Οκτώ χρόνια πριν, παρακολουθήσαμε τον Ντόναλντ Τραμπ να ανακηρύσσεται για πρώτη φορά νικητής σε προεδρικές εκλογές, μαζί με αποσβολωμένους Ευρωπαίους νομοθέτες και πολιτικούς. Η αντίδραση στις παγκόσμιες πρωτεύουσες αυτό το πρωί της Τετάρτης ήταν πολύ διαφορετική.
Άγχος σε πολλούς, ενθουσιασμός σε κάποιους. Αλλά όχι σοκ. Ο κόσμος έχει πια εμπειρία από τη διακυβέρνηση του Τραμπ.
Υπάρχει κάτι άλλο που είναι διαφορετικό και πιο απρόσμενο. Μία από τις αντιληπτές αδυναμίες της Αμερικής είναι η «πολωμένη» και «δυσλειτουργική» πολιτική της. Δεν ακούστηκαν ξανά αυτές λέξεις από τότε που ανακοινώθηκε νωρίς η νίκη του Τραμπ. Ο τρόπος της νίκης του - μια άνετη επικράτηση στις κρίσιμες πολιτείες, η ισχυρή λαϊκή ψήφος και η πιθανή πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κογκρέσου και της Γερουσίας - ακυρώνουν το επιχείρημα ότι, παρά τα τεράστια πλεονεκτήματα της Αμερικής, η εσωτερική πολιτική της είναι αυτή που την οδηγεί στην παρακμή.
Αυτές οι εκλογές είναι ξεκάθαρες. Ο Τραμπ θα ηγηθεί ενός ενωμένου κόμματος, σε αντίθεση με το 2016, και πιθανότατα και μιας ενωμένης κυβέρνησης. Αυτό δεν είναι μια συνταγή για δυσλειτουργία ή ένα σημάδι αποκαρδιωτικής πόλωσης προς το παρόν. Ο Τραμπ έχει εντολή. Δεν θα χρειαστεί να υπερασπιστεί τη νίκη του όπως με την καταγγελία για την εμπλοκή της Ρωσίας στις αμερικανικές εκλογές.
Έχει πολλά άλλα βάρη, συμπεριλαμβανομένων νομικών προβλημάτων και 78 ετών παγιωμένων συνηθειών. Αλλά ο Τραμπ είναι πολύ ισχυρότερος τώρα απ’ ό,τι ήταν το 2016, όταν τον αμφισβητούσαν οι ρεπουμπλικάνοι ηγέτες και τον μισούσαν οι δημοκρατικοί επειδή κέρδισε τον Λευκό Οίκο με τρία εκατομμύρια λιγότερες ψήφους. Πιο ισχυρός στο εσωτερικό, και ως εκ τούτου και στο εξωτερικό.
Αυτή η πολιτική επιστροφή δίνει στον Τραμπ αξιοπιστία και ελευθερία στη διεθνή σκηνή που δεν είχε το 2017. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα είναι πιο «προεδρικός» με τα συνήθη κριτήρια. «Απρόβλεπτος» τον χαρακτήρισε αυτή την εβδομάδα ο Πολωνός Πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα είναι πιο δυνατές. Ο απομονωτισμός του Τραμπ, η προσέγγισή του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και η προστατευτική εμπορική του πολιτική μπορόυν να γίνουν σοβαρά προβλήματα αν μακροημερεύσουν ως πολιτική του εκλεγμένου προέδρου.
Με τα σημερινά δεδομένα ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει τον ατζέντα όπως δεν μπορούσε πριν. Αυτό είναι τρομακτικό ή συναρπαστικό, ανάλογα με το αν ο Τραμπ επιλέξει να αντιπαρατεθεί με την υπάρχουσα πολιτική ή να αποσυρθεί.
«Σκοτεινή και ζοφερή» είναι η διάθεση στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, σύμφωνα με τον πρώην Πρωθυπουργό της Σουηδίας και εκπρόσωπο της ευρωπαϊκής ελίτ, Κάρλ Μπιλντ. Στον ελεύθερο τύπο, ο Βρετανός οικονομικός ιστορικός και αρθρογράφος Νάιαλ Φέργκιουσον διακρίνει τη δυνατότητα ο Τραμπ να έχει ισχυρή παρουσία στη διεθνή σκηνή, βλέποντας μια «γραμμή συνέχειας» από τον Ρίγκαν στον Τραμπ, που μπορεί να οδηγήσει τη Δύση στη νίκη στον «Ψυχρό Πόλεμο ΙΙ».
