Στο μικροσκόπιο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) τίθεται η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης κατά την αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων, έπειτα από συντονισμένες καταγγελίες που υπέβαλαν η Homo Digitalis, το Ινστιτούτο Ρυθμιστικών Πολιτικών (ΙΝΕΡΠ) και μία δημόσια υπάλληλος, ζητώντας να διερευνηθεί εάν τηρήθηκαν οι προβλέψεις του ν. 4961/2022.
Σύμφωνα με την καταγγελία, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης του 2023 το Υπουργείο Εσωτερικών χρησιμοποίησε σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης για την επεξεργασία των στοιχείων περίπου 54.500 δημοσίων υπαλλήλων που είχαν αρχικά χαρακτηριστεί ως υψηλής απόδοσης. Μετά την επεξεργασία των δεδομένων, ο αριθμός όσων διατήρησαν αυτή την αξιολόγηση μειώθηκε σε λιγότερους από 4.500, ενώ 1.329 υπάλληλοι κατατάχθηκαν στην κατηγορία χαμηλής απόδοσης.
Οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο επιτρέπει τη χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης από το Δημόσιο μόνο όταν υπάρχει ειδική νομοθετική πρόβλεψη και συγκεκριμένες εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών και των εργαζομένων. Όπως επισημαίνουν, στην περίπτωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων δεν υφίσταται τέτοια ειδική διάταξη, γεγονός που, σύμφωνα με τους ίδιους, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι δεν προκύπτει η δημοσίευση της απαιτούμενης αξιολόγησης αντικτύπου ούτε των στοιχείων διαφάνειας που προβλέπει ο νόμος, ενώ παραμένει άγνωστο εάν οι υπάλληλοι ενημερώθηκαν επαρκώς για τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα επηρέασε την τελική αξιολόγησή τους.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι η αξιολόγηση στο Δημόσιο αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, ωστόσο η χρήση αλγοριθμικών συστημάτων χωρίς σαφές θεσμικό πλαίσιο ενδέχεται να δημιουργήσει ζητήματα αλγοριθμικής μεροληψίας, έλλειψης διαφάνειας και περιορισμένης λογοδοσίας. Υπενθυμίζουν, μάλιστα, ότι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) κατατάσσει τις σχετικές εφαρμογές στον τομέα της απασχόλησης και της αξιολόγησης προσωπικού ως συστήματα υψηλού κινδύνου.
Η Homo Digitalis και το ΙΝΕΡΠ δηλώνουν ότι αναμένουν την εξέταση της υπόθεσης από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, επισημαίνοντας πως τα συμπεράσματα της έρευνας θα έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης όσο και για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Πηγή: ΙΝΕΡΠ
