επιρροή στη σκέψη του γιου, ο οποίος θεωρείται κορυφαίος μελετητής των μεταποικιακών σπουδών.
Έχει ασκήσει σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Μουσεβένι. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, «Slow Poison», που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο από τις εκδόσεις Harvard University Press, συγκρίνει την κληρονομιά του Μουσεβένι με εκείνη του πρώην δικτάτορα Ίντι Αμίν, ο οποίος ευθύνεται για τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων μεταξύ 1971 και 1979.
Υποστηρίζει ότι και οι δύο ηγέτες θεμελίωσαν την εξουσία τους στη βία, με τη διαφορά ότι ο Αμίν διατήρησε τη λαϊκή υποστήριξη και δεν πέθανε πλουτοκράτης, ενώ η οικογένεια Μουσεβένι είναι σήμερα ιδιαίτερα πλούσια και ο ίδιος δεν είναι πλέον δημοφιλής.
Πριν γίνει μέλος της Πολιτειακής Συνέλευσης της Νέας Υόρκης το 2021, ο Μάμντανι, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως «δημοκρατικός σοσιαλιστής», ήταν ακτιβιστής στο Κουίνς, βοηθώντας ιδιοκτήτες κατοικιών που αντιμετώπιζαν έξωση.
Η προεκλογική του εκστρατεία, η οποία προκάλεσε σοκ στο πολιτικό κατεστημένο όταν κέρδισε τις προκριματικές των Δημοκρατικών, είχε ως κεντρικούς άξονες: μείωση του κόστους ζωής, δωρεάν αστική συγκοινωνία, δωρεάν παιδική φροντίδα, πάγωμα ενοικίων για ενοικιαστές σε σταθεροποιημένα διαμερίσματα και κρατικά παντοπωλεία, χρηματοδοτούμενα μέσω φορολόγησης των πλουσίων. Κάποιοι Ρεπουμπλικάνοι ζήτησαν την αποπολιτογράφησή του και την απελάσή του.
«Ανοίγει νέο δρόμο», είπε ο Καμπουσένγκα. «Τολμά να προσπαθήσει σε χώρους που είναι νέοι».
Ο Σεσενιόνι, ο Ουγκαντέζος βουλευτής, δήλωσε ότι η απροσδόκητη νίκη του Μάμντανι, όσο απόμακρη κι αν φαίνεται, αξίζει να γιορταστεί:
«Μας εμπνέει», είπε. «Ο Μάμντανι γεννήθηκε στην Ουγκάντα, όπως κι εμείς».
