Η Ευρώπη έχει αρχίσει να χάνει την υπομονή της με τις εμπορικές απειλές του Ντόναλντ Τραμπ — και εξετάζει μια τολμηρή κίνηση: να στραφεί προς την Ανατολή αντί για τη Δύση, αναζητώντας εταίρους που θέλουν να τηρούν τους κανόνες.
Οι μονομερείς και αυθαίρετοι δασμοί του Τραμπ — οι οποίοι ενδέχεται να αυξηθούν έως και 50% από τις 9 Ιουλίου αν οι διαπραγματεύσεις Ε.Ε. και ΗΠΑ δεν καταλήξουν σε εμπορική συμφωνία — έχουν δοκιμάσει την υπομονή και την αποφασιστικότητα της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η απάντησή της; Να συμμαχήσει με την (Συνολική και Προοδευτική Συμφωνία για τη Διασυνοριακή Εταιρική Σχέση στον Ειρηνικό), μια εμπορική ομάδα με επίκεντρο τον Ειρηνικό που περιλαμβάνει χώρες με κοινές αξίες όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία, ο Καναδάς και το Μεξικό.
Μαζί, οι 39 χώρες της Ε.Ε. και της CPTPP αντιπροσωπεύουν το 30% του παγκόσμιου εμπορίου.
Η δημιουργία μιας "συμμαχίας των προθύμων", υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι, θα μπορούσε να είναι το πρώτο βήμα προς την αναδιαμόρφωση της διεθνούς εμπορικής τάξης και τη διαφυγή από την θεσμική παράλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).
Σε πρότασή της προς τους ηγέτες της Ε.Ε., η φον ντερ Λάιεν μετακίνησε τις προηγούμενες δηλώσεις περί πιθανής συνεργασίας με την CPTPP από τη θεωρία στην πράξη.
Η νέα αυτή συμμαχία, δήλωσε, θα μπορούσε να επανασχεδιάσει τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου, είτε μεταρρυθμίζοντας είτε και αντικαθιστώντας το σώμα κανόνων του ΠΟΕ.
«Ένα τέτοιο σχέδιο θα δείξει στον κόσμο ότι το ελεύθερο εμπόριο με μεγάλο αριθμό χωρών είναι εφικτό στη βάση κανόνων», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. την Πέμπτη. «Είναι ένα σχέδιο στο οποίο θεωρώ πως πρέπει να εμπλακούμε σοβαρά, διότι η CPTPP και η Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί είναι ισχυρές.»
Η δέσμευση
Αλλά πώς μπορεί να λειτουργήσει μια τέτοια "συμμαχία των προθύμων";
Μια ιδέα είναι να υπάρξει προκαταβολική δέσμευση για την τήρηση των καθιερωμένων κανόνων του πολυμερούς εμπορίου, σύμφωνα με αποκλειστική ανάλυση των έμπειρων διαπραγματευτών Τιμ Γκρόσερ, Στιβ Βερχόελ και Τζον Κλαρκ.
Ο Γκρόσερ, πρώην υπουργός Εμπορίου της Νέας Ζηλανδίας, ο Βερχόελ, πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής του Καναδά, και ο Κλαρκ, έως πρόσφατα υψηλόβαθμος διαπραγματευτής της Ε.Ε., πρότειναν οι 39 χώρες της Ε.Ε. και της CPTPP να δεσμευτούν καταρχάς σε μια «Συμφωνία Παύσης» για να κρατήσουν ανοιχτές τις αγορές τους μεταξύ τους.
«Μια τέτοια πράξη θα έστελνε ισχυρό μήνυμα στην Ουάσινγκτον ότι ένα πολύ σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας οικονομίας —συμπεριλαμβανομένων σχεδόν όλων των παραδοσιακά στενών εταίρων των ΗΠΑ— παραμένει δεσμευμένο σε ένα σύστημα βασισμένο σε κανόνες», είπαν.
Οι ΗΠΑ είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν στην CPTPP, τότε γνωστή ως TPP (Trans-Pacific Partnership), κατά την κυβέρνηση Ομπάμα. Όμως ο Τραμπ απέσυρε τη συμμετοχή το 2017, πριν η συμφωνία οριστικοποιηθεί.
