Η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη σε σεισμικότητα στην Ευρώπη και ανάμεσα στις πλέον σεισμογενείς περιοχές παγκοσμίως.
Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας τονίζουν ότι η γνώση των βασικών κανόνων προστασίας είναι απαραίτητη για κάθε πολίτη.
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός σεισμού δεν ξεκινά τη στιγμή που εκδηλώνεται η δόνηση, αλλά πολύ νωρίτερα. Η πρόληψη, η σωστή οργάνωση του χώρου και η εκπαίδευση των μελών της οικογένειας αποτελούν τα σημαντικότερα μέτρα προστασίας.
Οι ειδικοί συνιστούν να στερεώνονται γερά στους τοίχους οι βιβλιοθήκες, τα ράφια, οι ντουλάπες και κάθε ψηλό έπιπλο που μπορεί να ανατραπεί.
Οι θερμοσίφωνες, οι δεξαμενές νερού ή καυσίμων και οι βαριές ηλεκτρικές συσκευές πρέπει επίσης να ασφαλίζονται κατάλληλα.
Τα βαριά αντικείμενα τοποθετούνται πάντα στα χαμηλότερα σημεία, ενώ αποφεύγεται η ύπαρξη αντικειμένων πάνω από κρεβάτια, καναπέδες ή σημεία όπου παραμένουν συχνά άνθρωποι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναγνώριση των ασφαλών θέσεων μέσα στην κατοικία. Σε κάθε δωμάτιο θα πρέπει να γνωρίζετε πού μπορείτε να προστατευθείτε άμεσα, όπως κάτω από ένα γερό τραπέζι ή γραφείο. Οι θέσεις αυτές πρέπει να βρίσκονται μακριά από τζάμια, μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, καθρέφτες, βιβλιοθήκες και εξωτερικούς τοίχους.
Παράλληλα, οι αρμόδιες Αρχές συνιστούν να υπάρχει ένα οργανωμένο σακίδιο έκτακτης ανάγκης που να περιλαμβάνει εμφιαλωμένο νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας, φακό, εφεδρικές μπαταρίες, φορητό ραδιόφωνο, φορτισμένο power bank, βασικά φάρμακα, αντίγραφα σημαντικών εγγράφων και υλικά πρώτων βοηθειών.
Σε περιπτώσεις εκτεταμένων ζημιών, τα πρώτα λεπτά και οι πρώτες ώρες μετά τον σεισμό είναι κρίσιμες μέχρι να αποκατασταθούν οι υποδομές.
Εξίσου σημαντικό είναι όλα τα μέλη της οικογένειας να γνωρίζουν πώς διακόπτεται η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και φυσικού αερίου. Η άγνοια αυτών των διαδικασιών μπορεί να οδηγήσει σε πυρκαγιές, εκρήξεις ή πλημμύρες μετά από ισχυρή σεισμική δόνηση.
Κατά τη διάρκεια του σεισμού, η πιο ασφαλής πρακτική σύμφωνα με τον ΟΑΣΠ είναι η μέθοδος «Σκύβω – Καλύπτομαι – Κρατιέμαι». Αν βρίσκεστε μέσα σε κτίριο, πρέπει να σκύψετε, να καλυφθείτε κάτω από ένα ανθεκτικό έπιπλο και να κρατήσετε σταθερά το πόδι του μέχρι να σταματήσει η δόνηση. Η οδηγία αυτή παραμένει η επίσημη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική προστασίας.
Ο ΟΑΣΠ ξεκαθαρίζει επίσης ότι η θεωρία του λεγόμενου «τριγώνου ζωής» δεν αποτελεί επίσημη οδηγία πολιτικής προστασίας στην Ελλάδα. Η συνιστώμενη ενέργεια παραμένει η κάλυψη κάτω από γερό τραπέζι ή γραφείο και η προστασία κεφαλιού και αυχένα.
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η προσπάθεια εξόδου από το κτίριο την ώρα της δόνησης. Οι περισσότεροι τραυματισμοί συμβαίνουν από πτώσεις, θραύσματα γυαλιών, σοβάδες ή αντικείμενα που πέφτουν κατά την κίνηση προς την έξοδο. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί συστήνουν να παραμένετε στο σημείο όπου βρίσκεστε μέχρι να ολοκληρωθεί ο σεισμός.
