Ο σκύλος μπορεί τελικά να καταλαβαίνει πολύ περισσότερα από όσα πιστεύαμε όταν κοιτάζει το πρόσωπό μας.
Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Βιέννης, που δημοσιεύθηκε στις 10 Αυγούστου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό iScience, προσφέρει στοιχεία ότι οι σκύλοι μπορούν να διακρίνουν διαφορετικά ανθρώπινα συναισθήματα μέσα από τις εκφράσεις του προσώπου.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι ερευνητές δεν βασίστηκαν μόνο στη συμπεριφορά των ζώων, αλλά εξέτασαν τι συμβαίνει στον εγκέφαλό τους όταν αντικρίζουν ανθρώπινα πρόσωπα που εκφράζουν διαφορετικά συναισθήματα.
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) και στη συνέχεια αξιοποίησε μεθόδους μηχανικής μάθησης για να αναλύσει τα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας.
Στα πειράματα συμμετείχαν κατοικίδια σκυλιά, τα οποία κλήθηκαν να παρακολουθήσουν εικόνες ανθρώπινων προσώπων με διαφορετικές εκφράσεις.
Συνολικά, η έρευνα περιλάμβανε δύο πειράματα. Στο πρώτο εξετάστηκαν 8 σκύλοι, ενώ στο δεύτερο συμμετείχαν 12 σκύλοι, με τους ερευνητές να αναλύουν την εγκεφαλική τους απόκριση απέναντι σε πρόσωπα που έδειχναν χαρά, θυμό, φόβο και λύπη.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο του σκύλου
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανώτερη γνωστική επεξεργασία και την επιβράβευση.
Περιοχές όπως ο κροταφικός φλοιός και ο κερκοφόρος πυρήνας παρουσίασαν ιδιαίτερη ενεργοποίηση όταν οι σκύλοι έβλεπαν χαρούμενα πρόσωπα ανθρώπων που δεν γνώριζαν.
Η αντίδραση αυτή δεν εμφανίστηκε με τον ίδιο τρόπο όταν οι σκύλοι έβλεπαν θυμωμένες, φοβισμένες ή λυπημένες εκφράσεις.
Όταν, όμως, οι επιστήμονες εξέτασαν τη δραστηριότητα ολόκληρου του εγκεφάλου, εντόπισαν διαφορετικά μοτίβα που επέτρεπαν να ξεχωρίσουν συγκεκριμένες αρνητικές εκφράσεις.
Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρείται ότι οι σκύλοι μπορούσαν να διαφοροποιήσουν τον φόβο από τον θυμό και τη λύπη. Η διάκριση μεταξύ θυμού και λύπης ήταν πιο δύσκολη, γεγονός που δείχνει ότι η ικανότητα των ζώων δεν είναι απλώς μια γενική αντίδραση στο «καλό» ή «κακό» συναίσθημα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι διαφορετικές αρνητικές εκφράσεις μπορεί να έχουν για έναν σκύλο διαφορετική συναισθηματική ή απειλητική σημασία. Με άλλα λόγια, το ζώο δεν αντιλαμβάνεται απαραίτητα κάθε αρνητική έκφραση ως το ίδιο μήνυμα.
Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη δείξει ότι οι σκύλοι μπορούν να ξεχωρίζουν ανθρώπινες εκφράσεις, όμως η νέα μελέτη πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα εξετάζοντας τη νευρολογική βάση αυτής της ικανότητας.
Ήδη από το 2015, μελέτη ερευνητών από τη Βιέννη είχε δείξει ότι οι σκύλοι μπορούσαν να διακρίνουν μεταξύ χαρούμενων και θυμωμένων ανθρώπινων προσώπων.
Δεν κοιτούν μόνο το πρόσωπο
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η επικοινωνία ανθρώπου και σκύλου δεν περιορίζεται στις εκφράσεις του προσώπου.
Οι σκύλοι χρησιμοποιούν ένα πολύ ευρύτερο σύνολο πληροφοριών για να καταλάβουν τι συμβαίνει γύρω τους.
Η γλώσσα του σώματος, ο τόνος της φωνής, οι κινήσεις και η μυρωδιά αποτελούν επίσης σημαντικά στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να ερμηνεύσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Η επόμενη φάση της έρευνας αναμένεται να εξετάσει ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος του σκύλου συνδυάζει όλα αυτά τα διαφορετικά σήματα.
Προηγούμενη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης έχει ήδη δείξει ότι οι σωματικές στάσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική αντίληψη των σκύλων και ότι ο κροταφικός λοβός τους συμμετέχει στην επεξεργασία πληροφοριών που σχετίζονται με κοινωνική επικοινωνία.
Η νέα μελέτη ενισχύει έτσι την εικόνα ενός ζώου που έχει αναπτύξει ιδιαίτερα σύνθετους μηχανισμούς για την κατανόηση του ανθρώπου, πιθανότατα μέσα από τη μακρά εξελικτική πορεία της συνύπαρξης των δύο ειδών.
Τα όρια της νέας έρευνας
Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους. Το δείγμα ήταν μικρό, ενώ οι σκύλοι που συμμετείχαν ήταν κατοικίδια και προέρχονταν από οικογένειες με στενή σχέση μαζί τους.
Επιπλέον, μεγάλο μέρος του δείγματος αποτελούνταν από border collies, μια φυλή που θεωρείται ιδιαίτερα ικανή στην αντίληψη κοινωνικών σημάτων.
Επομένως, δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένο ότι όλες οι φυλές σκύλων θα παρουσιάζουν ακριβώς την ίδια εγκεφαλική απόκριση.
Υπάρχει και ένας ακόμη περιορισμός: οι σκύλοι παρατηρούσαν στατικές εικόνες προσώπων και όχι ανθρώπους που κινούνται και εκφράζονται φυσικά.
Στην πραγματική ζωή, ένα συναίσθημα συνοδεύεται από πολλές ταυτόχρονες πληροφορίες, όπως η φωνή, η στάση του σώματος και η συμπεριφορά.
Οι ερευνητές θέλουν πλέον να εξετάσουν ακριβώς αυτή τη σύνθετη διαδικασία και να συγκρίνουν τον τρόπο με τον οποίο ανθρώπινος και σκύλειος εγκέφαλος επεξεργάζονται τα ίδια συναισθηματικά σήματα.
► Διαβάστε επίσης: Πόρτο Γερμενό: Ο Μπρούνο σώθηκε μέσα από τις φλόγες – Η συγκλονιστική μάχη ενός κατοίκου να σώσει τον σκύλο της φωτιάς
Το νέο εύρημα έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά ερευνών που δείχνουν ότι η σχέση ανθρώπου και σκύλου δεν βασίζεται μόνο στην εκπαίδευση ή στη συνήθεια, αλλά περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο σύστημα κοινωνικής και συναισθηματικής επικοινωνίας.
Με τη νέα μελέτη, οι επιστήμονες έχουν πλέον περισσότερες ενδείξεις για το τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλο του σκύλου όταν «διαβάζει» το πρόσωπο του ανθρώπου απέναντί του.