Όταν ρωτήθηκε την Πέμπτη αν οι ΗΠΑ θα συμμετάσχουν στη νέα πρωτοβουλία μεταξύ Ε.Ε. και CPTPP, η φον ντερ Λάιεν απάντησε: «Απ’ όσο γνωρίζω, οι Αμερικανοί αποχώρησαν κάποια στιγμή.» Θα εναπόκειται στα δύο μπλοκ να αποφασίσουν αν θέλουν να τους δεχτούν ξανά, πρόσθεσε.
Ο Ιγνάσιο Γκαρθία Μπέρθερο, πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής της Ε.Ε., θεωρεί πως η πιθανή αυτή συνεργασία δεν πρέπει να αποκλείσει τις ΗΠΑ ούτε να θεωρηθεί πρόκληση προς τον Τραμπ.
Ωστόσο, προειδοποίησε: «Αν οι ΗΠΑ δεν είναι έτοιμες να συμμετάσχουν επειδή δεν πιστεύουν ότι οι λύσεις έρχονται μέσω κανόνων, τότε οι άλλοι θα πρέπει να προχωρήσουν χωρίς αυτές.»
Σύμμαχος η Βρετανία
Η Μεγάλη Βρετανία, ως νέο μέλος της CPTPP, ηγείται των προσπαθειών να ενισχύσει τη συνεργασία με την Ε.Ε.
«Μίλησα με τους ηγέτες της Ιαπωνίας, της Σιγκαπούρης, της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας και του Καναδά για το πώς μπορούμε, ως Ηνωμένο Βασίλειο, να εμπορευόμαστε πιο εύκολα και αποτελεσματικά μαζί τους — και για το αν μπορούμε, ως ομάδα χωρών, να κάνουμε το ίδιο με άλλες χώρες», δήλωσε ο Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, παρουσιάζοντας τη νέα εμπορική στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit.
Όλες αυτές οι χώρες είναι μέλη της συμμαχίας Ασίας-Ειρηνικού, στην οποία το Ηνωμένο Βασίλειο προσχώρησε τον Δεκέμβριο.
Η κυβέρνηση Στάρμερ δείχνει ανοιχτή στη σύμπραξη CPTPP–Ε.Ε. «Πιστεύω ότι πρόκειται για ένα δύσκολο περιβάλλον, αλλά υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες αν κινηθούμε έξυπνα, αν κατανοήσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε και κινηθούμε προνοητικά», είπε ο πρωθυπουργός σε επιχειρήσεις στο Γουεστμίνστερ.
Αν η Ε.Ε. και η CPTPP καταφέρουν να δημιουργήσουν μια νέα κοινότητα κοινών αξιών και συμφερόντων, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την αντιμετώπιση εμπορικών προκλήσεων που συσσωρεύτηκαν τα τελευταία 30 χρόνια — και που ο ΠΟΕ δεν έχει καταφέρει να επιλύσει λόγω της αρχής της ομοφωνίας και της απροθυμίας των ΗΠΑ να συνεργαστούν.
«Αυτό πρέπει να ξεκινήσει έξω από τη Γενεύη, με μια ομάδα χωρών που μπορούν να κινηθούν πιο αποφασιστικά», υποστήριξαν οι Γκρόσερ, Βερχόελ και Κλαρκ.
«Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, αυτή η συμμαχία μπορεί να γίνει το κέντρο για την ανάπτυξη νέων κανόνων και δεσμεύσεων που θα προσφέρουν συνεχή ανάπτυξη και ευημερία στους λαούς τους.»
Η φον ντερ Λάιεν ήδη "φλερτάρει" με τους ηγέτες των χωρών της CPTPP, εκδίδοντας κοινή δήλωση με τον πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας, Κρίστοφερ Λούξον, μετά τη συνάντησή τους αυτή την εβδομάδα, στην οποία και οι δύο υποστήριξαν την έναρξη διαλόγου Ε.Ε.–CPTPP «το συντομότερο δυνατόν».
Αυτό αντηχεί παρόμοιο κάλεσμα των υπουργών CPTPP που συναντήθηκαν στη νήσο Τζετζού της Νότιας Κορέας στα μέσα Μαΐου.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, μια υπουργική συνάντηση προγραμματίζεται για τον Ιούλιο.
«Για να είμαστε σαφείς, η Ε.Ε. δεν εντάσσεται ως πλήρες μέλος στην CPTPP, αλλά χτίζει γέφυρες μεταξύ των δύο μπλοκ», δήλωσε ο αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας, όπως συνηθίζεται στις Βρυξέλλες.