Αν βρίσκεστε σε γραφείο, σχολείο, εμπορικό κέντρο, θέατρο, κινηματογράφο ή άλλο χώρο συγκέντρωσης κοινού, μην επιχειρήσετε να κινηθείτε προς τις εξόδους όσο διαρκεί η δόνηση. Ο πανικός και ο συνωστισμός μπορεί να αποδειχθούν εξίσου επικίνδυνοι με τον ίδιο τον σεισμό.
Σε περίπτωση που βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο, απομακρυνθείτε άμεσα από κτίρια, μπαλκόνια, στύλους, πινακίδες, δέντρα και ηλεκτροφόρα καλώδια. Επιλέξτε όσο το δυνατόν πιο ανοιχτό σημείο μέχρι να σταματήσει η σεισμική δραστηριότητα.
Οι οδηγοί πρέπει να ακινητοποιούν το όχημά τους σε ασφαλές σημείο, χωρίς να εμποδίζουν την κυκλοφορία ή τα οχήματα έκτακτης ανάγκης. Πρέπει να αποφεύγονται γέφυρες, σήραγγες, υπέργειες διαβάσεις, πρανή και σημεία όπου υπάρχει κίνδυνος κατολισθήσεων.
Μετά τον κύριο σεισμό, οι πολίτες οφείλουν να θεωρούν σχεδόν βέβαιη την εκδήλωση μετασεισμών. Οι μετασεισμοί μπορεί να είναι ισχυροί και να προκαλέσουν πρόσθετες καταρρεύσεις σε ήδη επιβαρυμένα κτίρια. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση και αποφυγή παραμονής κοντά σε κατασκευές που έχουν υποστεί ζημιές.
Πριν αποχωρήσετε από το κτίριο, ελέγξτε αν υπάρχουν τραυματισμοί και παρέχετε πρώτες βοήθειες όπου είναι δυνατόν. Αν κάποιος είναι σοβαρά τραυματισμένος, η μετακίνησή του πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή του, καθώς ενδέχεται να επιδεινωθούν εσωτερικά τραύματα ή κατάγματα.
Η εκκένωση του κτιρίου πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά από τις σκάλες. Η χρήση ανελκυστήρα απαγορεύεται, καθώς ενδέχεται να παρουσιαστούν διακοπές ρεύματος ή μηχανικές βλάβες.
Οι Αρχές συνιστούν περιορισμένη χρήση κινητών τηλεφώνων και σταθερών γραμμών. Τα δίκτυα επικοινωνιών συχνά υπερφορτώνονται αμέσως μετά από έναν μεγάλο σεισμό και η αλόγιστη χρήση τους μπορεί να δυσκολέψει την επικοινωνία των σωστικών συνεργείων και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε πιθανές διαρροές φυσικού αερίου. Αν αντιληφθείτε οσμή αερίου, μην ανάβετε φώτα, σπίρτα ή ηλεκτρικές συσκευές. Ανοίξτε προσεκτικά πόρτες και παράθυρα, διακόψτε την παροχή και απομακρυνθείτε από το σημείο μέχρι να ελεγχθεί από ειδικούς.
Σε παραθαλάσσιες περιοχές υπάρχει και ο κίνδυνος εκδήλωσης τσουνάμι, ιδιαίτερα μετά από ισχυρούς υποθαλάσσιους σεισμούς. Σύμφωνα με την Πολιτική Προστασία, μια ξαφνική υποχώρηση ή απότομη άνοδος της στάθμης της θάλασσας αποτελεί φυσική προειδοποίηση ότι μπορεί να ακολουθήσει επικίνδυνο κύμα. Σε μια τέτοια περίπτωση η άμεση μετακίνηση προς υψηλότερα σημεία και προς το εσωτερικό της ξηράς είναι επιβεβλημένη.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το τσουνάμι δεν εκδηλώνεται απαραίτητα με ένα μόνο κύμα. Συχνά ακολουθεί σειρά κυμάτων που μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ώρες, με ορισμένα από αυτά να είναι ισχυρότερα από το πρώτο. Η επιστροφή στην ακτογραμμή επιτρέπεται μόνο μετά από επίσημη ενημέρωση των αρμόδιων Αρχών.
