Μια απλή κίνηση κατανόησης μπορεί να αλλάξει σημαντικά την εμπειρία ενός ανθρώπου με μη ορατή αναπηρία. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα μέσα από μια προσωπική ανάρτηση που έγινε αφορμή να έρθει ξανά στο προσκήνιο ένα θέμα για το οποίο πολλοί γνωρίζουν ελάχιστα: το σύμβολο του ηλίανθου.
Στην ανάρτηση περιγράφεται η εμπειρία μιας οικογένειας κατά τη διάρκεια παραμονής της στην Άνδρο, όπου το παιδί φορούσε την Κάρτα Αναπηρίας σε ειδικό μπρελόκ λαιμού με το χαρακτηριστικό σχέδιο του ηλίανθου.
Ο ηλίανθος, γνωστός διεθνώς ως Sunflower Lanyard, αποτελεί ένα αναγνωριστικό σύμβολο για άτομα με μη εμφανείς ή μη ορατές αναπηρίες. Δεν δηλώνει μια συγκεκριμένη πάθηση, αλλά λειτουργεί ως διακριτικός τρόπος ενημέρωσης ότι ένα άτομο μπορεί να χρειάζεται περισσότερη υπομονή, χρόνο, σαφέστερη επικοινωνία ή κάποια προσαρμογή στις καθημερινές του συναλλαγές.
Η ιδέα ξεκίνησε το 2016 από το αεροδρόμιο Γκάτγουικ στη Μεγάλη Βρετανία, με στόχο να βοηθηθούν ταξιδιώτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες οι οποίες δεν είναι άμεσα αντιληπτές από τους γύρω τους. Στη συνέχεια υιοθετήθηκε από αεροδρόμια, μεταφορικές εταιρείες, καταστήματα και οργανισμούς σε πολλές χώρες.
Σήμερα το σύμβολο του ηλίανθου χρησιμοποιείται από ανθρώπους με διαφορετικές ανάγκες, όπως άτομα στο φάσμα του αυτισμού, ανθρώπους με νοητικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες, προβλήματα ακοής ή όρασης που δεν είναι εμφανή, χρόνιες παθήσεις, νευρολογικές καταστάσεις ή άλλες δυσκολίες που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα.
Η σημασία της κατανόησης στην καθημερινότητα
Στην ανάρτηση που αποτέλεσε αφορμή για το θέμα περιγράφεται ότι σε διάφορες καθημερινές στιγμές - στο πλοίο, σε καταστήματα, σε χώρους εστίασης και σε σημεία με πολύ κόσμο - κάποιοι άνθρωποι που γνώριζαν τη σημασία του συμβόλου έδειξαν μεγαλύτερη κατανόηση.
Το ερώτημα είναι: Πόσο ενημερωμένη είναι τελικά η κοινωνία για τις αόρατες αναπηρίες;
Ένα άτομο που φορά τον ηλίανθο δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να περιμένει σε μια ουρά, να επικοινωνήσει ή να συμμετέχει κανονικά σε μια δραστηριότητα.
Σημαίνει όμως ότι, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να υπάρχουν στιγμές όπου μια πιο ήρεμη προσέγγιση, λίγος περισσότερος χρόνος ή μια απλούστερη εξήγηση μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.
Για παράδειγμα, ένα άτομο με αυτισμό μπορεί να δυσκολευτεί σε περιβάλλοντα με έντονο θόρυβο, μεγάλη αναμονή ή απρόβλεπτες αλλαγές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κατανόηση από το περιβάλλον μπορεί να μειώσει το άγχος και να βοηθήσει ουσιαστικά.
Η Κάρτα Αναπηρίας αποτελεί ένα επίσημο εργαλείο της ελληνικής πολιτείας που δημιουργήθηκε για να διευκολύνει την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία και να λειτουργεί ως αποδεικτικό της ιδιότητας του δικαιούχου.
Η κάρτα υπάρχει για να κάνει πιο εύκολη την πρόσβαση σε υπηρεσίες και παροχές, περιορίζοντας την ανάγκη επίδειξης πολλών διαφορετικών εγγράφων. Παράλληλα, σύμβολα όπως ο ηλίανθος λειτουργούν συμπληρωματικά, καθώς η αναπηρία δεν είναι πάντα κάτι που φαίνεται εξωτερικά.
Οι μη ορατές αναπηρίες και η ανάγκη ενημέρωσης
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλά άτομα με μη ορατές αναπηρίες είναι ότι συχνά οι δυσκολίες τους αμφισβητούνται επειδή δεν είναι εμφανείς.
Η κοινωνική αντίληψη για την αναπηρία πολλές φορές συνδέεται αποκλειστικά με εμφανή κινητικά προβλήματα ή βοηθήματα, όμως η πραγματικότητα είναι πολύ ευρύτερη.
Οι μη ορατές αναπηρίες μπορεί να επηρεάζουν την επικοινωνία, την αισθητηριακή επεξεργασία, τη συγκέντρωση, την κοινωνική αλληλεπίδραση ή την αντοχή σε συγκεκριμένες συνθήκες.
Η ενημέρωση, επομένως, δεν αφορά μόνο τις οικογένειες που ζουν καθημερινά με αυτές τις καταστάσεις, αλλά όλους τους πολίτες, καθώς όλοι μπορεί να βρεθούν δίπλα σε έναν άνθρωπο που χρειάζεται διαφορετικό τρόπο προσέγγισης.
Η συγκεκριμένη ανάρτηση έφερε ξανά στο προσκήνιο το αίτημα για περισσότερη ενημέρωση από σχολεία, δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις και οργανισμούς.
Σε πολλές χώρες έχουν δημιουργηθεί ειδικές καμπάνιες ώστε εργαζόμενοι σε αεροδρόμια, καταστήματα, μέσα μεταφοράς και υπηρεσίες εξυπηρέτησης κοινού να γνωρίζουν τι σημαίνει ο ηλίανθος και πώς μπορούν να βοηθήσουν.
Η ενημέρωση δεν έχει στόχο τον οίκτο, αλλά τη δημιουργία μιας κοινωνίας όπου η διαφορετικότητα γίνεται κατανοητή και οι άνθρωποι μπορούν να συμμετέχουν χωρίς περιττά εμπόδια.
Η ιστορία για το παιδί με την Κάρτα Αναπηρίας και το μπρελόκ με τον ηλίανθο είναι μια υπενθύμιση ότι πολλές δυσκολίες δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά και ότι μια μικρή πράξη κατανόησης μπορεί να κάνει την καθημερινότητα ενός ανθρώπου πολύ πιο εύκολη.