Ο κόσμος είναι πιο περίπλοκος και επικίνδυνος από αυτόν που άφησε πίσω του ο Τραμπ ως πρόεδρος το 2021. Σε αυτόν τον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν έναν ενισχυμένο άξονα αυταρχικών κρατών με επικεφαλής την Κίνα, συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας σε πόλεμο στην Ευρώπη, του Ιράν σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή και της Βόρειας Κορέας.
Αυτή η ομάδα ηγετών συγκεντρώθηκε τον περασμένο μήνα στο Καζάν της Ρωσίας με ηγέτες άλλων χωρών όπως η Νότια Αφρική και η νατοϊκή Τουρκία, σε ένα είδος συνόδου κορυφής του παράλληλου κόσμου εκτός ΗΠΑ.
Οι Αμερικανοί σύμμαχοι στην Ασία και την Ευρώπη αναζητούν ηγεσία από την Ουάσινγκτον. Θα τους εκπλήξει ο Τραμπ;
Αυτό εξαρτάται από το αν το «Make America Great Again» σημαίνει περισσότερο «America First» (με την έννοια του απομονωτιστή του 1930, Father Coughlin) ή «Peace Through Strength» (αν και αυτό αναμφίβολα θυμίζει Ρόναλντ Ρίγκαν). Η επιλογή είναι δική του.
Τα τρία πρώτα τεστ θα μας δείξουν την πορεία. Ποιοι άνθρωποι θα τοποθετηθούν σε ποιες θέσεις. Τι θα κάνει ο Τραμπ στην Ουκρανία. Και πόσο μακριά θα φτάσει για να περιορίσει το παγκόσμιο εμπόριο.
Οι επιλογές του Τραμπ για την ομάδα του κυμαίνονται σε ένα ευρύ φάσμα. Έμπειροι επαγγελματίες, όπως ο πρώην σύμβουλος του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας Ρόμπερτ Ο’Μπράιεν και ο Γερουσιαστής της Φλόριντα Μάρκο Ρούμπιο, θέλουν οι ΗΠΑ να είναι ενεργές στον κόσμο. Ο Μπράιαν Χουκ, ο οποίος διορίστηκε υπεύθυνος για τη μετάβαση στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προέρχεται από αυτή την κατηγορία.
Ο πρώην πρέσβης στη Γερμανία, Ρικ Γκρενέλ, υποψήφιος για μια κορυφαία θέση, είναι ένας φασαριόζος που παίρνει την κατευθυντήρια γραμμή του από τον Τραμπ. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ανήκει στην πτέρυγα του απομονωτισμού. Υπάρχουν και αρκετοί τυχοδιώκτες. «Αν ο Τραμπ φέρει τον Τζόνι Μακέντι ή τον Κας Πατέλ», είπε ένας φιλικά προσκείμενος προς τον Τραμπ πρέσβης, «είμαστε όλοι χαμένοι».
Η Ουκρανία θα είναι το το κρίσιμο τεστ για τη στρατιωτική και διπλωματική δύναμη της Αμερικής. Σίγουρα για την Ευρώπη.
Ίσως για κάποιους είναι έκπληξη ότι η Ουκρανία είναι αυτή τη στιγμή στα πιο ενδιαφέροντα ζητήματα των ηγετών της Ασίας. Και εξηγείται εύκολα αφού όταν βλέπουν πως θα κινηθεί η Αμερική στην Ουκρανία, βλέπουν μια προβολή του τι μπορεί να κάνει για να αποτρέψει την Κίνα στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία. Την ίδια ώρα οι Ευρωπαίοι, ανησυχούν για το πόσο αφοσιωμένες θα είναι οι ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και στη σταθερότητα στα ανατολικά τους σύνορα με τη Ρωσία.
Και οι δύο θέλουν απαντήσεις.
Τέλος, το εμπόριο, η δοκιμασία της παγκόσμιας οικονομικής ηγεσίας της Αμερικής. Ο Τραμπ δεν είναι ο ιδανικός μαθητής. Αυξάνει τις υποσχέσεις του για «όμορφους» δασμούς (20%! 50%! 100%!). Αλλά είναι κτηματομεσίτης: Θα προσπαθήσει να σας πουλήσει ένα διαμέρισμα για 1 εκατομμύριο δολάρια προσφέροντάς το για 10 εκατομμύρια. Θα ρισκάρει να βυθίσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση και να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό με την επιβολή αυτών των δασμών;
Τους επόμενους μήνες, ο Τραμπ θα διαπραγματευτεί με τον κόσμο από θέση ισχύος. Το σενάριο που είναι πιο δύσκολο να φανταστεί κανείς είναι η αποχώρηση του Τραμπ και της Αμερικής από τον κόσμο.
Αν γνωρίζουμε κάτι γι’ αυτόν, είναι ότι θέλει να βρίσκεται στο επίκεντρο.
