Σε μια νέα και πιο σύνθετη φάση περνά η δικαστική αποτίμηση των συνεπειών του εμβολιασμού κατά της Covid-19, με το ζήτημα να αποκτά πλέον έντονη νομική και κοινωνική διάσταση, πέρα από την καθαρά ιατρική του πλευρά. Τα δικαστήρια καλούνται να απαντήσουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα: όταν ένας πολίτης συμβάλλει στην προστασία της δημόσιας υγείας, αλλά υφίσταται σοβαρή παρενέργεια, ποιος φέρει την ευθύνη;
Η κατεύθυνση που διαμορφώνεται είναι ότι τέτοιες περιπτώσεις δεν αποτελούν απλώς ατομικό ρίσκο, αλλά εντάσσονται στο πλαίσιο των «δημόσιων βαρών», μεταφέροντας την ευθύνη στην Πολιτεία.
Καθοριστική θεωρείται η απόφαση 11407/2025 του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία αναγνωρίστηκε ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου για τον θάνατο γυναίκας, ο οποίος συνδέθηκε με θρομβωτικό επεισόδιο μετά τη χορήγηση του εμβολίου της AstraZeneca.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό περί «εθελοντικού» εμβολιασμού, κρίνοντας ότι, ακόμη και χωρίς τυπική υποχρεωτικότητα, η πράξη εντασσόταν σε μια συνολική κρατική στρατηγική για τη δημόσια υγεία, γεγονός που θεμελιώνει υποχρέωση αποζημίωσης.
Σύμφωνα με toedolio5.gr, απόφαση βασίστηκε σε υψηλό βαθμό πιθανότητας και όχι σε απόλυτη επιστημονική βεβαιότητα, λαμβάνοντας υπόψη τη χρονική εγγύτητα μεταξύ εμβολιασμού και συμβάντος, την απουσία άλλων επιβαρυντικών παραγόντων, καθώς και τη διεθνή βιβλιογραφία που αναγνωρίζει τη συγκεκριμένη παρενέργεια. Το δικαστήριο επιδίκασε συνολική αποζημίωση 300.000 ευρώ, εκ των οποίων 120.000 ευρώ στον σύζυγο και από 90.000 ευρώ στις δύο κόρες.
Όσον αφορά την ευθύνη, αυτή αποδόθηκε αποκλειστικά στο Ελληνικό Δημόσιο, ως φορέα σχεδιασμού και εφαρμογής της εθνικής εμβολιαστικής πολιτικής. Οι υγειονομικές αρχές και οι περιφερειακοί φορείς απαλλάχθηκαν, καθώς υλοποιούν κεντρικές αποφάσεις, ενώ δεν προέκυψε ευθύνη της φαρμακευτικής εταιρείας, αφού δεν διαπιστώθηκε ελάττωμα στο προϊόν.
Κεντρικό ρόλο στη νομική αυτή προσέγγιση διαδραματίζει η συνταγματική αρχή της ισότητας στα δημόσια βάρη, σύμφωνα με την οποία το κόστος μιας πολιτικής που ωφελεί το σύνολο δεν μπορεί να επιβαρύνει δυσανάλογα έναν πολίτη. Έτσι, η ευθύνη δεν συνδέεται απαραίτητα με ιατρικό σφάλμα, αλλά με τη δίκαιη κατανομή των συνεπειών.
Σημαντικό προηγούμενο αποτέλεσε και απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2021, που αφορούσε θάνατο ανηλίκου μετά από εμβολιασμό, όπου κρίθηκε ότι το Δημόσιο οφείλει αποζημίωση ακόμη και χωρίς αποδεδειγμένο λάθος, εφόσον υπάρχει σοβαρή και δυσανάλογη βλάβη στο πλαίσιο δημόσιας πολιτικής.
Η νέα αυτή νομολογιακή τάση δεν αμφισβητεί τον ρόλο των εμβολίων, αλλά ενισχύει τη θεσμική τους θωράκιση, καθώς επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία αναλαμβάνει την ευθύνη για τις σπάνιες αλλά σοβαρές επιπτώσεις, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών και την κοινωνική συνοχή.
